XVIII dynastia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

XVIII dynastia – dynastia władców starożytnego Egiptu panujących w Dolnym i Górnym Egipcie, w latach 1550-1292 p.n.e., rezydujących w Tebach i przejściowo w Amarnie. Jest prawdopodobnie najlepiej znaną ze wszystkich dynastii starożytnego Egiptu. Wywodziło się z niej wielu sławnych faraonów, takich jak kobieta-faraon Hatszepsut, wielki wojownik Totmes III, wielki budowniczy Amenhotep III, faraon-heretyk Echnaton, właściciel jedynego nieobrabowanego grobowca faraon Tutenchamon. XVIII dynastia bywa czasem nazywana dynastią Totmesydów ponieważ pochodziło z niej aż czterech faraonów o imieniu Totmes (egip. Wywodzący się od Thota).

Królowie z XVIII dynastii[edytuj | edytuj kod]

Faraonowie z XVIII dynastii panowali przez 250 lat (od 1550 p.n.e. do 1298 p.n.e.). Daty panowania pochodzą z publikacji Dodsona i Hiltina. Wielu z tych faraonów zostało pochowanych w Dolinie Królów w Tebach<[1]. Filiacja w wielu przypadkach jest niepewna - w starożytnym Egipcie większość faraonów brała za żony swoje siostry i córki co znacznie utrudnia budowę drzew genealogicznych.

Nowe Państwo Tebańskie - XVIII dynastia
Władca Lata panowania p.n.e. Nomen Prenomen Żony/Mężowie Miejsce pochówku
Ahmose 1550-1525 Ahmose Nebpehtyre Ahmes-Nefertari Dra Abu al-Naga
Amenhotep I 1525-1504 Amenhotep Dżeserkare Ahhotep II, Meritamon Dra Abu al-Naga
Totmes I 1504-1492 Dżehutimes Aacheperkare Ahmes, Mutnofret Dolina Królów
Totmes II 1492-1479 Dżehutimes Aacheperenre Hatszepsut, Iset Dolina Królów
Hatszepsut (królowa) 1479-1458 Chenemet Amon Hatszepsut Maatkare Totmes II Dolina Królów
Totmes III 1479/1458-1425 Dżehutimes Nefer Cheperu Mencheperre Neferure, Hatszepsut II-Meritre Dolina Królów
Amenhotep II 1425-1397 Amenhotep Heka Junu Aacheperure Ahmes-Meritamon, Tiaa, Mutemuja Dolina Królów
Totmes IV 1397-1388 Dżehutimes Mencheperure Mutemuja Dolina Królów
Amenhotep III 1388-1351 Amenhotep Heka Uaset Nebmaatre Teje, Sitamon Dolina Królów
Amenhotep IV/Echnaton 1351-1334 Amenhotep Neczer Heka Junu/Achen-Aton Nefercheperure Uaen-Re Nefertiti Dolina Królów
Semenechkare 1334-1333 Smenchkare Dżesercheperu Anchcheperure Meritaton Dolina Królów
Tutanchaton/Tutanchamon 1333-1323 Tutanchamon Heka Junu Semai Nebcheperure Heka Maat Anchesenamon Dolina Królów
Aj (Eje) 1323-1319 Iti Neczer Aj Chepercheperure Iri Maat Teje Dolina Królów
Horemheb 1319-1292 Horemheb Meri Amon Dżesercheperure Mutnodżmet Dolina Królów

Dzieje XVIII dynastii[edytuj | edytuj kod]

Od Ahmose do Amenhotepa III[edytuj | edytuj kod]

Założycielem XVIII dynastii był faraon Ahmose, brat lub syn Kamosego, ostatniego faraona z XVII dynastii. Ahmose dokończył działania swojego poprzednika, mające na celu zjednoczenie kraju i pokonanie Hyksosów. Jego panowanie przypadało na koniec Drugiego Okresu Przejściowego i początek Nowego Państwa. Po jego śmierci władzę w Egipcie przejął jego syn, Amenhotep I, którego trwające 21 lat rządy poświęcone były reorganizacji przyłączonych przez jego ojca terenów.

Amenhotep I prawdopodobnie nie pozostawił męskiego potomka, a następny faraon, Totmes I, wszedł do rodziny królewskiej poprzez małżeństwo z siostrą poprzednika. Lata jego panowania były okresem największej ekspansji terytorialnej w dziejach starożytnego Egiptu. Obejmował on obszar od czwartej katarakty na południu po Karkemisz na północy. Totmes I pozostawił syna Totmesa II i córkę Hatszepsut, którzy według egipskiej tradycji zostali sobie zaślubieni. Hatszepsut przejęła władzę po śmierci swojego męża, panując przez 20 lat w zastępstwie swojego pasierba Tutmozisa, który po jej śmierci został faraonem.

Totmes III, który później był znany jako największy dowódca wśród faraonów, panował 28 lat. Pod koniec życia uczynił swoim współwładcą swojego syna Amenhotepa II. Amenhotep II miał syna o imieniu Totmes IV, który przekazał tron faraonów swojemu potomkowi o imieniu Amenhotep III. Panowanie Amenhotepa III jest powszechnie uważane za najdoskonalszy okres Nowego Państwa i dynastii. Amenhotep realizował program monumentalnych budowli sławiących jego potęgę, ustępując w tym jedynie Ramzesowi II.

Od Echnatona do Tutanchamona[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Okres amarneński.

Amenhotep III uczynił współwładcą swojego syna Amenhotepa, który przeszedł do historii pod imieniem Echnaton. W kilka lat później Amenhotep III abdykował na rzecz syna.

W piątym roku swojego panowania Amenhotep IV zmienił imię na Echnaton i przeniósł stolicę z Teb do Amarny. W czasie jego panowania Aton, bóg personifikujący tarczę słoneczną został przezeń uznany jedynym bogiem. Spowodowało to ostry sprzeciw potężnych kapłanów Amona z Teb i ludności egipskiej przyzwyczajonej do swojego boga. Żoną Echnatona była Nefretete, znana z urody, która jednak nie urodziła mu męskiego następcy.

Wobec tego po niejasnej śmierci Echnatona, tron przejął jego zięć i prawdopodobnie brat albo syn Smenchkare, a po nim na krótko jego córka Neferneferuaten. Następnym faraonem był Tutanchamon znany powszechnie ze skarbów jego grobowca. Był ostatnim męskim członkiem XVIII dynastii, dwaj panujący po nim faraonowie byli już egipskiego pochodzenia, chociaż Maneton zalicza ich do XVIII dynastii.

Aj i Horemheb[edytuj | edytuj kod]

Ostatni dwaj członkowie XVIII dynastii, Aj i Horemheb zanim stali się faraonami pełnili wysokie funkcje na dworze faraona, prawdopodobnie Aj mógł poślubić wdowę po Tutanchamonie, by pozbawić ją w ten sposób władzy. Panowanie Aja było krótkie. Jego następca, Horemheb, utalentowany generał Tutanchamona również był bezdzietny co skłoniło go do adoptowania i wyznaczenia następcy, którym został główny dowódca jego wojsk, późniejszy faraon Ramzes I, pochodzący z XIX dynastii.

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

 
 
 
 
 
 
XVII dynastia
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
nieznane pokrewieństwo
 
Czenna
 
Neferu
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Senachtenre Tao I
zm. 1592 p.n.e.
faraon
 
Tetiszeri
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ahmes-Inhapi
 
Sedzibutti
 
Sekenenre Tao II
zm. 1556 p.n.e.
faraon
 
Ahhotep I
1560 – 1530 p.n.e.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ahmose-Sipair
 
 
Ahmes-Henutemipet
 
Binpu
 
Kamose
zm. 1550 p.n.e.
faraon
 
 
Ahmes-Tumeriszi
 
Ahmes-Meritamon
 
Ahmose-Nebetta
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
XVIII dynastia
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ahmes-Henuttamehu
 
 
 
Ahmose
zm. 1525 p.n.e.
faraon
 
Ahmes-Nefertari
 
 
 
Ahmes-Sitkames
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Achmes-Satamon
 
 
Ahhotep II
 
Amenhotep I
zm. 1504 p.n.e.
faraon
 
Ahmes-Meritamon
 
 
Achmose
 
 
Ahmose-Sipar
 
Szenszoneb
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ramose
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Siamon]
 
Mutnofret
 
Totmes I
zm. 1504 p.n.e.
faraon
 
Ahmes
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ahmes-Pennehbet
 
Ipu
 
Wadżmose
 
Amenmose
 
Iset
 
Totmes II
zm. 1479 p.n.e.
faraon
 
Hatszepsut
zm. 1458 p.n.e.
faraon
 
Hui
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sati
 
Nebtu
 
Menhet
 
Menui
 
Totmes III
zm. 1425 p.n.e.
faraon
 
Neferure
 
 
 
Meritre
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Iset
 
Tiaa
 
Amenhotep II
zm. 1397 p.n.e.
faraon
 
Menhepere
 
Nebedżunet
 
Meritamon
 
Meritamon
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Siamon
 
Baketamon
 
Nofertari
 
Amenemhat
 
 
Jaret
 
Webensenu
 
Nedżsem
 
 
Amenhotep
 
Achmes
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Nefertari (żona Totmesa IV)
 
Mutemuja
 
Totmes IV
zm. 1388 p.n.e.
faraon
 
 
Amenemopet
 
Ahepekare
 
Ahepere
 
Haemuaset
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Amenemhat
 
Siatum
 
Tia
 
 
 
 
 
Juja
 
Tuja
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Amenemopet
 
Tentamon
 
Paihia
 
Amenhotep III
zm. 1351 p.n.e.
faraon
 
Teje
 
Aj (faraon)
zm. 1319 p.n.e.
faraon
 
Ti
 
Anen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sitamon Totmes
 
Henutaneb
 
 
Iset
 
Nebetah
 
Beketaten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Kija
 
Echnaton
zm. 1334 p.n.e.
faraon
 
Nefertiti
 
Mutnedżmet
 
Horemheb
zm. 1292 p.n.e.
faraon
 
Amenia
 
Naktmin
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tutanchamon
zm. 1323 p.n.e.
faraon
 
Anchesenamon
 
 
Neferneferuaton-Taszerit
 
Neferneferure
 
Septenre
 
Maketaton
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Smenchkare
zm. 1333 p.n.e.
faraon[2]
 
 
 
 
 
Meritaton
 
 
 
 
 

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Nicolas Grimal: A History of Ancient Egypt. Oxford, UK & Cambridge, USA: Blackwell, 1994. ISBN 0-631-17472-9.
  • Bogusław Kwiatkowski: Poczet Faraonów. Warszawa, Polska: ISKRY, 2002. ISBN 83-207-1677-2.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Przypisy


Dynastia poprzednia
XVII
Khafra - Quefrén.jpg Nowe Państwo Tebańskie
XVIII dynastia

1550-1292 p.n.e.
Khafra - Quefrén.jpg Dynastia następna
XIX