XX Korpus Unii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Flaga Unii XX Korpus Unii – jeden z korpusów armijnych wprowadzonych w armii federalnej podczas wojny secesyjnej.

W trakcie działań wojennych istniały w różnych latach dwa korpusy noszące numer XX. Oba funkcjonowały w ramach Armii Cumberlandu. Składały się jednak z różnych jednostek i nie było między nimi ciągłości organizacyjnej.

Korpus McCooka (1863)[1][edytuj | edytuj kod]

Korpus został uformowany w myśl decyzji Departamentu Wojny z 9 stycznia 1863. W jego skład weszły oddziały, które przedtem stanowiły tzw. Prawe Skrzydło (Right Wing) XIV Korpusu. Dowództwo nad nimi objął gen. mjr Alexander McCook.

Korpus składał się z oddziałów w większości doświadczonych w walce, niektóre z pułków walczyły już w bitwie pod Shiloh (67 kwietnia 1862). Jeszcze przed uformowaniem z nich osobnego korpusu, wszystkie oddziały wzięły udział w bitwie nad Stones River (31 grudnia 18622 stycznia 1863).

Generalnie, po sformowaniu osobnego korpusu, nie wprowadzono żadnych większych zmian w organizacji dawnego Prawego Skrzydła. McCook dowodził 3 dywizjami (generałów Davisa, Johnsona i Sheridana), z których każda składała się z 3 brygad. W sumie w skład korpusu wchodziło 37 pułków piechoty i 9 baterii artylerii (po jednej baterii przy każdej brygadzie)[2].

XX Korpus, popularnie nazywany korpusem McCooka, wraz z resztą Armii Cumberland, brał udział w działaniach wojennych na obszarze Tennessee. Do lipca 1863 okupował miasto Murfreesboro. W trakcie tzw. kampanii Tullahomy[3] korpus starł się z oddziałami konfederackimi pod Liberty Gap (25 lipca)[4].

Następnie korpus wziął udział w krwawej bitwie pod Chickamauga (1820 września). W walce wzięło udział 8 brygad tego korpusu (jedna pozostała na straży taborów), czyli 12 480 żołnierzy. Ich straty po bitwie zamknęły się w liczbie 4336 ludzi (423 zabitych 2698 rannych i 1215 zaginionych).

Po tej batalii, zakończonej klęską wojsk Unii, 28 września 1863 XX Korpus został połączony z XXI, tworząc w ten sposób nowy, IV Korpus Armii Cumberland. McCook, obwiniany po części za wynik bitwy pod Chickamaugą, został pozbawiony komendy.

Korpus Hookera (1864-1865)[5][edytuj | edytuj kod]

Znak 1 dywizji XX Korpusu[6]
Znak 2 dywizji XX Korpusu
Znak 3 dywizji XX Korpusu

Korpus ten uformowano 4 kwietnia 1864, przed rozpoczęciem tzw. kampanii Atlanty, z połączenia dwóch innych: XII i XI. Oba wcześniej wchodziły w skład Armii Potomaku, jednak jesienią 1863 zostały skierowane do Tennessee, by wesprzeć oddziały federalne, osłabione klęską pod Chickamauga. Dowództwo nad nim sprawował gen. mjr Joseph Hooker i on też objął komendę na nowo stworzonym korpusem[7].

W praktyce sformowanie XX Korpusu polegało na tym, iż do dawnych dywizji XII Korpusu, Williamsa oraz Geary’ego i nowej jednostki Butterfielda, po prosto włączono żołnierzy z XI Korpusu, przy czym doszło do niewielkich zmian organizacyjnych.

Każda z wymienionych wyżej dywizji składała się z 3 brygad, co razem dawało 52 pułki piechoty i 6 baterii artylerii, w sumie 21 280 żołnierzy[8]. W przeważającej części byli to doświadczeni weterani, którzy mieli za sobą bitwy stoczone w ramach Armii Potomaku – m.in. Antietam (17 września 1862), Chancellorsville (24 maja 1863) i Gettysburg (13 lipca) – oraz batalie w Tennessee, jak Wauhatchie (2829 października) czy Chattanooga (2325 listopada).

Podczas kampanii Atlanty korpus był częścią Armii Tennessee, dowodzonej przez gen. mjr. Jamesa McPhersona. Brał udział we wszystkich ważniejszych bitwach, jakie stoczono z siłami konfederackimi – Resaca (1315 maja), New Hope Church (2526 maja), Peachtree Creek (20 czerwca), Atlanta (22 lipca). W przeciągu całej tej kampanii korpus stracił około 7000 zabitych, rannych i zaginionych.

W ostatniej z tych bitew zginął gen. McPherson, a na czele całej armii stanął gen. mjr Oliver Howard. Wówczas to Hooker, który przez cały czas sprawnie dowodził XX Korpusem, zrezygnował ze stanowiska. Wynikało to z faktu, iż był skłócony z Howardem, głównie w związku ze sporami o odpowiedzialność za wynik bitwy pod Chancellorsville[9]. Miejsce Hookera zajął Williams, a wkrótce po nim gen. mjr Henry W. Slocum. Nastąpiła także zmiana wśród dowódców dywizji: Butterfielda zastąpił William T. Ward.

Po zajęciu Atlanty 1 września (do której jako pierwsi weszli żołnierze XX Korpusu) nastąpiła zmiana organizacyjna. Korpus wszedł w skład Armii Georgii Shermana. Liczył wówczas 13 741 żołnierzy, w 47 pułkach piechoty, 4 bateriach artylerii, 1 pułku saperów i jednym pontonierów. Dowództwo nad nim, po awansowaniu Slocuma, objął Williams[10].

XX Korpus uczestniczył w słynnym marszu ku morzu, zakończonym zdobycie Savannah (20 grudnia), a następnie brał udział w kampanii prowadzonej na terenie Południowej i Karoliny Północnej w 1865 (m.in. bitwy pod Averasborough i szczególnie Bentonville). W samym końcu tej kampanii dowództwo korpusu objął gen. mjr Joseph A. Mower, a Williams powrócił na stanowisko dowódcy dywizji.

Po kapitulacji oddziałów konfederackich XX Korpus wziął udział w uroczystym przeglądzie wojsk w Waszyngtonie (2425 maja 1865), pod czym w czerwcu tego samego roku, został rozwiązany.

Dowódcy XX Korpusu (1864-1865)[edytuj | edytuj kod]

Imię i nazwisko Okres sprawowania dowództwa
Joseph-Hooker.jpg
Joseph Hooker
14 kwietnia 186428 lipca 1864
Alpheus S. Williams.jpg
Alpheus Williams
28 lipca 186427 sierpnia 1864
Henry Warner Slocum.jpg
Henry Slocum
27 sierpnia 186411 listopada 1864
Alpheus Williams 11 listopada 18642 kwietnia 1865
J A Mower.jpg
Joseph Mower
2 kwietnia 18654 czerwca 1865

Przypisy

  1. Historię działań XX Korpusu oparto na informacjach podanych na stronie Union Corps Histories 20th Corps (Hooker’s) (ang.). [dostęp 2009-02-11]. Inne źródła wykorzystanych informacji są odnotowane w przypisach.
  2. Jeszcze przed uformowaniem korpusu i bitwą nad Stones River dawało to w sumie 13 779 żołnierzy.
  3. Określenie to wzięło się od nazwy miasta Tullahoma.
  4. Starcie to kosztowało jednostki korpusu 274 ludzi (42 zabitych, 231 rannych i 1 zaginionego).
  5. Historię działań tego korpusu oparto na informacjach podanych na stronie Union Corps Histories 20th Corps (Hooker’s) (ang.). [dostęp 2009-02-12]. Inne źródła wykorzystanych informacji są odnotowane w przypisach.
  6. XX Korpus przejął oznaczenia dywizji od XII Korpusu.
  7. Jan Szkudliński: Chancellorsville 1863. Warszawa: 2006, s. 205.
  8. Formalnie w skład korpusu wchodziła jeszcze jedna dywizja, pod dowództwem gen. mjr. Lovella H. Rousseau, jednak nigdy nie dołączyła on do reszty sił Hookera, pełniąc obowiązki garnizonowe (wzięła też udział w bitwie pod Nashville).
  9. Jan Szkudliński: op.cit. s. 205-206.
  10. Dowódcą dywizji na czele której Williams stał do tego momentu został Nathaniel J. Jackson.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]