Xymena Zaniewska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Xymena Zaniewska
Prawdziwe imię i nazwisko Xymena Zaniewska-Chwedczuk
Data i miejsce urodzenia 4 czerwca 1924
Polska Poznań
Zawód scenograf
Współmałżonek Ryszard Zaniewski
Mariusz Chwedczuk
Lata aktywności od 1948
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Xymena Zaniewska-Chwedczuk (ur. 4 czerwca 1924 w Poznaniu) – polska projektantka mody, scenograf, architektka.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodzi z mieszanej rodziny wileńsko-wielkopolskiej wywodzącej się z niezamożnej szlachty. Ojciec pochodził z Kresów północno-wschodnich, matka z pogranicza Wielkopolski i Kujaw. Wychowała się pod Poznaniem. Od najmłodszych lat wykazywała talent artystyczny, w odróżnieniu od reszty rodziny. W czasie II wojny światowej trafiła wraz z wysiedloną rodziną do Częstochowy, gdzie spędziła całą niemiecką okupację. W czasie wojny zaangażowała się w działalność podziemną jako sanitariuszka Armii Krajowej. W czasie wojny uczyła się także rysunku u zesłanego do Częstochowy prof. Zygmunta Kamińskiego. On też zachęcił ją do studiowania architektury. Po zdaniu w Częstochowie matury wyjechała na studia na Politechniki Warszawskiej[1], które ukończyła w 1952 roku.

Jeszcze na studiach rozpoczęła pracę w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego[1] (1948−1952)[potrzebne źródło], a następnie "Miastoprojekcie", w którym budowała MDM. Potem kierowała komisją przyznającą lokale mieszkaniowe. Wraz z grupą architektów z biura projektów założyła też spółdzielnię mieszkaniową i rozpoczęła budowę domów dla członków spółdzielni w różnych miejscach Warszawy. Po otwarciu Marszałkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej została kierownikiem Pracowni Urbanistycznej MDM[1] (1950−1955)[potrzebne źródło], odrzuciła jednak propozycję awansu na stanowisko naczelnego urbanisty Centralnego Zarządu Ośrodków Robotniczych i zdecydowała się na studia na Wydziale Architektury Wnętrz Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie[1], które ukończyła w 1956 roku[potrzebne źródło]. Na życie zaczęła pracować jako projektantka wystaw, a następnie jako współpracowniczka Mody Polskiej projektowała odzież. Wkrótce potem zaczęła projektować dla Teatru Telewizji i teatrów. Odeszła z pracy w TVP po ogłoszeniu stanu wojennego i przeszła na wcześniejszą emeryturę. Wstąpiła do związku "Solidarność". W tym czasie zaczęła projektować scenografię i odzież dla kontrahentów zagranicznych. Po 1989 roku na krótko wróciła do Telewizji Polskiej[1]. Wykładowczyni PWSTiF w Łodzi. W latach 1990–2014 była prezesem Fundacji Rozwoju Warszawskiego Ogrodu Zoologicznego „Panda”[2].

Jej pierwszym mężem był Ryszard Zaniewski, a drugim Mariusz Chwedczuk. Matka plastyka Iwa Zaniewskiego[1].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Twórczyni scenografii do kilkuset spektakli Teatru Telewizji (m.in. Makbet, Szkoła żon, Wizyta starszej pani) i programów telewizyjnych; scenografii do 5 filmów baletowych; twórczyni scenografii do 35 klasycznych spektakli teatralnych i 15 operowych. Dokonania w zakresie wystawiennictwa, w tym 20 ekspozycji Międzynarodowych Targów Poznańskich i 20 ekspozycji zagranicznych. W latach 90. współprowadziła w TVP1 program Stawka większa niż szycie[1].

Xymena Zaniewska jest jedną z postaci w cyklu dokumentalnym Twentieth Century, gdzie prezentowane są sylwetki polskich twórców sztuki XX wieku, odcinek z jej osobą zatytułowany jest Twentieth Century Television - Xymena.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • Laureatka I Nagrody Związku Architektów Szwajcarskich za projekt pawilonu 1972.
  • 2002 Nagroda - Statuetka "Gwiazda Telewizji Polskiej" wręczona z okazji 50-lecia TVP " za scenografie i za osobowość"

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Jestem syta (pol.). W: Angora [on-line]. Interia.pl, 2007-02-18. [dostęp 2013-07-02].
  2. Władze fundacji i statut. zoo.waw.pl. [dostęp 2014-04-05].
  3. M.P. z 2006 r. Nr 2, poz. 21 – pkt 7.
  4. M.P. z 1997 r. Nr 14, poz. 124 – pkt 10.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]