ypsilon Andromedae

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Współrzędne: Astronomia 01h36m47,80s; +41°24'20,00"

ypsilon Andromedae
υ Andromedae
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Andromeda
Rektascensja 01h 36m 47,8s
Deklinacja +41° 24' 20"
Odległość 43,9 ± 0,4 ly
(13,5 ± 0,1 pc)
Charakterystyka fizyczna
Typ widmowy F8V
Masa 1,28 M
Promień 1,6 R
Jasność obserwowana +4,09m
Jasność absolutna +3,44 ± 0,02m
Temperatura 6100 K
Alternatywne oznaczenia
50 Andromedae, Gl 61, TYC 2822-2210-1,
HR 458, HD 9826, PPM 44216,
BD+40°332, FK5 1045,
HIP 7513, SAO 37362,
GC 1948, CCDM 01367+4125

Ypsilon Andromedae (υ And) – gwiazda o typie widmowym F8V, położona w gwiazdozbiorze Andromedy, w odległości ok. 44 lat świetlnych od Ziemi, o jasności obserwowanej 4,09m. Masę gwiazdy szacuje się na 1,28 masy Słońca, barwa tej gwiazdy jest żółtobiała, a temperatura na powierzchni wynosi ok. 6100 K. Gwiazda ta ma towarzysza, którym jest czerwony karzeł ypsilon Andromedae B o rozmiarach mniejszych niż Słońce.

Układ planetarny[edytuj | edytuj kod]

Układ planetarny ypsilon Andromedae (NASA, ESA i A. Feild STScI), ilustracja nie uwzględnia odkrytej później czwartej planety.

Do 1999 roku astronomowie zidentyfikowali trzy planety krążące wokół tej gwiazdy: ypsilon Andromedae b, c i d. Był to pierwszy odkryty układ złożony z kilku planet krążących wokół gwiazdy ciągu głównego innej niż Słońce. Długofalowy trend zmian prędkości radialnej wykazał też istnienie czwartej planety, ypsilon Andromedae e, o ponad dziesięcioletnim okresie obiegu[1][2]. Wszystkie te ciała są gazowymi olbrzymami; ypsilon Andromedae d krąży w obrębie ekosfery gwiazdy i jeżeli posiada dostatecznie masywne księżyce, aby posiadały atmosferę, to na ich powierzchni woda może istnieć w stanie ciekłym.

Obserwacje tego układu wskazują, że płaszczyzny orbit planet c i d są nachylone pod kątem 30° jedna do drugiej[3]. Nachylenie to może być skutkiem silnych oddziaływań grawitacyjnych lub nawet zderzeń pomiędzy ciałami w układzie, które mogły być wywołane przez grawitację masywnych planet lub czerwonego karła[4]. Dzięki określeniu nachylenia orbity do osi obserwacji, możliwe stało się wyznaczenie rzeczywistej masy planet c i d.

Towarzysz
Masa
(MJ)
Okres orbitalny
(dni)
Półoś wielka
(j.a.)
Ekscentryczność
b >0,69 ± 0,03 4,617136 ± 0,000047 0,0595 ± 0,0034 0,013 ± 0,016
c 13,98+2,3−5,3[1] 237,7 ± 0,2 0,861 0,24
d 10,25+0,73−3,27[1] 1302,61 2,55 0,274
e >1,059 ± 0,028 3848,86 ± 0,74 5,2456 ± 0,00067 0,00536 ± 0,00044

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Barbara E. McArthur, et al.. New observational constraints on the υ Andromedae system with data from the Hubble Space Telescope and Hobby-Eberly Telescope. „Astrophysical Journal”. 715 (2). [dostęp 1.12.2010]. 
  2. S. Curiel, et al.. A fourth planet orbiting υ Andromedae. „Astronomy & Astrophysics”. 525, 2.12.2010. [dostęp 2.12.2010]. 
  3. Gwałtowna przeszłość układu ypsilon Andromedae
  4. Rory Barnes. Origin and Dynamics of the Mutually Inclined Orbits of Upsilon Andromedae c and d. „Astrophysical Journal”. [dostęp 1.12.2010]. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]