Złota wolność

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Potęga Rzeczypospolitej u zenitu. Złota wolność. Elekcja R.P. 1573. Jan Matejko

Złota wolność – potoczne określenie swobód, praw i przywilejów, przysługujących szlachcie w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Ustrój ten czerpał w głównej mierze z filozofii Arystotelesa, religii katolickiej oraz praktyki Republiki Weneckiej.[1] Nazwa spopularyzowana w 1597 roku[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieleć mamy swobód w tej naszej koronie
Cóż gdy się nie staramy i nie dbamy o nie
Przeważa prywatnych pożytków chciwości
Bardziej dbamy o włości, a nie o wolności
Słobody niż swobody głowę nam mozolą
Niż złotą wolność bardziej złoto wolą

Wespazjan Kochowski, „O wolności polskiej” 1674[3]

Początek praw gwarantujących w Polsce niespotykaną w ówczesnej Europie wolność szlachecką stanowiły także artykuły henrykowskie spisane na sejmie elekcyjnym 20 maja 1573 roku, a następnie przedstawione do podpisania Henrykowi Walezemu jako warunek objęcia tronu Rzeczypospolitej.

Swobody religijne i wolność wyznania gwarantował mieszkańcom Rzeczypospolitej Akt Konfederacji Warszawskiej z 28 stycznia 1573 roku. Dokument ten uważany jest za początek gwarantowanej prawnie tolerancji religijnej w I Rzeczypospolitej.

W obronie tych swobód szlachta mogła zwoływać konfederacje lub rokosze[2].

Podstawowe prawa i przywileje[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy