Złudzenie Ebbinghausa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pomarańczowe koła są tej samej wielkości, jednakże to otoczone przez większe koła (po lewej) wydaje się mniejsze.

Złudzenie Ebbinghausa (zwane też Kołami lub Okręgami Titchenera) – złudzenie optyczne polegające na błędnej percepcji wielkości kształtów. W najbardziej znanej wersji tego złudzenia dwa koła tej samej wielkości znajdują się obok siebie, przy czym jedno z nich otoczone jest większymi od siebie kołami, a drugie mniejszymi. Złudzenie występuje jedynie w przypadku, gdy figura otoczona jest tymi samymi, lub bardzo podobnymi figurami. Na przykład, jeżeli koło będzie otoczone przez trójkąty lub prostokąty, to nie wystąpi złudzenie percepcji wielkości figury w środku.[1]

Pochodzenie nazwy[edytuj | edytuj kod]

Złudzenie wzięło swoją nazwę od nazwiska autora, Hermanna Ebinghausa (1850-1909), niemieckiego psychologa znanego z pierwszych badań eksperymentalnych nad pamięcią werbalną u ludzi. Inna nazwa złudzenia - Koła Titchnera - zawdzięcza swoje pochodzenie Edwardowi Titchenerowi, brytyjskiemu psychologowi, który w 1901 opisał je w swoim podręczniku do psychologii eksperymentalnej.[2]

Wykorzystanie w nauce[edytuj | edytuj kod]

  • Złudzenie było wykorzystywane przy badaniach nad psychologicznym efektem kontrastu. To właśnie autorzy tego eksperymentu zauważyli, że złudzenie występuje tylko w przypadku tych samych lub podobnych figur.[3]
  • Neurolodzy używali złudzenia do badania aktywności kory wzrokowej. Wyniki sugerują, że podatność osoby badanej na złudzenie Ebbinghausa oraz złudzenie Ponza jest negatywnie skorelowana z powierzchnią jej kory wzrokowej.[4]

Przypisy

  1. T. Tyszka: Psychologiczne pułapki oceniania i podejmowania decyzji. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, s. 30. ISBN 8385416951. OCLC 749621473.
  2. B. Roberts, M. G. Harris, T. A. Yates. The roles of inducer size and distance in the Ebbinghaus illusion (Titchener circles). „Perception”. 34, s. 847–856, 2005. doi:10.1068/p5273. 
  3. S. Coren, J. Miller. Size contrast as a function of figural similarity. „Attention, Perception, & Psychophysics”. 16, s. 355-357, 1974. doi:10.3758/BF03203955. 
  4. D. S. Schwarzkopf, C. Song, G. Rees. The surface area of human V1 predicts the subjective experience of object size. „Nature Neuroscience”. 14, s. 28–30, 2010. doi:10.1038/nn.2706.