Złudzenie publikacyjne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Złudzenie publikacyjne, zwane również efektem szuflady, polega na zafałszowaniu wyrobionego na podstawie badań naukowych obrazu rzeczywistości, powstającym wskutek wybiórczości publikowania badań naukowych[1]. Powstaje ono w konsekwencji powszechnej wśród czasopism naukowych praktyki publikowania jedynie badań pozytywnych, tzn. takich, w których postawiona hipoteza alternatywna została potwierdzona[2]. Studiowanie literatury przedmiotu daje bardzo małą szansę na poznanie wyników badań, w których dane twierdzenie zostało sfalsyfikowane[3].

Przykładowo, badanie potwierdzające przewagę czynnika genetycznego nad czynnikiem środowiskowym w ludzkiej inteligencji zostałoby dopuszczone do publikacji w czasopiśmie naukowym, natomiast badanie, które nie wykazałoby takiej zależności, zostałoby uznane za „niekonkluzywne”, a tym samym niedopuszczone do publikacji, wskutek czego wśród badaczy utrwaliłoby się nieudowodnione przekonanie o wyższym znaczeniu genów w ludzkiej inteligencji, podczas gdy w rzeczywistości połowa badań potwierdzałaby to twierdzenie, a połowa je obalała.

Metodą badawczą silnie narażoną na złudzenie publikacyjne jest metaanaliza[1]. Zjawisko to ma charakter samospełniającego się proroctwa, gdyż czasopisma naukowe rzadko przyjmują do publikacji artykuły napisane na podstawie badań, które są jedynie replikacjami wcześniejszych[4]. Czasopismem naukowym, które publikuje głównie replikacje lub badania potwierdzające hipotezę zerową jest Representative Research In Social Psychology[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Tomasz Witkowski, Zakazana Psychologia. Tom I, Biblioteka Moderatora, Taszów 2009, s. 87
  2. Tomasz Witkowski, Zakazana Psychologia. Tom I, Biblioteka Moderatora, Taszów 2009, s. 86
  3. Tomasz Witkowski, Zakazana Psychologia. Tom I, Biblioteka Moderatora, Taszów 2009, s. 85
  4. Tomasz Witkowski, Zakazana Psychologia. Tom I, Biblioteka Moderatora, Taszów 2009, s. 88
  5. Tomasz Witkowski, Zakazana Psychologia. Tom I, Biblioteka Moderatora, Taszów 2009, s. 89