ZX-81

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
ZX-81
ZX81
Typ Komputer domowy
Premiera marzec 1981
Koniec produkcji 1984
Procesor NEC 780C-1, klon Zilog Z80A, 3,25 MHz
Pamięć operacyjna 1 kB (max. 64 kB) RAM / 8 kB ROM
Nośnik danych kaseta magnetofonowa
System operacyjny Sinclair BASIC
Poprzednik ZX-80
Następca ZX Spectrum
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

ZX-81komputer domowy, opracowany i produkowany przez angielską firmę Sinclair Research Ltd. od marca 1981, wprowadzony na rynek przy znacznym udziale mediów. Był następcą komputera ZX-80, który odniósł znaczny sukces rynkowy i został sprzedany w ilości 50 000 sztuk.

Opis urządzenia[edytuj | edytuj kod]

Komputer zbudowano w oparciu o 4 układy scalone: procesor Z80, układ logiczny Sinclair Computer Logic wykonany w technice ULA, 8192-bajtowy ROM, 1024-bajtową pamięć RAM[1]. Układ logiki generował sygnały selekcji pamięci RAM i ROM. Większość elektroniki zaprojektował Jim Westwood, odpowiedzialny również za konstrukcję ZX-80. Możliwe było przyłączenie zewnętrznych pakietów RAM (16 kB w cenie 29,95 GBP), maksymalnie do 64 kB z czego dostępne było 56 kB. Oferowane na rynku rozwiązania innych producentów pozwalały zwiększyć pamięć komputera nawet do 1 megabajta, z wykorzystaniem techniki stronicowania pamięci. Złącze rozszerzeń komputera było krawędziowe. ROM zawierał język programowania Sinclair BASIC, który w odróżnieniu od poprzednika potrafił prowadzić działania na liczbach zmiennoprzecinkowych (pewne błędy w module matematycznym wyeliminowano dopiero na jesieni 1981).

Układ logiki ULA, opisany w instrukcji ZX81 jako "dogsbody" systemu, realizuje szereg kluczowych funkcji, które komputery konkurujących firm realizowały wieloma układami scalonymi. Obejmują one:

  • Synchronizacja wyświetlania na ekranie.
  • Generowanie przebiegu zegara o częstotliwości 6,5 MHz, dzieleniu jej i przekazywanie 3,25 MHz na wejście zegarowe procesora.
  • Wyprowadzanie sygnału audio do magnetofonu w trybie SAVE.
  • Przetwarzanie przychodzącego z magnetofonu sygnału audio kasety w trybie LOAD;
  • Wykrywanie naciśnięcia klawiszy.
  • Generowanie sygnałów sterujących (CS) dla ROM i RAM.
  • Kontrolowanie ogólnego taktowania systemu.

Komputer ten miał membranową, dotykową klawiaturę o małych rozmiarach, wyjście telewizorowe (z sygnałem czarno-białym). Ekran pracował w trybie tekstowym, wyświetlając 24 wiersze po 32 kolumny, z czego 22 górne wiersze przeznaczone były do wyświetlania wyników działania programu, a 2 dolne linie do wpisywania kodu programu i danych. Każdy znak (z wyjątkiem 2 linii na dole) był podzielony na 4 piksele (2x2), co dawało rozdzielczość 64 × 48 px (programowo można było definiować własne znaki i uzyskać w ten sposób rozdzielczość do 256x192). Jako pamięć masowa stosowane były zwykłe magnetofony kasetowe; dane do magnetofonu wysyłane były przez wyjście audio. Na rynku dostępnych było dla niego kilkadziesiąt gier oraz kilkanaście programów edukacyjnych i użytkowych.

Komputer sprzedawano w USA w cenie 199 USD, zaś w Niemczech – 498 DEM. Na rynku brytyjskim, gdzie urządzenie opracowano, cenę sprzedaży ustalono na 69,95 GBP za kompletny komputer lub 49 funtów za zestaw do samodzielnego montażu[2], zaś względnie niska cena była pochodną zastosowania układu ULA produkcji firmy Ferranti, co obniżyło koszty produkcji poprzez zredukowanie liczby elementów komputera. W dwa lata sprzedano ponad milion sztuk ZX-81, z czego 300 000 użytkownicy zamówili z katalogu wysyłkowego firmy Sinclair Research. W samej Wielkiej Brytanii pierwszy rok sprzedaży ZX-81 zakończył się liczbą 400 tysięcy sprzedanych egzemplarzy[2].

Komputer produkowany był przez zakłady Timex Sinclair w szkockiej miejscowości Dundee i sprzedawany na rynku amerykańskim pod marką Timex Sinclair 1000.

Obudowa była wykonana z tworzywa sztucznego ABS.

Jego następcą był ZX Spectrum.

Peryferia[edytuj | edytuj kod]

Do komputera od okresu świątecznego 1981 można było dokupić drukarkę ZX Printer, której początkową cenę 49,95 GBP zwiększono do 59,95 GBP z uwagi na zwiększone koszty produkcji (w tym czasie typowa drukarka 9-igłowa kosztowała od 200 do 300 GBP). Drukarka ZX była drukarką iskrową, drukowała na specjalnym papierze o czarnym podłożu powleczonym cienką folią aluminiową (12 GBP za pięć niewielkich rolek). Po uziemionym papierze ślizgał się dotykający ją w jednym punkcie drut, powodując przepalenie aluminium i prześwit czarnego papieru. Drukarka oferowała 32 znaki w linii o długości około 4". Drukarkę wycofano ze sprzedaży po wejściu na rynek mikrokomputera ZX Spectrum.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

John Southern. Sinclair Researched. „Retro Gamer”. 1. s. 10-11 (ang.). 

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Stosowano także 2 układy pamięci RAM o organizacji 4x1024 bity.
  2. 2,0 2,1 Retroinspection: ZX Spectrum. W: Retro Gamer Collection Vol. 1. Imagine Publishing, 2007, s. 11. ISBN 978-1-906078-01-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]