Zabójstwo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Zobacz też: film fabularny pt. „Zabójstwo”. Na tę stronę wskazuje także przekierowanie „morderstwo”. Zobacz też: morderstwo (ujednoznacznienie)
Zabójstwo
KK z 1997
Ciężar gatunkowy zbrodnia
Przepis art. 148 § 1 k.k.
Kara pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 8, 25 lat pozbawienia wolności albo dożywotniego pozbawienia wolności
Strona podmiotowa umyślna w zamiarze bezpośrednim i ewentualnym
Odpowiedzialność od 15. roku życia tak
Typ kwalifikowany

tak

Typ uprzywilejowany

tak

Zastrzeżenia dotyczące pojęć prawnych

Zabójstwoprzestępstwo umyślne polegające na pozbawieniu człowieka życia[1]. Surowiej karanymi formami zabójstwa są te, do których doszło w wyniku udziału w zbrodni wojennej lub wskutek zamachu terrorystycznego[2].

Może być spowodowane silną determinacją wyładowania agresji, korzyściami majątkowymi sprawcy kosztem ofiary, efektem sprzecznych interesów zabójcy i ofiary lub aktem spowodowanym zaburzeniami psychicznymi (np. w wyniku choroby lub wpływu substancji psychoaktywnej).

Rodzaje zabójstw[edytuj | edytuj kod]

W prawie polskim ze względu na zagrożenie wymiarem kary rozróżniono poniższe rodzaje zabójstwa:

Podstawowy typ zabójstwa[edytuj | edytuj kod]

Typ podstawowy zabójstwa określa art. 148 § 1 kodeksu karnego: Kto zabija człowieka, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 8, karze 25 lat pozbawienia wolności albo karze dożywotniego pozbawienia wolności.

Kwalifikowane typy zabójstwa[edytuj | edytuj kod]

Roczna liczba zabójstw na 100 000 obywateli w różnych krajach w 2006 roku

Kwalifikowane typy zabójstwa, niekiedy określane jako "morderstwa"[3], to czyny kwalifikowane ze względu na sposób działania sprawcy, związek z popełnieniem innego przestępstwa lub określoną motywację sprawcy albo rozmiar skutków zabójstwa. Typy kwalifikowane zostały wymienione w art. 148 §2 i §3 polskiego kodeksu karnego. Zgodnie z ustawą są to zabójstwa:

  • ze szczególnym okrucieństwem,
  • w związku z wzięciem zakładnika, zgwałceniem albo rozbojem,
  • w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie,
  • z użyciem materiałów wybuchowych,
  • dokonane jednym czynem na więcej niż jednej osobie,
  • dokonane na funkcjonariuszu publicznym podczas lub w związku z pełnieniem przez funkcjonariusza obowiązków służbowych związanych z ochroną bezpieczeństwa ludzi lub ochroną bezpieczeństwa lub porządku publicznego.

Zaostrzonej karze za typ kwalifikowany podlega również sprawca, który był wcześniej prawomocnie skazany za zabójstwo (art. 148 §3 KK).

Do dnia publikacji wyroku TK z dnia 16 kwietnia 2009 w przypadku typów kwalifikowanych orzekana była alternatywnie kara 25 lat pozbawienia wolności lub kara dożywotniego pozbawienia wolności.

Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności zakwestionowanego przepisu art 148 §2 k.k. w zaskarżonym zakresie powoduje utratę mocy obowiązującej przez ten przepis w części dotyczącej sankcji. Pozbawiony sankcji art. 148 § 2 KK nie może być bowiem stosowany do czasu nowelizacji tego przepisu przez parlament zmierzającej do przyporządkowania typowi czynu zabronionego opisanemu w art. 148 § 2 KK sankcji mieszczącej się w porządku konstytucyjnym.

W następstwie niniejszego wyroku sfera dyskrecjonalnej władzy sędziego w zakresie sankcji za zabójstwo kwalifikowane zostaje poszerzona w porównaniu z dotychczasowym stanem prawnym.

Do czasu nowelizacji art. 148 § 2 KK niezmiennie pozostaje w mocy art. 148 § 1 KK, co stwarza sędziemu możliwość wymierzania kary nie tylko 25 lat pozbawienia wolności oraz dożywotniego pozbawienia wolności, ale też w indywidualnych sytuacjach kary od 8 lat do 15 lat pozbawienia wolności. (Wyrok TK z 16.4.2009 r., P 11/08)

Sprawca zabójstwa dokonanego w celu wrogim RP na osobie funkcjonariusza publicznego lub działacza politycznego ponosi surowszą karę za zamach terrorystyczny. Surowiej są też karane zabójstwa dokonywane jako udział w zbrodniach wojennych.

Uprzywilejowane typy zabójstwa[edytuj | edytuj kod]

  • zabójstwo w afekcie (w stanie silnego wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami) – zagrożone karą pozbawienia wolności na czas od roku do 10 lat (art. 148 § 4 k.k.).
  • dzieciobójstwo – zagrożone karą pozbawienia wolności na czas od 3 miesięcy do lat 5 (art. 149 k.k.)
  • zabójstwo na żądanie i pod wpływem współczucia – zagrożona karą pozbawienia wolności na czas od 3 miesięcy do lat 5, w wyjątkowych przypadkach sąd może odstąpić od wymierzenia kary (art. 150 k.k.).

Zabójstwo a nieumyślne spowodowanie śmierci[edytuj | edytuj kod]

Zabójstwa nie należy mylić z nieumyślnym spowodowaniem śmierci, które różni się od zabójstwa tym, że sprawca nie działa z zamiarem (ani bezpośrednim, ani ewentualnym) spowodowania śmierci ofiary, ale powoduje śmierć przez nieostrożność, najczęściej przez niezachowanie obowiązujących przepisów, np. drogowych o ruchu pojazdów. Może to mieć miejsce także wtedy, gdy sprawca działa wprawdzie umyślnie, ale w zamiarze popełnienia innego czynu, niż zabójstwo (np. biorąc udział w bójce lub pobiciu) i sprowadza skutek śmiertelny, którego bynajmniej nie chciał, ani nie godził się nań, ale który powinien był i mógł przewidzieć.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o zabójstwie
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło zabójstwo w Wikisłowniku

Przypisy

  1. PWN: Zabójstwo – definicja w Encyklopedii PWN. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2011-05-10].
  2. Hasło "Zabójstwo", Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, t. 12, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969, str. 600
  3. L. Gardocki, Prawo karne, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2008, s. 230.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.