Zabór

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miejscowości w województwie lubuskim. Zobacz też: inne znaczenia tego hasła.
Zabór
Pałac w Zaborze od strony zachodniej
Pałac w Zaborze od strony zachodniej
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo lubuskie
Powiat zielonogórski
Gmina Zabór
Liczba ludności (2009) 1029[1]
Strefa numeracyjna 68
Kod pocztowy 66-003
Tablice rejestracyjne FZI
SIMC 0916880
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Zabór
Zabór
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zabór
Zabór
Ziemia 51°57′00″N 15°42′53″E/51,950000 15,714722Na mapach: 51°57′00″N 15°42′53″E/51,950000 15,714722
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Zabór (niem. Fürsteneich[2][3], do 1936 r. Saabor[2]) – wieś w Polsce, położona w województwie lubuskim, w powiecie zielonogórskim, w gminie Zabór, której jest siedzibą. Miejscowość leży w Niecce Zaborskiej, w pobliżu Jeziora Zaborskiego, ok. 5 km od rzeki Odry, wśród kompleksów leśnych.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa zielonogórskiego.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pochodzi od staropolskiej nazwy lasu iglastego - boru[4]. Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości Zabor podając jej znaczenie "hinter dem Walde" czyli po polsku "za lasem"[4].

Polską nazwę Zabór w książce "Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej" wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[5].

30 listopada 1936 r. nazistowska administracja III Rzeszy w miejsce zgermanizowanej nazwy Saabor wprowadziła całkowicie niemiecką nazwę Fürsteneich[2]. 12 listopada 1946 r. nadano miejscowości polską nazwę Zabór[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze znane wzmianki o miejscowości, wówczas pod nazwą Saborin, pochodzą z początku XIV wieku. Od 1553 r. właścicielem dóbr zaborskich była rodzina Tschammerów (von Tschammer und Osten herbu Rogala) z rycerskiego rodu Czamborów. Zabór otrzymał prawa miejskie w 1556 r. lecz nie rozwinął się i pozostał wsią.

Z miejscowości Zabór Krzysztof Żegocki kierował podległymi mu partyzantami w pierwszym okresie walk przeciw Szwedom w okresie potopu szwedzkiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wieża zaborskiego pałacu

Do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa wpisane są[6]:

  • zespół zamkowy – pałacowo-ogrodowy:
  • barokowy zamek (pałac) z 1677 roku, przebudowany w latach 1745 i 1957,
Od XVIII w. własność hrabiów Cosel, potem książąt na Siedlisku, rodu Schönaich-Carolath. Ostatnią właścicielką pałacu przed II wojną światową była druga żona ostatniego cesarza Niemiec, Wilhelma II Hohenzollerna, Hermina, mieszkająca w pałacu do 1922 r. i po śmierci cesarza do kwietnia 1945 roku. Od 1956 r. w pałacu mieściło się prewentorium przeciwgruźlicze dla dzieci, od 1976 – Sanatorium Dziecięce, a od 1998 – Centrum Leczenia Dzieci i Młodzieży.
  • folwark:
  • trzy oficyny,
  • oficyna (obecnie szkoła),
  • stajnia (obecnie hotel),
  • kostnica,
  • szklarnia,
  • dwa budynki gospodarcze,
  • park.

Inne zabytki:

  • częściowo klasycystyczna zabudowa miejscowości z początku XIX wieku,
  • neogotycki kościół pw. św. Józefa z 1908 roku.

Przypisy

  1. BDL :: Bank Danych Lokalnych (pol.). Główny Urząd Statystyczny, 2012. [dostęp 2013-03-08].
  2. 2,0 2,1 2,2 Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Grünberg (niem.). 2006. [dostęp 2013-03-08].
  3. 3,0 3,1 Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262).
  4. 4,0 4,1 Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 36.
  5. Józef Lompa, Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej, Głogówek 1847, str.13.
  6. ED: Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 31 grudnia 2012 r. – woj. lubuskie (pol.). Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2013-01-07. [dostęp 2013-03-08]. s. 114.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]