Zagadka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Zagadka – zadanie polegające na znalezieniu odpowiedzi na podstawione pytanie w oparciu o wiedzę, logiczne wnioskowanie, intuicję. Przykładem graficznej zagadki jest rebus. Zagadki są silnie zakorzenione w kulturze. Obecne były w wielu mitologiach, w literaturze (zwłaszcza ludowej), w życiu towarzyskim i rozrywce. Obecnie pełnią głównie rolę dydaktyczną w nauczaniu przedszkolnym i wczesnoszkolnym, mają uczyć logicznego myślenia i rozwijać kreatywność.

Zagadka w literaturze[edytuj | edytuj kod]

Zagadka literacka (enigmat) jest to utwór przeważnie wierszowany, składający się z części pytajnej i odpowiedzi. Część pytajna zawiera pośredni opis pewnego przedmiotu, często peryfrastyczny. Zadaniem odpowiadającego jest wskazanie na podstawie tego opisu, o jaki przedmiot chodzi. Stopień trudności zagadki zależy od stopnia pośredniości i peryfrastyczności opisu, ale nie tylko - wiele zagadek prócz elementów mających naprowadzić na odpowiedź pytającego, zawiera także elementy mające zbić go z tropu[1].

Zagadki pełnią funkcję dydaktyczną i rozrywkową. Pierwotnie związane z mitem i liturgią, stały się następnie rodzajem zabawy towarzyskiej, obecnie przynależą przede wszystkim do folkloru dziecięcego[1].

W literaturze, zwłaszcza w średniowiecznej i literaturze manieryzmu i baroku stanowiły też nieraz samodzielne utwory poetyckie lub ich części, o funkcji nie dydaktycznej i rozrywkowej, ale estetycznej. Zagadki są też często elementem treści mitów i fabuły baśni – częstym motywem jest w nich rozwiązanie szczególnie trudnej zagadki przez bohatera, za co zostaje on nagrodzony. Jednym z bardziej znanych motywów tego typu jest rozwiązanie zagadki Sfinksa przez Edypa – zagadka pytała o to, kto rano chodzi na czterech nogach, w południe na dwóch, a wieczorem na trzech.

Tego rodzaju motyw występuje także w literaturze współczesnej nawiązującej do baśni i mitów – w Hobbicie Tolkiena Bilbo gra w zagadki, przy czym każde pytanie Golluma jest oryginalną zagadką staroangielską. Z kolei do mitologii nordyckiej nawiązuje rozmowa Bilba ze Smaugiem, podobna do rozmowy Sigurda z Fafnirem z Eddy starszej.

W literaturze wykorzystywane są także zagadki absurdalne, np. "dlaczego kruk jest podobny do biurka" z Alicji w Krainie Czarów Lewisa Carrolla.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Słownik terminów literackich. Janusz Sławiński (red.). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2000, s. 635. ISBN 83-04-04417-X.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Sierotwiński, Słownik terminów literackich, Ossolineum, Wrocław–Warszawa–Kraków, 1970

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło zagadka w Wikisłowniku