Zakład Karny Goleniów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
ZK Goleniów
ZakladKarnyWGoleniowie.jpg
Adres 72-100 Goleniów
Grenadierów 66
Rodzaj zakład karny
Jednostka nadrzędna OISW Szczecin
Przeznaczenie typu zamkniętego dla mężczyzn recydywistów penitencjarnych
Pojemność 1039
Rok powstania ok. 1880
Położenie na mapie Goleniowa
Mapa lokalizacyjna Goleniowa
ZK Goleniów
ZK Goleniów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ZK Goleniów
ZK Goleniów
Ziemia 53°34′26,58″N 14°50′08,84″E/53,574050 14,835790Na mapach: 53°34′26,58″N 14°50′08,84″E/53,574050 14,835790

Zakład Karny w Goleniowie – jednostka typu zamkniętego dla mężczyzn recydywistów penitencjarnych z oddziałami:

  • dla tymczasowo aresztowanych;
  • terapeutycznym;
  • dla skazanych zakwalifikowanych do odbywania kary w warunkach zakładu typu półotwartego;
  • dla osadzonych stwarzających poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa jednostki (od grudnia 2002 r.).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Obiekt po raz pierwszy pojawił się na mapach z lat 80. XIX wieku. Na terenie o powierzchni 6,53 ha znajdują się budynki więzienne z końca XIX i przełomu XIX i XX wieku, które przetrwały w niezmienionym stanie do czasów obecnych. Trzy z nich zawierają architektoniczne elementy neogotyckich sklepień, łuków i rozet. W czasie II wojny światowej przetrzymywano tutaj antyfaszystów, po jej zakończeniu więzienie wykorzystano do osadzenia zbrodniarzy wojennych. W latach 1946-1947 na terenie jednostki powstało Przedsiębiorstwo Obróbki Metalu zatrudniające więźniów. Nazwę „Zakład Karny” więzienie przybrało w roku 1965, zaś przeznaczenie zakładu dla wielokrotnie karanych zmieniono w latach 70. XX wieku.

Protesty więźniów[edytuj | edytuj kod]

W wyniku protestów we wrześniu 1989r. więźniowie zatrudnieni w POM-ecie okupowali hale produkcyjne i dachy hal w przedsiębiorstwie. Kolejna fala niepokojów nastąpiła z chwilą, gdy sejm RP rozpoczął prace nad ustawą amnestyjną. Według wstępnego projektu miała ona wyłączać recydywistów. Jednakże niektórzy posłowie z OKP podtrzymywali w więźniach nadzieję, że jednak obejmie ona recydywistów. W tym czasie faktycznie władzę w więzieniu przejęli więźniowie. Administracja SW była politycznie ubezwłasnowolniona przez nową ekipę rządową. 7 grudnia 1989r., po wiadomościach w telewizji (kiedy to poinformowano, że amnestia nie obejmuje recydywistów), więźniowie z paw. „C” odebrali funkcjonariuszom SW (oddziałowym) klucze od cel i wypuścili wszystkich skazanych. Podobna sytuacja wystąpiła w paw. „B”. Następnie przystąpili do budowania barykad w korytarzach i przy drzwiach wejściowych do pawilonów oraz przygotowali zapory ogniowe i broń. Wzmocnione siły znajdowały się poza pawilonami mieszkalnymi, w tym w administracji. Takie rozlokowanie sił doprowadziło do tego, że skazani z dużą łatwością opanowali 2 pawilony mieszkalne. W godzinach nocnych z 7/8.12.1989r. funkcjonariusze przystąpili do szturmu na zbuntowane pawilony. Skazani podpalili zapory ogniowe. W kierunku funkcjonariuszy SW poleciały zaostrzone metalowe i drewniane piki, śruby, mutry, dachówki i cegły. Pierwotnie funkcjonariuszom udało się odbić z rąk skazanych I i II kondygnację paw. „C”. Po kolejnych 3 godzinach walk sytuacja wróciła do poprzedniego stanu. SW została wyparta z paw. „C”. Od godzin rannych 8 grudnia do około 6 rano 9 grudnia trwały walki pozycyjne. 9 grudnia, w godzinach rannych, po prezentacji siły przez oddziały milicyjne, w tym komandosów, oraz wezwaniu komendanta wojewódzkiego Policji w Szczecinie do poddania się, zbuntowani skazani złożyli broń i rozebrali barykady oraz ugasili zapory ogniowe. W wyniku buntu całkowicie zniszczono pawilon „C” i „B” oraz „Sz”. W czasie buntu, w wyniku samosądu skazanych zginął 1 skazany, wielu zostało rannych. Po stronie SW było wielu rannych. straty finansowe oszacowano na kwotę 10 mld PLN („starych” złotych).

Obiekty zabytkowe[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Zakładu Karnego znajdują się następujące budynki wpisane w roku 2003 do Rejestru Zabytków (nr rej.: A-128):

  • budynek administracyjny z bramą, 3 ćw. XIX
  • budynek ze świetlicą, 3 ćw. XIX
  • pawilon więzienny A, 3 ćw. XIX
  • pawilon więzienny B, XIX/XX
  • pawilon więzienny C, 1910-1920
  • pawilon więzienny D, XIX/XX
  • budynek z wieżą (szpital i kaplica), 3 ćw. XIX
  • budynek-łącznik, XIX/XX

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]