Zakkur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mapa Syropalestyny w VIII w. p.n.e. z zaznaczonymi królestwami Hamat i Luasz/Luhuti

Zakkur, Zakur (aram. zkr[1], akad. mZa-ku-ri[2]) – władca aramejskich królestw Hamat i Luasz, najprawdopodobniej uzurpator, panujący na przełomie IX i VIII w. p.n.e.

Informacje o władcy[edytuj | edytuj kod]

Zakkur wymieniany jest po raz pierwszy w inskrypcji na asyryjskiej steli odkrytej przypadkowo w 1968 roku nad Orontesem, mniej więcej w połowie drogi pomiędzy tureckimi miastami Antakya i Samandağ[3]. Inskrypcja ta dotyczy wyznaczenia nowej granicy pomiędzy królestwem Hamat, władanym przez Zakkura, a królestwem Bit-Agusi, władanym przez Attar-szumki. W imieniu asyryjskiego króla Adad-nirari III arbitrażem i ustaleniem przebiegu granicy zajął się jego turtannu (głównodowodzący wojsk) Szamszi-ilu[2]. Zakkur nazywany jest w inskrypcji "Hamatytą", a Attar-szumki "synem Hadrama"[2]. Brak wzmianki o ojcu Zakkura skłonił niektórych uczonych do postawienia tezy, iż był on najprawdopodobniej uzurpatorem na tronie Hamat[4]. Powstanie steli datowane jest na 807/806 r. p.n.e.[4]

Sam Zakkur pozostawił po sobie stelę, którą odnaleziono w 1903 roku na stanowisku Tell Afis w Syrii. W umieszczonej na steli inskrypcji w języku aramejskim opisuje on przyłączenie do Hamat królestwa Luasz oraz swe zwycięstwo nad koalicją siedemnastu królów, których armia, pod przywództwem Ben-Hadada III z królestwa Damaszku, obległa go wcześniej w mieście Hazrak (Hatarikka), stolicy Luasz. Swe ocalenie i zwycięstwo przypisuje on boskiej interwencji, choć zdaniem uczonych prawdziwym jego wybawwcą była najprawdopodobniej armia asyryjska[5]. Wydarzenia opisane w inskrypcji Zakkura miały miejsce najprawdopodobniej w 796 r. p.n.e.[6]

Stela Zakkura w zbiorach Luwru (AO 8185); wys. 13cm., szer. 62 cm.
Stela Zakkura - zbliżenie na aramejską inskrypcję na stronie przedniej

Stela Zakkura[edytuj | edytuj kod]

Stela Zakkura odnaleziona została w 1903 roku na stanowisku Tell Afis (starożytne Hazrak[7] lub Apisz[8]) w Syrii, ok. 25 mil na południowy zachód od Aleppo. Na steli znajdowało się przedstawienie reliefowe ukazujące najprawdopodobniej Iluwera, boga opiekuńczego Hazrak/Apisz[8]. Do czasów współczesnych zachowała się jednak tylko dolna część płaskorzeźby wraz z podstawą, na której wyryta została inskrypcja w języku aramejskim. Inskrypcja ta zaczyna się na przedniej stronie steli i ciągnie na stronie lewej, mocno uszkodzonej (ok. 30 linijek tekstu brakuje)[8]. Na prawej, również mocno uszkodzonej stronie steli, zachowały się jedynie dwie linijki tekstu[8].

Treść inskrypcji[edytuj | edytuj kod]

Strona przednia[edytuj | edytuj kod]

(1) "[St]ela Zakkura, króla [Ha]ma[t] i Luasz, ustawiona dla Iluwera, [jego boga.]
(2) [Ja] jestem Zakkur, król Hama[t] i Luasz. Ja jestem skromnym człowiekiem, ale
(3) Baalszamajn [dał] mi [zwycięstwo] i stał ze mną. Baalszam[ajn] uczynił mnie królem [nad]
(4) [Ha]zrak. Wtedy Bir-Hadad (tj. Ben-Hadad III), syn Chazaela, król Aramu (tj. Damaszku), utworzył przeciwko mnie sojusz
(5) sied[emn]astu króló[w]: Bir-Hadad i jego armia, Bir-Gusz[9] i jego armia,
(6) [król] Que i jego armia, król Umq i jego armia, król Gurgum
(7) i] jego [armi]a, król Sam'al i jego armia, król Miliz [i jego armia, król]
(8) [... i jego armia, król ... i jego armia - razem] siedem[nastu]
(9) z ich armiami. Wszyscy ci królowie rozpoczęli oblężenie Hazr[ak].
(10) Wznieśli mur wyższy od muru Hazr[ak]. Wykopali rów głębszy od [jego] fos[y].
(11) Ale ja wzniosłem ręce do Baalszamajna i Baalszamaj[n] odpowiedział mi [i]
(12) Baalszamajn [powiedział] do mnie [przez] proroków i przez jasnowidzów [i]
(13) Baalszamajn [rzekł]: 'Nie l[ęk]aj się, bo to ja uczyniłem [ciebie] królem [i ja
(14) s]tanę z [tobą] i ja wybawię cię od wszystkich [tych królów którzy]
(15) rozpoczęli oblężenie przeciwko tobie!' Wtedy Baalszamajn powiedział do mn[ie ...]
(16) [ws]zyscy ci królowie którzy rozpoczęli [oblężenie przeciwko tobie ...]
(17) [ ... ] i ten mur, któr[y ... ]"

Lewa strona[edytuj | edytuj kod]

(ok. 30 linijek tekstu brakuje)
(1) "[ ... ] Hazrak ... [ ... ]
(2) [ ... ] dla rydwanów [i] jazdy
(3) [ ... ] jego król w jego środku, ja
(4) [wzniosłem] Hazrak i [ja] dodałem
(5) [do niego] cały region
(6) [ ... ] i [ja] us[tanowi]łem [me] panowanie
(7) [ ... ]
(8) te twierdze na całym [mym] teryto[rium].
(9) [Wtedy odbudo]wałem świątynie bogów na ca[łym]
(10) mym [terytorium] i odbudowałem [ ... ]
(11) Apisz i [ ... ]
(12) [ ... ] świątynię [ ... ]
(13) [i] ustawiłem przed I[luwerem]
(14) tą stelę i zapisa[łem]
(15) [na] niej dokonania mych rąk. [Ktokolwiek]
(16) usunie dok[onania
(17) rąk] Zakkura, króla Hama[t i Lu]asz,
(18) ze steli, i ktokol[wiek]
(19) [us]unie tą stelę sprzed
(20) I]luwera i zabierze ją [z]
(21) jej [mie]jsca, lub ktokolwiek wyśle [ ... ]
(22) [ ... ]
(23) [ ... Baal]szamajn i I[luwer ... ]
(24) i Szamasz i Szahar
(25) [ ... ] i bogow[ie] niebio[s]
(26) [i bogow]ie ziemi i Baal[ ... ]
(27) [ ... ] człowieka i [ ... ]
(28) [ ... ]"

Prawa strona[edytuj | edytuj kod]

(ok. 30 linijek brakuje od góry)
(1) "[ ... ]
(2) [ ... ] imię [Za]kkura i imię [jego syna ... ]"[10]

Przypisy

  1. Nissinen M., Machinist P., Prophets..., s. 204.
  2. 2,0 2,1 2,2 Lipiński E., The Aramaeans..., s. 283.
  3. Lipiński E., The Aramaeans..., s. 282.
  4. 4,0 4,1 Lipiński E., The Aramaeans..., s. 284.
  5. hasło Zakur, [w:] Leick G., Who's Who..., s. 180.
  6. Lipiński E., The Aramaeans..., s. 225.
  7. Lipiński E., The Aramaeans..., s. 256.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Nissinen M., Machinist P., Prophets..., s. 203.
  9. Chodzi tu najprawdopodobniej o Attar-szumki, króla Bit-Agusi; Hawkins J.D., Luhuti, w: Reallexikon der Assyriologie, tom VII (Libanukšabaš-Medizin), Walter de Gruyter, Berlin - New York 1987-1990, s. 159.
  10. Nissinen M., Machinist P., Prophets..., s. 205-207.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lipiński E., The Aramaeans: Their Ancient History, Culture, Religion, Peeters Publishers, 2000.
  • Nissinen M., Machinist P., Prophets and Prophecy in the Ancient Near East, Society of Biblical Literature, 2003.
  • hasło Zakur, [w:] Leick G., Who's Who in the Ancient Near East, London and New York 2002, s. 180.