Zakon Avis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Symbol zakonu Avis

Zakon Avis (również Aviz) – powstał prawdopodobnie jako bractwo rycerskie. Po raz pierwszy wzmiankowany jako zakon rycerski w 1167. Początkowo siedzibą zakonu było portugalskie miasto Évora, stąd zakon początkowo nosił nazwę Zakonu z Évory.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wielkim protektorem zakonu w pierwszych latach jego istnienia był król Portugalii Alfons I Zdobywca. W 1187 związał się z kastylijskim zakonem Calatrava, zachowując jednak autonomię wewnętrzną i swój narodowy, portugalski charakter. Początkowo przyjęta reguła benedyktyńska została zmieniona wtedy także na cysterską. Papież Celestyn II uznał zakon w 1192. W 1223 główna siedziba zakonu została przeniesiona do miasta Avis, co skutkowało zmianą nazwy zakonu. Wiek XIV upłynął też na staraniach o pełne uniezależnienie się od zakonu Calatravy, co nastąpiło dopiero w 1431.

W 1385 wielki mistrz zakonu Jan został wybrany na króla Portugalii. Od tej pory zakon był ściśle związany z koroną portugalską, a dynastia zapoczątkowana przez Jana nosiła nazwę dynastii Avis. Od tej pory też wielkim mistrzem zakonu był członek rodziny królewskiej.

W 1789 roku królowa Maria I Pobożna dokonała sekularyzacji, przekształcając zakon w wysokie odznaczenie przyznawane za zasługi[1].

Kapelani przetrwali jako zakon do 1834, w tym czasie godność rycerza była już tylko wyłącznie honorowa.

Obalenie monarchi i powstanie Pierwszej Republiki Portugalskiej zniosło wszystkie ordery 15 października 1910 (utrzymano jedynie Wojskowy Order Wieży i Miecza jako jedyny order nieposiadający katolickiego charakteru). Dekretem z 5 grudnia 1918 roku przywrócono Wojskowy Order Świętego Benedykta z Aviz jako odznaczenie państwowe. Od tego momentu nadającym odznaczenie ustanowiono urzędującego prezydenta Portugalii, będącego ex officio (z urzędu) wielkim mistrzem wszystkich orderów portugalskich[2][3][4].

Strój zakonny[edytuj | edytuj kod]

Szczegóły stroju zakonnego są nieznane, przypuszcza się jednak, że był on przynajmniej początkowo czarny jak w zakonach z regułą benedyktyńską. Później mógł zmienić barwę na kolor biały. Zielony krzyż jako symbol zakonu używany był od około 1325.

Wielcy mistrzowie zakonu Évora[edytuj | edytuj kod]

  • Pedro Afonso (ok. 1160-1169)
  • Fernão Rodrigues Monteiro (1175-1195)
  • Gonçalo Viegas de Lanhoso (1197-1219)

Wielcy mistrzowie zakonu Avis[edytuj | edytuj kod]

  • Fernando Eanes (1219-1237)
  • João Porteiro
  • Martim Fernandes
  • Fernão Soares
  • Lourenço Afonso
  • João Pires
  • Vasco Afonso
  • Gil Martins
  • Garcia Pires
  • Gil Pires
  • Afonso Mendes
  • Gonçalo Vaz
  • João Rodrigues Pimentel
  • João Afonso
  • Diogo Garcia
  • Martim do Avelar
  • Egas Martins
  • Jan I Dobry (1364-1387)
  • kolejni władcy Portugalii

Administratorzy zakonu[edytuj | edytuj kod]

  • Fernando Rodrigues de Siqueira (1387-?)
  • Fernando, Infant Santo (1434-1443)
  • Piotr, książę Coimbry (1445-1466)
  • Jan II Doskonały (1468-1490)
  • Książę Alfonso (1490-1491)
  • Jorge, książę Coimbry (1491-1551)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Bernard Burke: The book of orders of knighthood and decorations of honour of all nations (ang.). Londyn: Hurst and Blackett, 1858. [dostęp 2014-10-03]. s. 185-186.
  2. António M. Trigueiros & Gustav A. Tammann: The Three Portugese Military Orders of Knighthood (1789-1910) (ang.). Orders and Medals Society of America, 1997. [dostęp 2014-10-03].
  3. História da Ordem Militar da Torre e Espada, do Valor, Lealdade e Mérito (port.). presidencia.pt. [dostęp 2014-10-06].
  4. Banda das Três Ordens – História (port.). W: Ordens Honoríficas Portuguesas [on-line]. presidencia.pt. [dostęp 2014-10-03].