Zakrzów (powiat sandomierski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Zakrzów
wieś
Państwo

 Polska

Województwo

 świętokrzyskie

Powiat

sandomierski

Gmina

Klimontów

Liczba ludności (2020)

248[2]

Strefa numeracyjna

15

Kod pocztowy

27-640[3]

Tablice rejestracyjne

TSA

SIMC

0796387[4]

Położenie na mapie gminy Klimontów
Mapa konturowa gminy Klimontów, u góry znajduje się punkt z opisem „Zakrzów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Zakrzów”
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa konturowa województwa świętokrzyskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Zakrzów”
Położenie na mapie powiatu sandomierskiego
Mapa konturowa powiatu sandomierskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Zakrzów”
Ziemia50°41′14″N 21°27′55″E/50,687222 21,465278[1]

Zakrzówwieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, w gminie Klimontów[4][5]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa tarnobrzeskiego.

Integralne części wsi Zakrzów[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0796393 Gilówka część wsi
0796401 Nowa Wieś część wsi
0796418 Stara Wieś część wsi

Przez miejscowość przebiega droga krajowa nr 9 z Radomia do Rzeszowa.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś leżąca w powiecie sandomierskim województwa sandomierskiego wchodziła w XVII wieku w skład kompleksu klimontowsko-ossolińskiego dóbr Zbigniewa Ossolińskiego[6].

Zakrzów, wieś i folwark w powiecie sandomierskim, gminie Klimontów, parafii Goźlice, odległe od Sandomierza 25 wiorst[7].

W 1882 posiadał 31 domów 248 mieszkańców. W r. 1827 było 21 domów 162 mieszkańców.

Dobra Zakrzów po dopełnionej segregacji, składały się w roku 1888 z folwarku Zakrzów i Grabiny alias Wola Zakrzewska, rozległość mórg 691 z czego przypadało na:

folwark Zakrzów grunty orne i ogrody mórg 361, łąk mórg 10, pastwisk mórg 40, nieużytki mórg ; budynków murowanych 1, drewnianych 22, płodozmian 11 polowy.
folwark Grabina grunty orne i ogrody mórg 256, łąk mórg 8, pastwisk mórg 4, nieużytki mórg 5, budynków drewnianych 7, w okolicy pokłady kamienia piaskowego, we wsi wiatrak[7].

Oraz wsi :

Zakrzów osad 59, mórg 327,
Wólka Zakrzewska osad 4, mórg 59,
Goźlice osad 22, mórg 341.

Długosz w opisie tej wsi (Goźlice) podaje za dziedziców, raz Birkowickiego Jana herbu Topór, drugi raz Andrzeja Ossowskiego też Toporczyka. Dziesięcinę z łanów kmiecych dawano kolejno, jednego roku kościołowi św. Pawła w Sandomierzu (za murami), drugiego plebanowi w Gożlioach. Dalej podaje Długosz, że wszystkich ról kmiecych dają plebanowi w Goźlicach co drugi rok, prócz pól przyległych do wsi Dwiekozy, dających kościołowi św. Pawła. Folwark rycerski, dwie karczmy i zagrodnicy dawali dziesięciny plebanowi w Goźlicach (Długosz L.B. t.II, s.315,32).

Według registru poborowego powiatu sandomierskiego r. 1578 wieś Zakrzów miała w jednej części 4 zagrodników z rolą, 1 komornika, druga część 1 osadnika 1/4 łana. Część Ossolińskich 9 osad, 2 1/2 łana, 2 komorników, 1 rzemieślnika (Pawiński Małopolska, 173)[7].

W 1925 roku w miejscowości utworzono 2 klasy szkoły powszechnej, która działała do II wojny światowej, przedszkole funkcjonowało do lat 60.

Od 1927 roku w Zakrzowie działa Ochotnicza Straż Pożarna.

W latach 1936-1938 przeprowadzono komasację[a] gruntów. Wieś się znacznie rozciągnęła, tak powstały kolonie tak zwane: Góry Zakrzowskie, Gilówka i Smykałki.

II wojna światowa

Pod koniec okupacji niemieckiej we wsi stacjonowali kozacy, a także 2 działa dalekonośne. W 1944 roku Zakrzów znalazł się w wyzwolonym w sierpniu przyczółku Baranowsko-sandomierskim. Armia Czerwona dla bezpieczeństwa cywilów wysiedliła mieszkańców do miejscowości dalej położonych od linii frontu, takich jak Rybnica, Wólka Gieraszowska.

W 1965 roku strażacy w czynie społecznym zbudowali we wsi remizę, bardzo nowoczesną jak na owe czasy. Strażnica składa się z obszernego garażu, dużej sali widowiskowej i 2 pomieszczeń zaplecza.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Tworzenie gospodarstw o zwartej powierzchni polegające na zamianie rozproszonych działek jednego właściciela na grunty leżące wokół jego działki

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 9 stycznia 2024, identyfikator PRNG: 157203
  2. Raport o stanie gminy w roku 2020. Stan ludności 31.12.2020 str. 16-17 [dostęp 2022-05-21]
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1582 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b c GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Dobra ziemskie Ossolińskich w pierwszej połowie XVII wieku, w: Folwark-wieś-latyfundium. Gospodarstwo wiejskie w Rzeczypospolitej w XVI-XVIII wieku, red. J. Muszyńska, Sz. Kazusek, J. Pielas, Kielce 2009, s. 103.
  7. a b c Zakrzów(4), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 322.