Zalecane dzienne spożycie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Zalecane dzienne spożycie (ZDS) – w dietetyce oznacza ilość składników odżywczych, w tym przede wszystkim witamin i składników mineralnych, które organizm przeciętnej osoby dorosłej potrzebuje przyswoić z pokarmem w ciągu doby[1].

Prawidłowe żywienie człowieka polega na całkowitym pokryciu zapotrzebowania organizmu na energię oraz wszystkie składniki pokarmowe potrzebne do rozwoju życia i zachowania zdrowia. Przez pojęcie "normy żywienia" [2] rozumiemy ilość energii oraz niezbędnych składników odżywczych, wyrażone w przeliczeniu na jedną osobę i jeden dzień, uwzględniając specyficzne dla wyróżnionych grup różnice w zapotrzebowaniu organizmu zależne od wieku, płci, stanu fizjologicznego i aktywności fizycznej, a także związane z warunkami bytowymi i trybem życia.

Wielkości ZDS ustala się na podstawie ustaleń gremiów naukowych na szczeblu władz europejskich lub krajowych. W Europie Europejski Urząd ds Bezpieczeństwa Żywności pracuje nad nowym systemem opartym na rozszerzonym zakresie informacji, opartym na systemie amerykańskim:

  • Estimated Average Requirements (EAR), "przeciętne zapotrzebowanie" zaspokajające potrzeby żywieniowe ponad 50% populacji w danej grupie wiekowej.
  • Recommended Daily Intake (RDI) lub, "zalecane dziennie spożycie" zaspokajające potrzeby ponad 97.5% zdrowej populacji w każdej grupie wiekowej, obu płci. Wartość ta jest szacowana metodami statystycznymi. Jeśli wartość ta nie jest możliwa do estymacji statystycznej określa się jej prawdopodobny poziom jako Adequate Intake (AI).
  • Tolerable upper intake levels (UL), "poziom maksymalny spożycia" który nie powoduje szkodliwych efektów u osób zdrowych, co stwierdzono w badaniach pod kontrolą lekarską.

oraz na systemie brytyjskim:

  • Lower Recommended Nutritional Intake (LRNI) - "poziom minimalny spożycia" zapewniający zapotrzebowanie jedynie dla 2,5% populacji.

Ustalenia te przybierają postać norm żywieniowych oraz rozporządzeń, a ich celem jest regulowanie rynku żywności w danych krajach pod kątem bezpieczeństwa żywności. ZDS -zalecane dzienne spożycie jest wartością opartą na statystycznych danych z populacji danego kraju czy regionu (np. Unii Europejskiej czy USA) dotyczących 3 podstawowych parametrów: - rozkładu realnego spożycia danego składnika w populacji w zależności od wieku, aktywności fizycznej i płci mieszkańców - stwierdzanych niedoborów składników odżywczych i stanu zdrowotnego danej populacji - ustaleń naukowych co do maksymalnych dopuszczalnych wartości takich składników odżywczych jak np. witaminy i składniki mineralne, które są wiarygodnie uznane za bezpieczne dla osób zdrowych.

Ponieważ nie jest możliwe obiektywne ustalenie jednej normy dla całej populacji, ustalone wartości mają jedynie charakter odniesienia (wartości referencyjnej) i służą przede wszystkim celom praktycznym np. produkcji żywności czy zbiorowego żywienia spełniających zapotrzebowanie i zalecenia żywieniowe przeciętnej zdrowej dorosłej osoby o prawidłowej wadze i normalnym poziomie aktywności fizycznej.

Wielkości te jest różnie nazywane i różnie ustalane w różnych krajach oraz zmieniają się wraz z rozwojem wiedzy. M.in. są to:

  • RDA (ang. Recommended Dietary Allowances) – zalecane dzienne spożycie - stosowany niegdyś w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie; termin ten został zastąpiony przez
  • RDI (ang. Refference Daily Intake) - referencyjna (rekomendowana) wartość spożycia – stosowana obecnie np. w znakowaniu żywności w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie na podstawie regulacji FDA (Food and Drug Administration) i Health Canada.
  • DRV (ang. Dietary Refference Value) – w trakcie opracowywania przez EFSA

W części Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i wielu krajach Unii Europejskiej istnieje ustawowy obowiązek umieszczania informacji na przetworzonych i pakowanych produktach żywnościowych o tym, jaki procent zalecanego dziennego spożycia podstawowych składników żywnościowych jest zawarty w określonej porcji produktu.

W całej Unii Europejskiej taki wymóg będzie obowiązywał od 13 grudnia 2014 r. na podstawie unijnego Rozporządzenia 1169/2011 o Informacji o Żywności dla Konsumentów (Food Information to Consumers).

Przypisy

  1. Ball S.: Toksykologia Żywności bez tajemnic. Oficyna Medyk, Warszawa 1998.
  2. www.izz.waw. pl/pl/normy-zwienia/

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

NORMY ŻYWIENIA CZŁOWIEKA Podstawy prewencji otyłości i chorób niezakaźnych pod redakcją prof. M. Jarosza, 2008.

http://ec.europa.eu/food/food/labellingnutrition/foodlabelling/proposed_legislation_en.htm

http://www.eufic.org/article/en/artid/New-nutrition-guidelines-Europe-halfway-there/

Regulation (EU) No 1169/2011 of the European Parliament and of the Council of 25 October 2011 on the provision of food information to consumers, amending Regulations (EC) No 1924/2006 and (EC) No 1925/2006 of the European Parliament and of the Council, and repealing Commission Directive 87/250/EEC, Council Directive 90/496/EEC, Commission Directive 1999/10/EC, Directive 2000/13/EC of the European Parliament and of the Council, Commission Directives 2002/67/EC and 2008/5/EC and Commission Regulation (EC) No 608/2004 Text with EEA relevance, OJ L 304, 22.11.2011, p. 18–63