Zamek w Janowcu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zamek w Janowcu
Obiekt zabytkowy nr rej. A/500 z 17 maja 1971
Elewacja południowa
Elewacja południowa
Państwo  Polska
Miejscowość POL gmina Janowiec COA.svg Janowiec
Styl architektoniczny renesansowy, po przebudowie barokowy
Architekt 1577-1587 Santi Gucci, po 1667 Tylman z Gameren
Rozpoczęcie budowy 1508
Ukończenie budowy 1526
Ważniejsze przebudowy 1565-1585, 1 poł. XVII w.
Zniszczono spalony w 1656
Pierwszy właściciel Mikołaj Firlej
Kolejni właściciele Piotr Firlej, 1553 Andrzej Firlej, Jan Karol Tarło, 1654 Jerzy Sebastian Lubomirski, Jerzy Marcin Lubomirski, 1783 Mikołaj Piaskowski, 1931 Leon Kozłowski
Obecny właściciel Muzeum Nadwiślańskie
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Zamek w Janowcu
Zamek w Janowcu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamek w Janowcu
Zamek w Janowcu
Ziemia 51°19′28″N 21°53′32″E/51,324444 21,892222
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Zamek w Janowcurenesansowy zamek budowany w latach 1508-1526 na wysokiej skarpie wiślanej w Janowcu w powiecie puławskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

XVI w.[edytuj | edytuj kod]

Budowę zamku w 1508 rozpoczął Mikołaj Firlej, późniejszy starosta kazimierski. Kontynuował ją jego syn, wojewoda ruski Piotr Firlej. Był to późnogotycko-renesansowy zamek obronny, ufortyfikowany przez basteje wysunięte przed linię murów. Miał możliwość prowadzenia ostrzału wzdłuż obwarowań.

W latach 1565–1585 miała miejsce przebudowa zamku w stylu późnorenesansowo-manierystycznym, którą kierował architekt włoski Santi Gucci.

XVII w.[edytuj | edytuj kod]

Na początku XVII w., po przejęciu zamku przez rodzinę Tarłów, rozbudowano część mieszkalną i dobudowano wieżę zachodnią i wschodnią.

W roku 1606 na zamku miało miejsce pojednanie króla Zygmunta III Wazy z marszałkiem wielkim koronnym Mikołajem Zebrzydowskim, przywódcą rokoszu Zebrzydowskiego.

W dniu 7 lutego 1656 zamek został ograbiony i spalony podczas najazdu Szwedów pod dowództwem Karola Gustawa. Następnie odbudowany i rozbudowany w stylu barokowym przez rodzinę Lubomirskich, w których posiadaniu znajdował się do pierwszej połowy XVIII w. Odbudową kierował architekt holenderski Tylman z Gameren.

XVIII i XIX w.[edytuj | edytuj kod]

W 1783 Jerzy Marcin Lubomirski przegrał zamek w karty. Jego nowym właścicielem został Mikołaj Piaskowski. Jednak ani on, ani kolejni właściciele (m.in. Osławscy) nie byli w stanie utrzymać zamku. Sprzedali całe wyposażenie (nawet marmury zostały zdjęte ze ścian), a zamek został opuszczony i popadł w ruinę.

XX w.[edytuj | edytuj kod]

W roku 1931 zamek został zakupiony przez warszawiaka Leona Kozłowskiego. Wyremontował on tylko dwa pomieszczenia w baszcie, ale - co ważniejsze - powstrzymał wandali. Zamek z przylegającymi do niego gruntami był majątkiem zbyt małym, by objęła go nacjonalizacja w ramach uchwalonej reformy rolnej. W efekcie Kozłowski był jedynym w bloku wschodnim właścicielem zamku. W 1975 r. obiekt został zakupiony przez Muzeum Nadwiślańskie i od 1993 roku jest stopniowo remontowany[1].

Panorama zamku (360°), zamek w remoncie, stan na marzec 2004
Panorama zamku (360°), zamek w remoncie, stan na marzec 2004

Przypisy