Adres zameldowania
Adres zameldowania, zameldowanie – określenie miejscowości (miasta, wsi), ulicy (osiedla), numeru domu oraz ewentualnie numeru lokalu mieszkalnego, w którym na stałe lub czasowo przebywa dana osoba.
Spis treści |
[edytuj] Obowiązek meldunkowy
Historycznie instytucja zameldowania jest związana z systemami paszportowymi występującymi już w średniowiecznej Europie, a rozwiniętymi jako element państwowego nadzoru nad obywatelami podczas rewolucji francuskiej, w carskiej Rosji (propiska), w państwach zachodniej Europy po wybuchu I wojny światowej (wprowadzenie wiz) oraz w stalinowskim okresie istnienia Związku Radzieckiego, gdzie taki system był najbardziej restrykcyjny i najmocniej ograniczał prawa człowieka, włącznie z pozakonstytucyjnym pozbawieniem prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu, a także praktycznie regulował jako administracyjne nadanie prawo użytkowania nieruchomości w miejsce mocno ograniczonego prawa własności prywatnej.
W postradzieckiej Rosji, pomimo że w Konstytucji Federacji Rosyjskiej pojawił się zapis o swobodzie przemieszczania się i przebywania, to jest on jednak częściowo martwy ze względu na kolizje prawne z ustawami i praktyką, np. stosowaną w Moskwie, gdzie zameldowanie się nie polega na zgłoszeniu tego do zarejestrowania, ale na otrzymaniu pozwolenia na podstawie decyzji administracyjnej.
[edytuj] Obowiązek meldunkowy w Polsce
W Polsce zameldowanie jest obowiązkiem ustawowym[1] związanym z ewidencją ludności i dokumentami tożsamości[2]. Nie wiąże się z prawem własności do lokalu, w którym jest się zameldowanym. Czynności meldunkowych dokonuje właściwy urząd gminy. Nie należy mylić zameldowania z pojęciem miejsca zamieszkania definiowanym przepisem art. 25 kodeksu cywilnego.
Zameldowanie jest związane z dokumentem tożsamości – dowodem osobistym – w którym równolegle z dokonaniem wpisu w urzędowej ewidencji dokonywana była (w Polsce – w czasach, kiedy dokument ten funkcjonował jako papierowa książeczka) odpowiednia adnotacja (obecne polskie dowody osobiste w formie plastikowej karty nie pozwalają na dokonywanie w nich adnotacji i w przypadku zmiany zameldowania wymagają wymiany na nowy dokument).
Uregulowania nt. obowiązku zameldowania z okresu PRL wykazują znaczące podobieństwo do analogicznych praktyk radzieckich, choć nie były tak restrykcyjne. Formalnie istniało w Polsce rozróżnienie "zameldowania na pobyt stały" i "zameldowania na pobyt czasowy"; to ostatnie teoretycznie było obowiązkowe w przypadku pobytu poza miejscem stałego zameldowania przez czas dłuższy niż 3 dni, praktykowane jednak było rzadko, od lat 70. XX wieku już jedynie – czasami, raczej rzadko i niekonsekwentnie – w sytuacjach takich, jak pobyt i zamieszkanie w domach akademickich podczas studiów poza domem rodzinnym itp. Po zmianie ustrojowej w 1989 r. przepisy o "meldunku" nie zostały w Polsce formalnie zniesione; instytucje wojskowe zajmujące się ewidencją poborowych oraz żołnierzy rezerwy (WKU) opierają swoje rejestry na podstawie danych meldunkowych, podobnie sądownictwo i system bankowy. Przepisy o zameldowaniu są powodem kontrowersji, oprócz bowiem podnoszonych czasem zastrzeżeń związanych z nadmierną – zdaniem przeciwników systemu meldunkowego – ingerencją państwa w prywatność obywateli, wywołują także niekiedy problemy u osób "wymeldowanych donikąd" (np. w drodze wyroku sądowego, eksmisji, czasem po pobycie w więzieniu). Osoby takie mają często znaczne trudności w uzyskaniu pracy i przy szczególnym splocie niekorzystnych okoliczności mogą popaść w trwałe bezrobocie i bezdomność.
Według urzędników, obowiązek meldunkowy służy między innymi prawidłowemu wykonywaniu przez organy państwowe władzy publicznej, ewidencji ludności polegającej na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) uznał, że obowiązek meldunkowy jest instytucją wynikającą z konstytucyjnej klauzuli porządku publicznego mającą jednocześnie związek z ochroną praw interesów jednostki. Służy bowiem prawidłowemu wykonywaniu funkcji przez organy władzy publicznej oraz ochronie interesów samych zainteresowanych. Organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu, lecz gromadzi informacje w zakresie danych o miejscu pobytu osób. Ewidencja ludności służy więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie stanowi zaś formy kontroli legalności zamieszkiwania na terenie kraju[3].
Obecnie w Polsce istnieją 3 formy zameldowania:
- zameldowanie na pobyt stały
- zameldowanie na pobyt czasowy powyżej 3 miesięcy
- zameldowanie na pobyt czasowy do 3 miesięcy.
Gdy przebywa się w danej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy dni należy się zameldować przed upływem czwartej doby od chwili przybycia. W zakładach hotelarskich i innych instytucjach należy zameldować się w ciągu 24 godzin. Ustawa, która wchodzi w życie 1 stycznia 2012 roku wydłuża ten okres do 30 dni. Znosi również rozróżnienie pobytu czasowego do i powyżej 3 miesięcy. Przepisy tej ustawy dotyczące zameldowania obowiązują do 1 stycznia 2014 roku.
Równocześnie obowiązek meldunkowy jest w Polsce powszechnie ignorowany, szczególnie meldunek czasowy. Powszechną praktyką jest utrzymywanie meldunku stałego w miejscu innym niż miejsce stałego zamieszkania (np. w mieście urodzenia) w celu utrzymania rozmaitych przywilejów wynikających z meldunku (mieszkanie kwaterunkowe, niższe stawki ubezpieczeń komunikacyjnych)[4].
Jak wskazywano podczas nowelizacji ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w 2010 roku znaczna część obowiązków meldunkowych jest całkowicie archaiczna – np. zobowiązanie właścicieli mieszkań, dozorców domów i zakładów pracy do donoszenia urzędom gminy o osobach, które nie dopełniły meldunku[5].
W rezultacie nowelizacji ustawy 24 września 2010 obowiązek meldunkowy zostanie zniesiony od 1 stycznia 2014 roku, co ma dać urzędom czas na zbudowanie alternatywnych form ewidencji[6].
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1974 r. Nr 14, poz. 85)
- ↑ Obowiązek meldunkowy. MSWiA.
- ↑ Meldunek nie może być fikcją. Rzeczpospolita, 2012.
- ↑ Ireneusz Krześnicki: Nowa ustawa, stary meldunek cz. 2. LEX.
- ↑ Ireneusz Krześnicki: Nowa ustawa, stary meldunek cz. 1. LEX.
- ↑ Zniesienie obowiązku meldunkowego. MSWiA, 2010.
