Zamojszczyzna
Zamojszczyzna – region geograficzny w południowo-wschodniej Polsce, w południowej części województwa lubelskiego, w okolicach Zamościa.
Nie jest to region w pełni jednolity pod względem etnicznym, historycznym czy fizjograficznym[1], ale odnoszący się do okolic Zamościa. Wg regionalizacji historycznej Polski Normana Daviesa zajmuje tereny na pograniczu dwóch krain historycznych: większość w obrębie Rusi Czerwonej od wschodu i mniejsza część od zachodu na terenie Małopolski (a ściślej Lubelszczyzny)[2].
Nazwa tego regionu nabrała znaczenia i utrwalenia w związku z wydarzeniami, jakie miały miejsce podczas II wojny światowej, a konkretnie z niemieckimi akcjami wysiedleńczymi miejscowej ludności (Zamojszczyzna (1942-1943)), szczególnie z terenów dzisiejszych powiatów tomaszowskiego oraz zamojskiego (również biłgorajskiego i hrubieszowskiego), co wskazuje na jego historyczne korzenie z tego okresu. Tereny te z kolei nie odpowiadają w pełni zasięgowi dawnej, utworzonej pod koniec XVI w. Ordynacji Zamojskiej z głównym ośrodkiem (siedzibą) w nowo powstałym wówczas mieście Zamość, zajmującej obszary oddalone bardziej na południe (po Tomaszów Lub.) oraz na zachód (po Kraśnik i rzekę San), ale poza Biłgorajem i ziemiami na północ od tego miasta (w granicach Ordynacji nie znajdował się także Hrubieszów)[3].
Po wydarzeniach wojennych na umocnienie tego pojęcia wpłynęło istnienie w latach 1975–98 województwa zamojskiego.
Współcześnie, wg niektórych definicji Zamojszczyzna obejmuje dawne powiaty (sprzed 1975 r.): biłgorajski, hrubieszowski, tomaszowski i zamojski, jakie znalazły się w granicach tego właśnie województwa[4][5], bądź też dodatkowo dawny krasnostawski i wschodni fragment dawnego janowskiego[1]. Nie ma zatem ściśle określonego zasięgu Zamojszczyzny, zajmującej w przybliżeniu obszar dawnego województwa zamojskiego.
Większe ośrodki miejskie Zamojszczyzny to miasta powiatowe (uszeregowane według liczby mieszkańców - liczba ludności i powierzchnia wg danych z BDL GUS z 31.12.2010 r.):
- Zamość – 66 234 (30,34 km²)
- Biłgoraj – 27 235 (21,10 km²)
- Tomaszów Lubelski – 19 802 (13,29 km²)
- Hrubieszów - 18 318 (33,03 km²)
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Roman Reinfuss: Kultura ludowa Zamojszczyzny na tle stosunków etnograficznych województwa lubelskiego. W: Kazimierz Myśliński: Zamość i Zamojszczyzna w dziejach i kulturze polskiej. Zamość: ZPTN Krakowskie Zakłady Graficzne, 1969, s. 435-448.
- ↑ Norman Davies: Boże Igrzysko. Historia Polski. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1996.
- ↑ A. Żaboklicka: Mapa "Rozwój terytorialny ordynacji zamojskiej na przełomie XVI-XVII wieku". W: Władysław Czapliński, Tadeusz Ładogórski: Atlas Historyczny Polski. Wyd. III. Warszawa: PPWK, 1973, s. 22.
- ↑ Maria Irena Mileska: Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski. Warszawa: PWN, 1998.
- ↑ Jan Górak: Miasta i miasteczka Zamojszczyzny. Zamość: Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Zamościu, 1990.
[edytuj] Bibliografia
- Norman Davies: Boże Igrzysko. Historia Polski. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1996.
- Jan Górak: Miasta i miasteczka Zamojszczyzny. Zamość: Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Zamościu, 1990.
- Maria Irena Mileska: Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski. Warszawa: PWN, 1998.
- Roman Reinfuss: Kultura ludowa Zamojszczyzny na tle stosunków etnograficznych województwa lubelskiego. W: Kazimierz Myśliński: Zamość i Zamojszczyzna w dziejach i kulturze polskiej. Zamość: ZPTN Krakowskie Zakłady Graficzne, 1969, s. 435-448.
