Zaraza (roślina)
| Zarazowate | |
|---|---|
 Zaraza czarwonawa (wraz z rośliną żywicielską)
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | astrowe |
| Rząd | jasnotowce |
| Rodzina | zarazowate |
| Rodzaj | zaraza |
| Nazwa systematyczna | |
| Orobanche L. Sp. Pl. 632. 1753 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Zaraza (Orobanche L.) – rodzaj roślin należących do rodziny zarazowatych. Bezzieleniowe rośliny cudzożywne, nie przeprowadzające fotosyntezy, lecz pasożytujące na innych roślinach (rośliny pasożytnicze), głównie na roślinach zielnych i krzewinkach. Ponad ziemią pojawiają się tylko latem, lub późną jesienią, gdy wytwarzają kwiaty. W Polsce występuje kilkanaście gatunków należących do tego rodzaju. Gatunkiem typowym jest Orobanche major L.[2]
Morfologia [edytuj]
- Pokrój
- Rośliny jednoroczne, dwuletnie lub byliny. Osiągają wysokość do 70 cm.
- Łodyga
- Wzniesiona, pojedyncza lub rozgałęziona, mięsista i niezielona, najczęściej żółtawa lub żółtoczerwona.
- Liście
- Liście łuskowate, drobne i niezielone, zwykle tego koloru, co łodyga.
- Kwiaty
- Na bardzo krótkich szypułkach w kątach małych przysadek, lub siedzące, zebrane w jednostronne i nie zgięte kwiatostany. Kwiaty o płatkach częściowo zrosłych, koronie grzbiecistej dwuwargowej, pręciki cztery, dwusilne.
- Korzeń
- Jako rośliny pasożytnicze nie posiadają typowego korzenia, lecz ssawki, którymi wrastają w roślinę żywicielską.
Uwaga: Gatunki zarazy są trudne do oznaczania. Ważne przy oznaczaniu gatunku jest rozpoznanie rośliny żywicielskiej. Aby stwierdzić to w pewny sposób, należy rozsunąć ściółkę i ziemię wokół oznaczanego gatunku zarazy. Jeżeli nie oznaczamy od razu, należy przed zasuszeniem rośliny zapisać kolor kwiatów oraz łodygi i pokrywających ją włosków, gdyż podczas suszenia zmieniają barwę, a są to cechy istotne przy późniejszym oznaczaniu.
Systematyka [edytuj]
Catodiacrum Dulac, Aphyllon Mitch., Boulardia F. W. Schultz, Myzorrhiza Phil., Phelipanche Pomel.
- Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)
Rodzaj z rodziny zarazowatych (Orobanchaceae), która jest jednym z kladów w obrębie rzędu jasnotowców (Lamiales) z grupy astrowych spośród roślin okrytonasiennych[1][3].
- Pozycja w systemie Reveala (1994–1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Lamianae Takht., rząd jasnotowce (Lamiales Bromhead), rodzina zarazowate (Orobanchaceae Vent.), podrodzina Orobanchoideae Link, plemię Orobancheae Lam & DC., rodzaj zaraza (Orobanche L.)[4].
- Gatunki flory Polski[5]
- zaraza alzacka (Orobanche alsatica Kirschl.)
- zaraza Bartlinga (Orobanche bartlingii Griseb.)
- zaraza bladokwiatowa(Orobanche pallidiflora Wimm & Grab., syn. O. reticulata Wallr.)
- zaraza bluszczowa (Orobanche hederae Duby) – efemerofit
- zaraza błękitnawa (Orobanche coerulescens Stephan ex Willd.) – gatunek w Polsce wymarły
- zaraza czerwonawa (Orobanche lutea Baumg)
- zaraza drobnokwiatowa (Orobanche minor Sm., syn. O. minor Sutton)
- zaraza gałęzista (Orobanche ramosa L.) – gatunek w Polsce wymarły
- zaraza goryczelowa (Orobanche picridis F. W. Schultz)
- zaraza krwistoczerwona (Orobanche gracilis Sm.)
- zaraza macierzankowa (Orobanche alba Stephan ex Willd., syn. O. alba Stephan)
- zaraza Mayera (Orobanche mayeri (Suess. et Ronniger) Bertsch)[6]
- zaraza niebieska (Orobanche purpurea Jacq.)
- zaraza piaskowa (Orobanche arenaria Borkh.) – gatunek w Polsce wymarły
- zaraza przytuliowa, z. pospolita (Orobanche caryophyllacea Sm., syn. O. vulgaris Poir.)
- zaraza wielka (Orobanche elatior Sutton, syn. O. maior L.)
- zaraza żółta (Orobanche flava Mart. ex F. W. Schultz, syn. O. flava Mart.)
- Inne gatunki
- Orobanche bulbosa (Gray) G. Beck
- Orobanche californica Cham. & Schlecht.
- Orobanche cernua Loefl.
- Orobanche cooperi (Gray) Heller
- Orobanche corymbosa (Rydb.) Ferris
- Orobanche crenata Forsk.
- Orobanche fasciculata Nutt.
- Orobanche grayana G. Beck
- Orobanche ludoviciana Nutt.
- Orobanche multicaulis Brandeg.
- Orobanche multiflora Nutt.
- Orobanche parishii (Jepson) Heckard
- Orobanche pinorum Geyer ex Hook.
- Orobanche riparia Collins, sp. nov. ined.
- Orobanche uniflora L.
- Orobanche valida Jepson
- Orobanche vallicola (Jepson) Heckard
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-12-19].
- ↑ 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-10].
- ↑ 3,0 3,1 Orobanche (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2010-12-19].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Orobanche (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-10].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ Renata Piwowarczyk: Rozmieszczenie i preferencje fitocenotyczne Orobanche mayeri (Suess. et Ronniger) Bertsch – nowego gatunku dla Polski. W: Planta in vivo, in vitro et in silico. Szczepkowski A., Obidziński A. (red.). Warszawa: LV Zjazd Polskiego Towarzystwa Botanicznego, 2010, s. 60.
