Zasada Gausego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Zasada Gausego – zasada konkurencyjnego wypierania, hipoteza Gausego[1], mówiąca o tym, że jeśli dwa gatunki (populacje) mają identyczne nisze ekologiczne, nie mogą współistnieć i w konsekwencji jeden wypiera drugi. Konkurencyjne oddziaływanie może być związane z przestrzenią życiową, dostępem do pokarmu, światła, podatnością na działanie drapieżców, chorób itp.

Nazwa pochodzi od nazwiska Gieorgija F. Gausego[a].

2
Pantofelek Paramecium aurelia
3
Kształt krzywych wzrostu liczebności
Istota jednego z laboratoryjnych eksperymentów Gieorgija F. Gausego (1934). Konkurencja o pożywienie jako czynnik decydujący o dynamice wzrostu liczebności populacji Paramecium caudatum i Paramecium aurelia w kulturach czystych i mieszanych.

Paradoks planktonu[edytuj | edytuj kod]

Za wyjątek od zasady wypierania był uznawany fakt zróżnicowania organizmów zaliczanych do planktonu, pomimo zajmowania tej samej niszy ekologicznej. W roku 1961 G. Evelyn Hutchinson nazwał to zjawisko „paradoksem planktonu”, jednak wkrótce zaobserwowano, że jest ono stosunkowo powszechne (nie tylko w środowisku wodnym). Niezgodność obserwacji z oczekiwaniem była związana z nieprecyzyjną wówczas interpretacją pojęcia niszy ekologicznej – nie uwzględnianiem jej n-wymiarowości i problemów dynamiki procesów ekologicznych i ewolucyjnych. Liczne gatunki o podobnych wymaganiach mogą trwale współistnieć np. w warunkach niestabilności środowiska, gdy szybkość zmian warunków (np. sezonowych zmian warunków w wodach jeziornych) jest większa od szybkości wypierania populacji okresowo mniej skutecznie konkurujących o zasoby[2].

Uwagi

  1. Według Ch.J. Krebsa Gause nigdy nie sformułował w sposób formalny takiej zasady/hipotezy i nie wiadomo, kto powiązał ją z jego nazwiskiem. Z eksperymentów Gausego wynika, że dwa gatunki mogą ze sobą współwystępować, a opinie podobne do „hipotezy Gausego” formułowali np. Joseph Grinnell (1905) i Albert Monard (1920) [w: „Ekologia”, PWN 1997, s.224].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 13. Oddziaływanie między gatunkami: Konkurencja. W: Charles J. Krebs (tłum. Anna Kozakiewicz, Michał Kozakiewicz, Jakub Szacki): Ekologia. Eksperymentalna analiza rozmieszczenia i liczebności. Wyd. 4. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997, s. 211–239. ISBN 978-83-01-16552-9.
  2. 2,0 2,1 Maria Grzybkowska: Paradoksy w hydrobiologii (pol.). W: Kosmos. Problemy nauk biologicznych. Tom 51, nr 1 [on-line]. Polskie Towarzystwo Przyrodników im. Kopernika, 2002. [dostęp 2013-12-03]. s. 15–120.