Zasady Yogyakarty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Uniwersytet Gadjah Mada w Yogyakarta

Zasady Yogyakarty (oryg. nazwa The Yogyakarta Principles) – zestaw 29. pryncypiów stworzony podczas międzynarodowego seminarium ekspertów praw człowieka, znanych także jako „pryncypia Yogyakarty”. Seminarium zorganizowane zostało przez International Service for Human Rights i International Commission of Jurists między 6 i 9 listopada 2006 r. na Uniwersytecie Gadjah Mada w Yogyakarcie w Indonezji[1][2]. Zasady te zostały opracowane przez środowiska akademickie, prawników i ekspertów praw człowieka, przy współpracy organizacji pozarządowych. Seminarium prowadził Irlandczyk Michael O'Flaferty z współprzewodniczącymi Sonią Onufer Corrêa i Vititem Muntarbhornem[1].

Zasady Yogyakarty dotyczą zastosowania prawa międzynarodowego, ze szczególnym uwzględnieniem międzynarodowych praw człowieka w stosunku do kwestii orientacji seksualnych i świadomości genderowej (gender)[3]. Konferencja w Indonezji, której efektem było powstanie zasad zorganizowana została na fali międzynarodowej aktywności działaczy LGBT oraz postępowych środowisk politycznych, naukowych i socjalnych. Ideowym poprzednikiem tej Konferencji była tzw. Deklaracja Montrealska[4], podpisana i opublikowana w czerwcu 2006 w Montrealu z okazji montrealskich Światowych Igrzysk Out w 2006.

Zasady Yogyakarty opierają się na prawach człowieka, i wyrażają potrzebę ich ochrony z uwagi na orientację seksualną lub tożsamość płciową. Wyjaśnieniem sensu i potrzeby publikacji zasad zajmuje się Preambuła Zasad i opis kolejnych punktów Karty.

  • Prawa do korzystania z praw człowieka, niedyskryminacji i podmiotowości prawnej. Pierwsza zasada wskazuje cele deklaracji i określa na czym powinna polegać powszechne korzystanie z praw człowieka: Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi w godności i prawach. Ludzie o różnej orientacji seksualnej i tożsamości płciowej mają prawo do pełnego korzystania z praw człowieka. Zasady 2. i 3. dotyczą z kolei ochrony przed dyskryminacją i prawa do podmiotowości prawnej[5][6],
  • Prawa do bezpieczeństwa: zasady od 4. do 11. dotyczą podstawowych praw do życia, bezpieczeństwa osobistego, prywatności, humanitarnego traktowania i ochrony przed arbitralnym pozbawieniem wolności, sądu, ochrony przed torturami i wszelkimi formami wyzysku i handlem ludźmi[6][5],
  • Prawa ekonomiczne, społeczne i kulturalne: zasady od 12. do 18. przyznają prawo do pracy, zabezpieczenia społecznego, odpowiedniego standardu życia, mieszkania, wykształcenia i ochrony zdrowia (w tym przed nadużyciami medycznymi)[6][5],
  • Prawo do zgromadzeń i wyrażania opinii: zasady od 19. do 21. dotyczą ochrony wolności słowa, zgromadzeń, stowarzyszania się i wolności sumienia[6][5],
  • Prawa do azylu i wolności poruszania się: zasady 22. i 23.[6][5],
  • Prawo do uczestnictwa w życiu kulturalnym i rodzinnym: zasady 24., 25. i 26. dotyczą prawa do założenia rodziny oraz uczestnictwa w życiu publicznym i kulturalnym[6][5],
  • Prawo do obrony praw człowieka: wyrażone zasadą 27., zarówno w zakresie indywidualnego jak i grupowego prawa do występowania w obronie i promowania podstawowych praw i wolności[6][5],
  • Prawa do zadośćuczynienia i ochrony prawnej: zasady 28. i 29., dotyczące także prawa do pociągnięcia do odpowiedzialności karnej, cywilnej i administracyjnej sprawców naruszeń praw człowieka[6][5].

W końcowej części dokumentu opublikowano 16 dodatkowych zaleceń dla organizacji pozarządowych: od ONZ i agencji tej organizacji, po grupy NGO i podmioty dysponujące funduszami prywatnymi. Zalecenia te służyć mają praktycznemu wprowadzaniu i adaptacji Zasad Yogyakarty w regularnej działalności tych organizacji[5].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Scott Long: The Novembers: Movements, Rights and the Yogyakarta Principles. W: Human Rights Watch World Report 2008. Delhi: Human Rights Watch, 2008, s. 48. ISBN 9788189640620. OCLC 277280261.
  2. Rasim Özgür Dönmez, Pinar Enneli: Societal Peace and Ideal Citizenship for Turkey. Lanham: Lexington Books, 2011, s. 147. ISBN 9780739149201. OCLC 706965894.
  3. The Yogyakarta Principles (ang.). W: www.yogyakartaprinciples.org [on-line]. [dostęp 4 grudnia 2013].
  4. Joke Swiebel: The Montreal Declaration of Human LGBT Rights (ang.). Hivos Knowledge Programme. [dostęp 8 grudnia 2013]. s. 239.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 5,8 Zasady Yogyakarty w języku polskim. W: Prawa człowieka w orzecznictwie sądów polskich [on-line]. Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, 7 listopada 2008. [dostęp 8 grudnia 2013].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 The Yogyakarta Principles - an Overview (ang.). W: www.yogyakartaprinciples.org [on-line]. [dostęp 4 grudnia 2013].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]