Zastava

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zastava Automobili AD
Forma prawna S.p.A.
Data założenia lata 30. XX wieku
Lokalizacja  Serbia, Kragujevac
Siedziba Trg Topolivca 2-4
34000 Kragujevac
Kosovska br. 4

34000 Kragujevac (Zastava Kamioni)

Branża przemysł motoryzacyjny, przemysł zbrojeniowy
Produkty samochody, karabiny
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Zastava Automobili AD
Zastava Automobili AD
Ziemia 43°59′47,803″N 20°53′51,032″E/43,996612 20,897509
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Zastava Strona internetowa

Zastava − marka pojazdów i broni produkowanych początkowo w firmie Zavodi Crvena Zastava (po serbsku Zakłady Czerwony Sztandar), a obecnie Zastava Automobili AD. To duże zakłady przemysłu motoryzacyjnego i zbrojeniowego w mieście Kragujevac w Serbii, znane głównie z produkcji samochodów osobowych i ciężarowych. Prócz samochodów fabryka wyprodukowała[potrzebne źródło] m.in. karabiny oparte na modelu SKS.

Historia firmy[edytuj | edytuj kod]

Zastava 1100p zmontowana w FSO w 1977 roku
Zastava 1100p zabytkowa z 1983 roku
Zastava Yugo 311 z 1989 roku
Fabryka Zastava podczas bombardowania przez NATO w trakcie Operacji Allied Force w 1999 roku
Yugo Koral Cabrio

Początkowo, założona przed II wojną światową w Kragujevacu (Królestwo Jugosławii) fabryka produkowała wyłącznie sprzęt wojskowy. Wkrótce podjęto wytwarzanie licencyjnych samochodów marki Chevrolet (ok. 400 sztuk), a od roku 1953 produkcja samochodów stała się głównym zadaniem fabryki. Pierwszym samochodem produkowanym po wojnie był Willys Jeep oparty na licencji amerykańskiej. 12 sierpnia 1954 podjęto decyzję o zakupie licencji na produkcję samochodów osobowych w firmie Fiat i rozpoczęto wytwarzanie Fiata 1400 i Fiata 1900 oraz samochodu terenowego Fiat Campagnola. W 1955 rozpoczęto produkcję Fiata 600 pod oznaczeniem Zastava 600. Model ten ewoluował - w roku 1964 zwiększono pojemność silnika do 767 cm³ i nazwę na Zastava 750, a w 1980 na 848 cm³ jako Zastava 850. Ostatni wóz tego typu zjechał z taśm produkcyjnych w roku 1985. W latach 1961-1979 podjęto także produkcję czterodrzwiowych sedanów Zastava 1300 będących wersją licencyjną Fiata 1300.

W tych latach systematycznie wzrastała liczba wyprodukowanych samochodów i powiększały się rynki zbytu. Samochody Zastava były eksportowane do Polski (największy odbiorca w roku 1965 - 6000 samochodów), Finlandii, Grecji, Holandii, Belgii, RFN. W latach 60 XX w. wzrosło zapotrzebowanie na większe samochody. Włosi wyprodukowali Fiata 128, który został samochodem roku 1970. Licencję na jego produkcję podpisali Jugosłowianie już w roku 1968, ale jednocześnie podjęli prace nad własną modyfikacją tego wozu oznaczoną na rynku wewnętrznym Zastava 101. Pierwszy wóz tego typu zjechał z taśm 15 października 1971 i stał się sztandarowym produktem Zastavy na 30 lat. Samochody Zastava 1100 były także montowane w Polsce w zakładach FSO w Warszawie ze sprowadzanych z Jugosławii części jako Zastava 1100P. Można je było jednak kupić wyłącznie za dewizy. W zamian za Zastavy 1100 Jugosławia otrzymywała Fiata 125p, który otrzymał nazwę Zastava 125pz.

Na bazie Fiata 127 powstała w roku 1981 Zastava 102 znana powszechnie jako Zastava Yugo 45 (Yugo Koral). Auto to produkowano w wielu wersjach, było też eksportowane do USA.

Kolejne modele - Yugo Skala 101 i Yugo Skala 128 to odpowiednio Zastava 1100 i Fiat 128 po face liftingu. Polegał on głównie na wstawieniu bardziej "kanciastych" obudów świateł i likwidacji chromowanych elementów na rzecz plastikowych.

W 1987 roku zaprezentowano nowy model Yugo Florida, zaprojektowanego przez włoskiego projektanta Giugiaro, a rok później rozpoczęto produkcję. W latach 80 XX w. zdolności produkcyjne fabryki wynosiły około 200 tys. sztuk rocznie i były w większości wykorzystywane. Wiosną 1999 zakłady mocno ucierpiały w wyniku nalotów NATO, ale stopniowo zostały odbudowane. W wyniku rozpadu Jugosławii oraz skutków wojny skala produkcji spadła do około 10-15 tys. sztuk rocznie.

Obecnie Zastava jest największym zakładem przemysłowym Serbii i nadal produkuje samochody osobowe Zastava 10, jednak boryka się ze znacznymi trudnościami finansowymi. W maju 2008 roku włoski koncern Fiat odkupił od rządu serbskiego 70% akcji Zastavy. Fiat planuje uruchomić w 2010 roku, w zakładach firmy Zastava, produkcję dwóch nowych modeli: nowego "Fiata Topolino" i rywala dla Dacii Logan. Chce również zwiększyć produkcję do 200 tys. aut rocznie. Zgodnie z postawieniami umowy między rządem Serbii a koncernem Fiat w listopadzie 2008 roku zakończono produkcję samochodów Skala, Koral, Florida oraz 10, jednak produkcję tego modelu planuje się wznowić po zakończeniu prac modernizacyjnych fabryki. Osiemnaście miesięcy po podpisaniu porozumienia pomiędzy Fiatem a Zastavą powołano nowe przedsiębiorstwo, które otrzymało nazwę Fiat Automobili Srbija[1].

Zastava Kamioni[edytuj | edytuj kod]

Zastava New Turbo Rival 4x4 z 2009 roku w wersji wojskowej

W 1978 rozpoczęto budowę samochodów ciężarowych OM 40/35, dzięki współpracy z IVECO. W tym celu otwarto nowe zakłady Zastava Privredna Vozila.

W latach 90 XX w. uruchomiono w nich produkcję Iveco Daily / TurboDaily pierwszej i drugiej generacji oraz Iveco Zeta / TurboZeta w spółce firm Iveco i "Zastava" pod nazwą Zastava Kamioni. Iveco ma około 42% akcji tej firmy. Zdolności produkcyjne wszystkich tych pojazdów wynosiły do 7 tys. sztuk rocznie. Modele Daily nosiły nazwę "Zastava Rival" (pierwsza generacja) i "Zastava New Turbo Rival" (druga generacja). Początkowo produkcja spółki wynosiła około 3 tys. sztuk rocznie. Później ze względu na skutki wojny w Jugosławii/Serbii spadła ona do około 1 tys. sztuk rocznie.

Modele firmy Zastava[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]