Zastava
| Zastava Automobili AD | |
| Forma prawna | S.p.A. |
| Data założenia | lata 30. XX wieku |
| Lokalizacja |  Serbia, Kragujevac |
| Siedziba | Trg Topolivca 2-4 34000 Kragujevac Kosovska br. 4 34000 Kragujevac (Zastava Kamioni) |
| Branża | przemysł motoryzacyjny, przemysł zbrojeniowy |
| Produkty | samochody, karabiny |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
| Zastava Strona internetowa | |
Zastava - marka pojazdów i broni produkowanych początkowo w firmie Zavodi Crvena Zastava (po serbsku Zakłady Czerwony Sztandar), a obecnie Zastava Automobili AD. To duże zakłady przemysłu motoryzacyjnego i zbrojeniowego w mieście Kragujevac w Serbii, znane głównie z produkcji samochodów osobowych i ciężarowych. Prócz samochodów fabryka wyprodukowała[potrzebne źródło] m.in. karabiny oparte na modelu SKS.
Spis treści |
Historia firmy [edytuj]
Początkowo, założona przed II wojną światową w Kragujevacu (Królestwo Jugosławii) fabryka produkowała wyłącznie sprzęt wojskowy. Wkrótce podjęto wytwarzanie licencyjnych samochodów marki Chevrolet (ok. 400 sztuk), a od roku 1953 produkcja samochodów stała się głównym zadaniem fabryki. Pierwszym samochodem produkowanym po wojnie był Willys Jeep oparty na licencji amerykańskiej. 12 sierpnia 1954 podjęto decyzję o zakupie licencji na produkcję samochodów osobowych w firmie Fiat i rozpoczęto wytwarzanie Fiata 1400 i Fiata 1900 oraz samochodu terenowego Fiat Campagnola. W 1955 rozpoczęto produkcję Fiata 600 pod oznaczeniem Zastava 600. Model ten ewoluował - w roku 1964 zwiększono pojemność silnika do 767 cm³ i nazwę na Zastava 750, a w 1980 na 848 cm³ jako Zastava 850. Ostatni wóz tego typu zjechał z taśm produkcyjnych w roku 1985. W latach 1961-1979 podjęto także produkcję czterodrzwiowych sedanów Zastava 1300 będących wersją licencyjną Fiata 1300.
W tych latach systematycznie wzrastała liczba wyprodukowanych samochodów i powiększały się rynki zbytu. Samochody Zastava były eksportowane do Polski (największy odbiorca w roku 1965 - 6000 samochodów), Finlandii, Grecji, Holandii, Belgii, RFN. W latach 60. wzrosło zapotrzebowanie na większe samochody. Włosi wyprodukowali Fiata 128, który został samochodem roku 1970. Licencję na jego produkcję podpisali Jugosłowianie już w roku 1968, ale jednocześnie podjęli prace nad własną modyfikacją tego wozu oznaczoną na rynku wewnętrznym Zastava 101. Pierwszy wóz tego typu zjechał z taśm 15 października 1971 i stał się sztandarowym produktem Zastavy na 30 lat. Samochody Zastava 1100 były także montowane w Polsce w zakładach FSO w Warszawie ze sprowadzanych z Jugosławii części jako Zastava 1100P. Można je było jednak kupić wyłącznie za dewizy. W zamian za Zastavy 1100 Jugosławia otrzymywała Fiata 125p, który otrzymał nazwę Zastava 125pz.
Na bazie Fiata 127 powstała w roku 1981 Zastava 102 znana powszechnie jako Zastava Yugo 45 (Yugo Koral). Auto to produkowano w wielu wersjach, było też eksportowane do USA.
Kolejne modele - Yugo Skala 101 i Yugo Skala 128 to odpowiednio Zastava 1100 i Fiat 128 po face liftingu. Polegał on głównie na wstawieniu bardziej "kanciastych" obudów świateł i likwidacji chromowanych elementów na rzecz plastikowych.
W 1987 roku zaprezentowano nowy model Yugo Florida, zaprojektowanego przez włoskiego projektanta Giugiaro, a rok później rozpoczęto produkcję. W latach 80. zdolności produkcyjne fabryki wynosiły około 200 tys. sztuk rocznie i były w większości wykorzystywane. Wiosną 1999 zakłady mocno ucierpiały w wyniku nalotów NATO, ale stopniowo zostały odbudowane. W wyniku rozpadu Jugosławii oraz skutków wojny skala produkcji spadła do około 10-15 tys. sztuk rocznie.
Obecnie Zastava jest największym zakładem przemysłowym Serbii i nadal produkuje samochody osobowe Zastava 10, jednak boryka się ze znacznymi trudnościami finansowymi. W maju 2008 roku włoski koncern Fiat odkupił od rządu serbskiego 70% akcji Zastavy. Fiat planuje uruchomić w 2010 roku, w zakładach firmy Zastava, produkcję dwóch nowych modeli: nowego "Fiata Topolino" i rywala dla Dacii Logan. Chce również zwiększyć produkcję do 200 tys. aut rocznie. Zgodnie z postawieniami umowy między rządem Serbii a koncernem Fiat w listopadzie 2008 roku zakończono produkcję samochodów Skala, Koral, Florida oraz 10, jednak produkcję tego modelu planuje się wznowić po zakończeniu prac modernizacyjnych fabryki. Osiemnaście miesięcy po podpisaniu porozumienia pomiędzy Fiatem a Zastavą powołano nowe przedsiębiorstwo, które otrzymało nazwę Fiat Automobili Srbija[1].
Zastava Kamioni [edytuj]
W 1978 rozpoczęto budowę samochodów ciężarowych OM 40/35, dzięki współpracy z IVECO. W tym celu otwarto nowe zakłady Zastava Privredna Vozila.
W latach 90. uruchomiono w nich produkcję Iveco Daily / TurboDaily pierwszej i drugiej generacji oraz Iveco Zeta / TurboZeta w spółce firm Iveco i "Zastava" pod nazwą Zastava Kamioni. Iveco ma około 42% akcji tej firmy. Zdolności produkcyjne wszystkich tych pojazdów wynosiły do 7 tys. sztuk rocznie. Modele Daily nosiły nazwę "Zastava Rival" (pierwsza generacja) i "Zastava New Turbo Rival" (druga generacja). Początkowo produkcja spółki wynosiła około 3 tys. sztuk rocznie. Później ze względu na skutki wojny w Jugosławii/Serbii spadła ona do około 1 tys. sztuk rocznie.
Modele firmy Zastava [edytuj]
- Zastava 600 (1955-1960)
- Zastava 750 (1960-1985)
- Zastava 850 (1970-1985)
- Zastava 1300 (1961-1979)
- Zastava 101, zwany też: Zastava 1100 (1971-2008)
- Zastava 128 - (1971-2003)
- Zastava 125pz (jugosłowiańska wersja Fiata 125p, 1970-1983)
- Zastava Yugo Koral, zwany też: Zastava 102 (1980-1981), Yugo 45/55/60/65, Yugo GV, Yugo Koral (1980-2008)
- Zastava Yugo Florida, zwany też: Yugo Sana (1988-2008)
- Zastava 10 - Fiat Punto II produkowany na licencji od października 2005.
- Zastava Skala Poly
- Zastava Florida Poly
- Zastava Rival
- Zastava New Turbo Rival
Przypisy
- ↑ Fiat i Zastava utworzą nowe przedsiębiorstwo w Serbii. [dostęp 17-12-2009].
Linki zewnętrzne [edytuj]
| Chronologia samochodów Zastava, oddziału Fiat, od roku 1954 do czasów współczesnych | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Segment | 1954-1959 | Lata 1960-1969 | Lata 1970-1979 | Lata 1980-1989 | Lata 1990-1999 | Lata 2000-2009 | 2010-2011 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 0 | 1 | |
| Najmniejsze | 600 | 750 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 850 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Małe | Yugo 45 / 55 / 60 / Koral | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 10 / Punto Classic | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Kompakty | 1100 / 101 / Skala | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 128 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Yugo Florida / Sana | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Klasa średnia | 1400BJ | 1300 / 1500 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 125pz | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Terenowe | AR-55 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Dostawcze | Rival / New Turbo Rival | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
