Zatrwian

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zatrwian
Zatrwian zwyczajny
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina ołownicowate
Rodzaj zatrwian
Nazwa systematyczna
Limonium Mill.
Gard. Dict. Abr. ed. 4. 28 Jan 1754[2]
Typ nomenklatoryczny
Limonium vulgare Mill.[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiaty zatrwiana wrębnego
Limonium perezii
Zatrwian zwyczajny

Zatrwian (Limonium Mill.) – rodzaj roślin kwiatowych z rodziny ołownicowatych reprezentowany przez 120-150 gatunków (według niektórych autorów nawet 300 gatunków[3]). Większość gatunków występuje w pasie od Wysp Kanaryjskich przez śródziemnomorski rejon Europy i Afryki do wschodniej Azji (Japonia, Tajwan). Kilka gatunków znanych jest także z Ameryki Północnej i Południowej, południowej Afryki, Australii. Wiele gatunków jest odpornych na zasolenie gleb, toteż porastają solniska, przybrzeża słonych jezior i mórz. Przeważnie też dobrze tolerują suchy klimat i słabe gleby, w tym górskie. Są owadopylne[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Przeważnie byliny o wysokości 10-70 cm, rzadko rośliny jednoroczne i (głównie z Wysp Kanaryjskich) krzewy do 1 m wysokości. Łodyga bywa oskrzydlona[3].
Liście
Pojedyncze, od 1 do 30 cm długości i 5-100 mm szerokości, zgrupowane w rozetę, zwykle skórzaste[3].
Kwiaty
Drobne (4-10 mm), pięciopłatkowe, przeważnie różowe, fioletowe lub purpurowe, tylko u nielicznych gatunków białe lub żółte. Zebrane po kilka w niewielkich kłosach na rozgałęzieniach łodygi. Pięć działek kielicha jest zrośniętych w 5-nerwową, papierzastą rurkę. Pręciki w liczbie 5 wyrastają z nasady płatków. Słupek z 5 szyjkami zakończonymi wąskimi znamionami[3].
Owoce
Jednonasienne, zamknięte w trwałym, papierzastym kielichu[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)[1]

Rodzaj z rodziny ołownicowatych (Plumbaginaceae), rzędu goździkowców (Caryophyllales) w obrębie dwuliściennych właściwych. W obrębie ołownicowatych należy do podrodziny Staticoideae plemienia Staticeae[4].

Gatunki uprawiane w Polsce[5]
Lista gatunków i obszary ich występowania ([6])

Niektóre gatunki, zaliczane wcześniej do Limonium, np. L. tataricum, są obecnie przeniesione do oddzielnego rodzaju Goniolimon.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Korzenie zatrwianu ze względu na dużą zawartość taniny były tradycyjnie wykorzystywane w garbarstwie, a także do produkcji czarnej, różowej, żółtej i zielonej farby stosowanej do barwienia skór lub dywanów.
  • Szereg gatunków cieszy się dużą popularnością w ogrodnictwie jako rośliny ozdobne.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-10-07].
  2. 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-05].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 96. ISBN 0333748905.
  4. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
  5. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  6. http://en.wikipedia.org/wiki/Sea-lavender]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • A. R. Horwood, 1919: British Wild Flowers – In Their Natural Haunts Vol2-4. The Gresham Publishing Co [1]
  • Wielka Encyklopedia Sowiecka, 1970-1977, hasło: Кермек.