Zatrwian
| Zatrwian | |
|---|---|
 Morfologia (zatrwian zwyczajny)
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Rząd | goździkowce |
| Rodzina | ołownicowate |
| Rodzaj | zatrwian |
| Nazwa systematyczna | |
| Limonium Mill. Gard. Dict. Abr. ed. 4. 28 Jan 1754 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Zatrwian (Limonium Mill.) – rodzaj roślin kwiatowych z rodziny ołownicowatych reprezentowany przez 120 – 150 gatunków (są też dane o 300 gatunkach), w tym wiele endemitów. Większość gatunków występuje w pasie od Wysp Kanaryjskich przez śródziemnomorski rejon Europy i Afryki do wschodniej Azji (Japonia, Tajwan). Kilka gatunków znanych jest także z Ameryki Północnej, południowej Afyki, Australii. Gatunkiem typowym jest Limonium vulgare Mill.[2].
Spis treści |
[edytuj] Charakterystyka
Przeważnie tworzą formy zielne wysokości 10-70 cm, nieliczne gatunki (głównie z Wysp Kanaryjskich) formują niewysokie drzewka do 2 m wysokości. Liście pojedyncze, od 1 do 30 cm długości i 5-100 mm szerokości, zgrupowane w rozetę. Kwiatki drobne (4-10 mm), pięciopłatkowe, przeważnie różowe, fioletowe lub purpurowe, tylko u nielicznych gatunków białe lub żółte. Wiele gatunków jest odpornych na zasolenie gleb, toteż porastają solniska, przybrzeża słonych jezior i mórz. Przeważnie też dobrze tolerują suchy klimat i słabe gleby, w tym górskie. Są owadopylne.
[edytuj] Systematyka
- Pozycja systematyczna wg Angiosperm Phylogeny Website (2001...)[1]
Należy do rodziny ołownicowatych (Plumbaginaceae), rzędu goździkowców (Caryophyllales) w obrębie dwuliściennych właściwych. W obrębie goździkowatych należy do podrodziny Staticoideae plemienia Staticeae[3].
- Pozycja w systemie Reveala
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa goździkowe (Caryophyllidae Takht.), nadrząd Plumbaginanae Takht. ex Reveal, rząd ołownicowce (Plumbaginales Lindl.), rodzina ołownicowate (Plumbaginaceae Juss.), rodzaj zatrwian (Limonium Mill.)[4].
- Gatunki uprawiane w Polsce[5]
- zatrwian Suworowa (Limonium suworowii (Regel) Kuntze)
- zatrwian szerokolistny (Limonium latifolium (Sm.) Kuntze)
- zatrwian tatarski (Limonium tataricum Mill.)
- zatrwian wrębny (Limonium sinuatum (L.) Mill.)
- zatrwian zwyczajny (Limonium vulgare Mill.,syn. Statice limonium L.) – efemerofit
- Lista gatunków i obszary ich występowania ([6])
- Limonium arborescens (Teneryfa)
- Limonium aureum (Syberia, Mongolia, północne Chiny)
- Limonium auriculaeursifolium (SW Europa, NE Afryka)
- Limonium australe (Australia)
- Limonium bellidifolium (Europa, SW Asia)
- Limonium bicolor (Mongolia, północne Chiny)
- Limonium binervosum (zachodnia Europa)
- Limonium bourgaei (Lanzarote)
- Limonium brassicifolium (Wyspy Kanaryjskie)
- Limonium caesium (zachodni rejon śródziemnomorski)
- Limonium californicum (zachodnie USA: Oregon do Kalifornii)
- Limonium callianthum (zachodnie Chiny: Xinjiang)
- Limonium carolinianum (wschodnia Ameryka Północna, Nowa Fundlandia do Florydy i Bermudów. syn. L. angustatum, L. nashii)
- Limonium caspium (środkowa Europa do środkowej Azji)
- Limonium chrysocomum (Azja środkowa)
- Limonium confusum (zachodni rejon śródziemnomorski)
- Limonium congestum (Azja środkowa)
- Limonium coralloides (Azja środkowa)
- Limonium cordatum (środkowy rejon śródziemnomorski)
- Limonium cosyrense (wschodni rejon śródziemnomorski)
- Limonium delicatulum (zachodni rejon śródziemnomorski)
- Limonium dichroanthum (Azja środkowa)
- Limonium dielsianum (zachodnie Chiny: Gansu, Qinghai)
- Limonium dregeanum (południowa Afryka)
- Limonium echioides (rejon śródziemnomorski)
- Limonium emarginatum (południowa Hiszpania)
- Limonium ferulaceum (zachodni rejon śródziemnomorski)
- Limonium flexuosum (Azja środkowa)
- Limonium franchetii (wschodnie wybrzeże Chin)
- Limonium fruticans (Teneryfa)
- Limonium gmelinii (wschodnia Europa, Syberia)
- Limonium gougetianum (zachodni rejon śródziemnomorski)
- Limonium humile (NW Europa)
- Limonium imbricatum (Teneryfa)
- Limonium insigne (południowa Hiszpania)
- Limonium kaschgaricum (Azja środkowa)
- Limonium lacostei (zachodnie Chiny, Tybet, Kaszmir)
- Limonium latifolium (środkowa i SE Europa)
- Limonium leptolobum (Azja środkowa)
- Limonium leptostachyum (Azja środkowa)
- Limonium lilacinum (centralna Turcja)
- Limonium limbatum (SW USA)
- Limonium macrophyllum (Teneryfa)
- Limonium macropterum (Wyspy Kanaryjskie)
- Limonium macrorhabdos (Ladakh)
- Limonium minutum (południowa Francja)
- Limonium mouretii (Maroko)
- Limonium myrianthum (Azja środkowa)
- Limonium ornatum (Maroko)
- Limonium otolepis (Azja środkowa i SW)
- Limonium pectinatum (Wyspy Kanaryjskie)
- Limonium peregrinum (południowa Afryka)
- Limonium perezii (Wyspy Kanaryjskie)
- Limonium perezii (Wyspy Kanaryjskie, naturalizowana w Kalifornii)
- Limonium paradoxum (Wyspy Brytyjskie)
- Limonium potaninii (zachodnie Chiny: Sichuan, Qinghai, Gansu)
- Limonium preauxii (Wyspy Kanaryjskie)
- Limonium puberulum (Wyspy Kanaryjskie)
- Limonium ramosissimum (rejon śródziemnomorski)
- Limonium reniforme (Iran)
- Limonium rezniczenkoanum (Azja środkowa)
- Limonium sieberi (wschodni rejon śródziemnomorski)
- Limonium sinense (wybrzeża wschodniej Azji: Chiny, Okinawa, *Wietnam)
- Limonium sinuatum (rejon śródziemnomorski)
- Limonium spathulatum (rejon śródziemnomorski)
- Limonium suffruticosum (Azja zachodnia i środkowa)
- Limonium tenellum (Mongolia, NW Chiny)
- Limonium tetragonum (wschodnia Azja aż do Nowej Kaledonii na południu)
- Limonium thouinii (rejon śródziemnomorski)
- Limonium tomentellum (rejon Morza Czarnego)
- Limonium virgatum (zachodni rejon śródziemnomorski)
- Limonium vulgare (zachodnia Europa, północna Afryka)
- Limonium wrightii (Japonia, Tajwan)
Niektóre gatunki, zaliczane wcześniej do Limonium, np. L. tataricum, są obecnie przeniesione do oddzielnego rodzaju Goniolimon.
[edytuj] Zastosowanie
- Korzenie zatrwianu ze względu na dużą zawartość taniny były tradycyjnie wykorzystywane w garbarstwie, a także do produkcji czarnej, różowej, żółtej i zielonej farby stosowanej do barwienia skór lub dywanów.
- Szereg gatunków cieszy się dużą popularnością w ogrodnictwie jako rośliny ozdobne.
[edytuj] Bibliografia
- A. R. Horwood, 1919: British Wild Flowers – In Their Natural Haunts Vol2-4. The Gresham Publishing Co [1]
- Wielka Encyklopedia Sowiecka, 1970-1977, hasło: Кермек.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-10-07].
- ↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-05].
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Limonium (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-05].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
- ↑ http://en.wikipedia.org/wiki/Sea-lavender]
