Zawór (instalacje budowlane)

Przekrój przez zawór kulowy

Zawór – urządzenie do zamykania otworów, wylotów, do regulowania przepływu cieczy lub gazów przez przewody.

Rozróżniamy dwa główne rodzaje zaworów: kulowy i tłokowy.

• w zaworze kulowym znajduje się obracająca kula z przelotem – obracanie kurkiem powoduje otwarcie lub zamknięcie zaworu przez zmianę ustawienia osi przelotu względem korpusu.
• w zaworze tłokowym kręcenie kurkiem powoduje wsuwanie i wysuwanie tłoka zamykającego przepływ.

Podział zaworów

Zawory są dzielone w zależności ich przeznaczenia i klasyfikuje się jako

• regulacyjne

• zamykające – przeznaczony jest do pracy przy skrajnych położeniach zawieradła, zawierające całkowite otwarcie lub zamknięcie otworu przepływającego. Uniemożliwiają wsteczny przepływ tworzywa w fazie wtrysku.Składa się z grota (torpedo) zwykłego hartowanego, z napawanymi piórami, z bolcami i z węglika spiekanego. W zależności od typu zaworu znajdują się w nim: tuleja uszczelniająca, pierścień dociskowy, bolec, kulki.
• rozdzielcze
• bezpieczeństwa

• zwrotne

W zależności od rodzaju ruchu zawieradła i sposobu zmiany przekroju otworu przepływowego wyróżnia się:

• zawory przykrywające w którym zawieradło przesuwa się w kierunku prostopadłym do powierzchni uszczelniającej gniazda.
  • wzniosowe
  • klapy
  • zawory membranowe
• zasłaniające w którym zawieradło przesuwa się stycznie do powierzchni uszczelniającej gniazda.

Zawór bezpieczeństwa

• • zasuwowe stosowany do przewodów o większych średnicach, w rurociągach celem odcinania przepływu medium. Zawory te nie nadają się do regulacji przepływu, gdyż występują za duże opory przepływu. Do ich zalet zalicza się prostoliniowy przepływ. Nie powinny one służyć do regulacji przepływu, ze względu na charakterystykę dalece odbiegającą od liniowej. Ponadto próby dławienia przepływu zasuwami narażają te urządzenia na szybkie zniszczenie z uwagi na korozyjną działalność kawitacji.
  • kurkowy – którego elementem zamykającym jest obrotowy stożek lub walec o osi obrotu prostopadłej do kierunku przepływu.
  • zawory motylkowe tzw. Przepustnice

Inne zawory

• zawór iglicowy – elementem zamykającym przepływ jest iglica. Zawory te są stosowane w motoryzacji i w osprzęcie instalacji automatyki przemysłowej.

• Zawór rozdzielczy – służy do zmiany drogi przepływającego czynnika. Stosowane są one np. w rozgałęzieniach przewodów.

Zobacz też

• zawór