Zawady (Poznań)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
POL Poznań COA.svg Poznań
ulica
Zawady
Osiedle Ostrów Tumski-Śródka-Zawady-Komandoria
Długość: 800 m
Widok w kierunku północnym
Widok w kierunku północnym
Przebieg
Ikona ulica ślepy początek.svg 0 m
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul. Prymasa A. Hlonda, ul. Główna 130 m
Ikona ulica z lewej.svg ul. Koronkarska 500 m
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Św. Wincentego, ul. Chlebowa 780 m
Ikona ulica ślepy koniec.svg 800 m
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
ulica Zawady
ulica Zawady
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Zawady
ulica Zawady
Ziemia 52°25′00,6240″N 16°57′30,7782″E/52,416840 16,958550Na mapach: 52°25′00,6240″N 16°57′30,7782″E/52,416840 16,958550
Dom przy ulicy Zawady nr 3

Zawady – prawobrzeżna część Poznania; także główna ulica tej części miasta. Zawady wraz z niektórymi sąsiednimi częściami tworzą osiedle Ostrów Tumski-Śródka-Zawady-Komandoria.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Etymolodzy spierają się o pochodzenie nazwy Zawady. Ksiądz Stanisław Kozierowski w dziele pt. Najdawniejszy Poznań i jego okolica w świetle nazw topograficznych i najstarszych źródeł wydanym w 1922 roku pisze: "(...) bardzo pospolitą nazwą młynów jest zawada, dziś Zawady przy Poznaniu, bo stawidła zawadzały w wodzie". Współcześni sugerują, że Zawady to umocnienia lub naturalne przeszkody chroniące książęcy gród na Ostrowie Tumskim podczas najazdu wojsk Miecława, idących naprzeciw wojskom księcia Kazimierza Odnowiciela.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy Zawady wzmiankowane są w XV wieku m.in. u Jana Długosza. Jest to okres, kiedy osada jest już w pełni rozwinięta, dlatego też trudno określić lata założenia, a tym bardziej pierwszych właścicieli. Sądzi się, że były to tereny książęce, które w XII wieku zostały nadane biskupowi bądź kapitule katedralnej. Potem Zawady należały do parafii pw. św. Małgorzaty na Śródce, podobnie jak pozostałe prawobrzeżne wsie. Od początku XVI wieku kapituła będąca właścicielem Zawad dzierżawiła osadę i ziemię, od około 1521 roku weszły w skład ziem stołowych, czyli bezpośrednio zarządzanych przez kapitułę. Przez następne dekady Zawadzianie zajmowali się ogrodnictwem i uprawą roli, a także świątnictwem, czyli pomaganiem w utrzymaniu porządku w pobliskiej katedrze. Ponadto mieściła się tu cegielnia i staw rybny. Po wprowadzeniu w 1796 roku regulacji przepisów hipotecznych Zawady liczyły 47 numerów hipotecznych (dla porównania: Poznań - 411, Chwaliszewo - 139, Śródka - 51). Do dziś zachował się tu zespół starych domów szkieletowych.

W XIX i XX w. Zawady uległy znaczącej industrializacji - rozwinął się tutaj na dużą skalę przemysł, podobnie, jak na sąsiedniej Głównej. Powstały m.in. nowoczesne zakłady PEBECO. W ślad za rozwojem przemysłu szła rozbudowa budownictwa komunalnego - to właśnie na Zawadach i sąsiedniej Komandorii powstały awangardowe modernistyczne osiedla mieszkaniowe dla robotników poznańskich zakładów:

Również na Zawadach zlokalizowano pierwsze w Polsce nowoczesne przytulisko dla bezdomnych, późniejszy szpital zakaźny. W 2013 roku na terenie nalezącym do zakładów Beiersdorf-Lechia SA wybudowano nowoczesne osiedle mieszkaniowe Tumski Park[2].

Ulica[edytuj | edytuj kod]

Ulica Zawady stanowi oś tej części miasta, a także do niedawna była fragmentem krajowej drogi nr 5 i europejskiej drogi E261 - aktualnie droga nr 5 biegnie śladem ul. Prymasa Hlonda. Obecnie ul. Zawady jest drogą dwupasową, jedną z ważniejszych arterii Poznania. Po obu jej stronach biegną ponadto pasy dla rowerów. W najbliższym czasie planowane jest wybudowanie trasy tramwajowej będącej przedłużeniem odcinka Rondo Śródka - Zawady (pętla) do dworca kolejowego Poznań Wschód.

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Hanna Grzeszczuk-Brendel, Gabriela Klause, Domy socjalne na Zawadach, w: Kronika Miasta Poznania nr 2/2002, s.188-203, ISSN 0137-3552
  2. http://poznan.gazeta.pl/poznan/1,36037,9275444,To_Tumski_Park_powstanie_na_Zawadach.html
  3. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 6 kwietnia 2014.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Poznań - atlas aglomeracji, wyd. CartoMedia/Pietruska & Mierkiewicz, Poznań, 2008, ISBN 978-83-7445-018-8
  2. Magdalena Mrugalska-Banaszak, Budownictwo i architektura przemysłowa na Zawadach i Głównej do 1939 roku - wykaz obiektów przemysłowych, w: Kronika Miasta Poznania nr 2/2002, ISSN 0137-3552
  3. Hanna Grzeszczuk-Brendel, Gabriela Klause, Domy socjalne na Zawadach, w: Kronika Miasta Poznania nr 2/2002, ISSN 0137-3552
  4. Dorota Matyaszczyk, Kilka uwag o kształtowaniu przestrzeni i budownictwie na Głównej i Zawadach , w: Kronika Miasta Poznania nr 2/2002, ISSN 0137-3552
  5. Praca zbiorowa, Atlas architektury Poznania, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2008, ISBN 978-83-7503-058-7
  6. Jan Kaczmarek, W sercu Polski. Ostów Tumski - Śródka - Zawady w rycinach Henryka Kota, wyd. Kontekst, Poznań, 2008, ISBN 978-83-88572-62-3
Commons in image icon.svg