Zawoja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zawoja
Herb Flaga
Herb Zawoi Flaga Zawoi
Ochotnicza Straż Pożarna w Zawoi
Ochotnicza Straż Pożarna w Zawoi
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat suski
Gmina Zawoja
Liczba ludności (2008) 6493
Strefa numeracyjna (+48) 33
Kod pocztowy 34-222, 34-223
Tablice rejestracyjne KSU
SIMC 0077356
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Zawoja
Zawoja
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zawoja
Zawoja
Ziemia 49°39′40″N 19°33′36″E/49,661111 19,560000Na mapach: 49°39′40″N 19°33′36″E/49,661111 19,560000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Zawojawieś w południowej Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie suskim, w gminie Zawoja. Miejscowość jest siedzibą gminy Zawoja.

Według danych z 2008 r. wieś miała 6493 mieszkańców[1].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Położona jest u stóp Babiej Góry (1725 m), w dolinie rzeki Skawica oraz na stokach pasm górskich zaliczanych do dwóch regionów geograficznych: do Beskidu Żywieckiego (Pasmo Babiogórskie) i Beskidu Makowskiego (Pasmo Przedbabiogórskie czyli Jałowieckie)[2].

Miejscowość letniskowa i turystyczna, stanowi punkt wypadowy dla turystyki w rejonie Babiej Góry, pasma Policy i Jałowca. Mieści się tu siedziba Babiogórskiego Parku Narodowego.

W latach 1975-1998 administracyjnie należała do województwa bielskiego.

Zabudowa[edytuj | edytuj kod]

Zawoja jest jedną z najdłuższych wsi w Polsce, liczy ok. 18 km długości.

W obrębie wsi Zawoja istnieje 6 sołectw: Zawoja Górna, Zawoja Centrum, Zawoja Przysłop, Zawoja Dolna, Zawoja Mosorne, Zawoja Wełcza[3].

Information icon.svg Zobacz więcej w artykule Zawoja (gmina), w sekcji Jednostki pomocnicze.

Wieś poza częścią centralną składa się z 170 nazwanych przysiółków, 15 nazwanych części miejscowości oraz 2 osad[4].

Największe z nich to: Barańcowa, Bartyzele, Chopy, Chowaniacy, Cioćki, Cyrhel, Czarnotowa, Czatoża, Fitkówka, Giertugowa, Hurbalówka, Hyrb, Kalina Dolna, Kalina Górna, Kaselówka, Kudłata, Kudzie, Kuklowa, Madziarowa, Makosiowa, Markowa, Mosorne, Pod Grapą, Pod Kiczorką, Policzne, Przysłop, Rybna, W Potoku, Wełcza, Za Groniem, Za Madejką, Zakamień, Zakopaniec, Zemliki, Żywczaki.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zawoja wraz z wsią Skawica, położone są w dolinie Skawicy niosącej wody spod Babiej Góry do Skawy, powstały one w wyniku naporu osadniczego torującego sobie drogę w pierwotnej puszczy karpackiej. Pierwsze wzmianki o Skawicy, jako o wsi istniejącej, pochodzą sprzed 1593. Przez długi czas wsie Zawoja i Skawica traktowane były jako jedna i określane mianem Skawica. Przez cały okres staropolski wsie należały do starostwa lanckorońskiego i pozostały we władaniu kolejnych dzierżawców królewszczyzny.

W 1847 miejscowość nawiedził wielki głód, który przyczynił się do wybuchy tyfusu i cholery.

Od 1836 wprowadzono nazwę "Zawoja". Wywodzi się ona od wołoskiego słowa zavoi i oznacza "las nad rzeką"[5].

2 kwietnia 1969 w Zawoi (na północnym stoku Policy), rozbił się samolot An-24 SP-LTF Polskich Linii Lotniczych LOT. W katastrofie zginęły 53 osoby (47 pasażerów i 6 członków załogi), nikt się nie uratował. Z okazji 40. rocznicy katastrofy został postawiony pomnik na szczycie Policy[6].

W latach 1945 - 1991 stacjonowała tu strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza. Z dniem 16.05.1991 roku strażnica została przejęta przez Straż Graniczną.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

W Zawoi znajduje się wiele stacji narciarskich. Największą popularnością odznacza się ośrodek narciarski Mosorny Groń z koleją linową z czteroosobowymi krzesełkami wraz z trasą narciarską, posiadającą licencję FIS na rozgrywanie krajowych i międzynarodowych zawodów narciarskich.

Piesze szlaki turystyczne
szlak turystyczny czarny Zawoja Dolna – Zawoja PrzysłopSucha Beskidzka dw. PKP
szlak turystyczny czerwony Zawoja Centrum – Przełęcz PrzysłopZawoja PrzysłopSucha Beskidzka dw. PKP
szlak turystyczny zielony Stryszawa Górna – SiwcówkaPrzełęcz Kolędówki – Zawoja Centrum – Przełęcz KucałowaChorążowa
szlak turystyczny niebieski Zawoja Mosorne – dojście do szlak turystyczny żółty pod Mosornym Groniem – dojście do szlak turystyczny zielony jw.
szlak turystyczny żółty Zawoja Wilczna – Mosorny GrońCyl Hali Śmietanowej
szlak turystyczny niebieski Zawoja WełczaJałowiecPrzełęcz CichaLachowice
szlak turystyczny czarny Zawoja Wełcza – Zawoja Składy
szlak turystyczny żółty Zawoja Widły – Zawoja Składy – Zawoja CzatożaMarkowe SzczawinyPerć AkademikówBabia Góra
szlak turystyczny czarny Przełęcz Jałowiecka – Zawoja CzatożaMagurka – przełęcz pod Małą MędralowąKrzyżówkiKorbielówPrzełęcz Glinne
szlak turystyczny zielony Zawoja Widły – Zawoja Składy – Zawoja MarkowaMarkowe Szczawiny
szlak turystyczny niebieski Zawoja Czatoża – Zawoja MarkowaStary Groń – Zawoja PolicznePrzełęcz Krowiarki
szlak turystyczny czarny Zawoja Wilczna – Markowe Szczawiny

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Kościół w Zawoi
  • Kościół Świętego Klemensa w Zawoi z roku 1888 – powstał w miejsce małego kościoła. Zbudowano go na planie krzyża. Sufit i chór wspierają żelazne słupy. Na kościele znajdują się trzy wieże, z których najwyższa pełni rolę dzwonnicy. Polichromię w kościele wykonało w 1930 roku dwóch artystów krakowskich: Zygmunt Milli i Marian Arczyński. Ołtarze wykonane są w stylu renesansowym poza barokowym ołtarzem Matki Boskiej[5].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W Zawoi znajdują się liczne stolarnie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Plan Odnowy Miejscowości Zawoja na lata 2009-2017. Urząd Gminy Zawoja, 2009, s. 12.
  2. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  3. Uchwała Nr XIII/97/2011 Rady Gminy Zawoja z dnia 25 października 2011 r. ws. uchwalenia Statutów Sołectw Gminy Zawoja (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2011 r. Nr 586 poz. 6781)
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. ws. wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. Nr 0, poz. 200)
  5. 5,0 5,1 Na podstawie tablicy informacyjnej znajdującej się w przedsionku kościoła w Zawoi
  6. Odsłonięcie pomnika na Policy, www.zawoja.pl

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]