Zbigniew Religa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zbigniew Religa
Zbigniew Religa.jpg
Data i miejsce urodzenia 16 grudnia 1938
Miedniewice
Data i miejsce śmierci 8 marca 2009
Warszawa
Minister zdrowia
Przynależność polityczna Partia Centrum, Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe
Okres urzędowania od 31 października 2005
do 7 września 2007
i od 11 września 2007 do 16 listopada 2007
Poprzednik Marek Balicki
Następca Ewa Kopacz
Przewodniczący Partii Republikanie
Przynależność polityczna Partia Republikanie
Okres urzędowania od 1994
do stycznia 1996
Następca Jerzy Eysymontt
Przewodniczący Partii Centrum
Przynależność polityczna Partia Centrum
Okres urzędowania od 3 kwietnia 2004
do 27 listopada 2004
Następca Janusz Steinhoff
Poseł VI kadencji Sejmu
Przynależność polityczna Prawo i Sprawiedliwość (członek SKL)
Okres urzędowania od 5 listopada 2007
do 8 marca 2009
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Order Uśmiechu
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Zbigniew Eugeniusz Religa (ur. 16 grudnia 1938 w Miedniewicach, zm. 8 marca 2009 w Warszawie[1]) – polski kardiochirurg i polityk.

Senator RP III (1993–1997) i V kadencji (2001–2005). W latach 2005–2007 minister zdrowia w rządzie Kazimierza Marcinkiewicza, a następnie w rządzie Jarosława Kaczyńskiego. Od 2007 do 2009 poseł VI kadencji. Członek Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu. Kawaler i członek Kapituły Orderu Orła Białego[2]. Objął patronat nad podstawowym programem Fundacji Dzieciom "Zdążyć z Pomocą" (1998).

Wykształcenie i kariera zawodowa[edytuj | edytuj kod]

Po uzyskaniu w 1956 świadectwa dojrzałości w Szkole im. Bolesława Limanowskiego w Warszawie, rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Warszawie. Po ukończeniu studiów w latach 1963–1964 odbył staż podyplomowy, a następnie służbę wojskową (1964–1966). W 1966 rozpoczął pracę w Szpitalu Wolskim w Warszawie, uzyskując w tym czasie specjalizację I i II stopnia z chirurgii. Pracował tam do 1980.

Po zdaniu egzaminów Educational Commission for Foreign Medical Graduates (ECFMG) uzyskał stypendium w Mercy Hospital w stanie Nowy Jork, po czym został oddelegowany na odbycie staży podyplomowych w USA: w 1973 z chirurgii naczyniowej oraz w 1975 z kardiochirurgii w Sinai Hospital w Detroit. W 1973 uzyskał stopień doktora nauk medycznych, a w 1981 doktora habilitowanego. W latach 1980–1984 zajmował stanowisko docenta w Klinice Kardiochirurgii Instytutu Kardiologii w Warszawie. Od 1984 kierował Katedrą i Kliniką Kardiochirurgii w Zabrzu.

W latach 1989–1991 był kierownikiem Kliniki Kardiochirurgii Centralnego Szpitala Klinicznego MSW w Warszawie. W 1990 został profesorem Śląskiej Akademii Medycznej, a w 1995 prezydent Lech Wałęsa nadał mu tytuł naukowy profesora nauk medycznych. W 1991 powołał do życia i został prezesem rady Fundacji Rozwoju Kardiochirurgii, która zajmuje się wdrażaniem do praktyki klinicznej najnowszych metod leczenia chorób serca, a także działalnością naukowo-badawczą i szerokim programem szkoleniowo-stypendialnym dla polskich i zagranicznych kadr medycznych.

Od 1998 pełnił funkcję krajowego specjalisty ds. kardiochirurgii. W latach 1996–1999 był rektorem Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach. W 1998 objął stanowisko kierownika II Kliniki Kardiochirurgii, a w 2001 dyrektora Instytutu Kardiologii w Warszawie. W tym samym roku przeprowadził pierwszy w Polsce zabieg wstrzyknięcia do serca preparatu powodującego powstawanie nowych naczyń krwionośnych.

Przeszczepienie serca[edytuj | edytuj kod]

15 sierpnia 1985 przeprowadził pierwszą operację na sercu, a 5 listopada tego samego roku zespół lekarzy pod jego kierownictwem przeprowadził pierwszy udany zabieg przeszczepienia serca w Polsce[3]. Operacja odbyła się w Śląskim Centrum Chorób Serca (wówczas Wojewódzkim Ośrodku Kardiologii) w Zabrzu. Dawcą serca był człowiek w stanie śpiączki. Po orzeczeniu śmierci mózgowej lekarze pobrali narząd i karetką przewieziono go z Warszawy do Zabrza. Biorcą był 62-letni rolnik z Krzepic, który po operacji przeżył dwa miesiące. Przyczyną śmierci była sepsa, a z powodu dużych dawek leków immunosupresyjnych jego organizm nie zwalczył infekcji[4][5].

Dalszymi osiągnięciami były prace nad wykorzystaniem wszczepialnych urządzeń wspomagających pracę serca oraz nad wyprodukowaniem "sztucznego" serca. Zajęła się tym utworzona z inicjatywy Zbigniewa Religi Pracownia Sztucznego Serca Śląskiej Akademii Medycznej w Zabrzu.

W 1987 po jednej z kolejnych operacji przeszczepu serca Zbigniew Religa znalazł się na jednym ze zdjęć wykonanych dla magazynu "National Geographic" przez Jamesa Stanfielda, które zostało fotografią tego roku w tym piśmie oraz znalazło się wśród 100 najlepszych zdjęć "NG"[6]. Na zdjęciu Zbigniew Religa siedzi wyczerpany przy stole operacyjnym, na którym leży zoperowany przez niego pacjent. W tle widać jego asystenta, który ze zmęczenia śpi w kącie sali[7][8].

Działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

Lech Kaczyński i Zbigniew Religa podczas konferencji prasowej po katastrofie górniczej w kopalni Halemba, 22 listopada 2006
Zbigniew Religa oraz Lech Kaczyński, 23 maja 2007

W latach 80. zaangażował się w działalność Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego, z ramienia którego bez powodzenia startował w 1989 w wyborach do Senatu I kadencji. Od 1993 do 1997 (Senat III kadencji) i od 2001 do 2005 (Senat V kadencji) pełnił funkcję senatora (z województwa katowickiego, później z okręgu gliwickiego). Politycznie w 1993 zaangażował się w tworzenie Bezpartyjnego Bloku Wspierania Reform[9], z którego odszedł w 1994, tworząc Partię Republikanie (zarejestrowaną w styczniu 1995; do stycznia 1996 stał na jej czele). Po wejściu Republikanów w skład Stronnictwa Konserwatywno-Ludowego w 1998 został członkiem tej partii. W 2001 mandat senacki uzyskał z listy komitetu Blok Senat 2001 jako reprezentant Platformy Obywatelskiej (członkowie SKL startowali w tych wyborach jako kandydaci PO). W Senacie zasiadł w klubie Blok Senat 2001. Nie przystąpił do PO, lecz w styczniu 2002 (po przyłączeniu się do SKL PPChD) znalazł się w szeregach SKL-Ruch Nowej Polski, rozwiązanego w grudniu 2003.

3 kwietnia 2004 został przewodniczącym założonej przez siebie nowej partii politycznej pod nazwą Centrum (powstałej na miejsce SKL-RNP i Ruchu Społecznego). 27 listopada tego samego roku ustąpił z funkcji i został honorowym przewodniczącym partii.

5 czerwca 2005 oficjalnie zgłosił swoją kandydaturę w wyborach prezydenckich jako kandydat niezależny. Poparcia udzieliły mu macierzysta Partia Centrum oraz Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe, Inicjatywa dla Polski, Stronnictwo Demokratyczne, Forum Emerytów i Rencistów, Chrześcijański Ruch Samorządowy, Inicjatywa Młodych i Związek Zawodowy Ojczyzna.

Jego komitet wyborczy został zarejestrowany 16 sierpnia 2005, jednak 2 września tego samego roku, z powodu dużych spadków notowań w sondażach, zrezygnował z ubiegania się o najwyższy urząd w państwie, jednocześnie oficjalnie udzielając poparcia kandydatowi Platformy Obywatelskiej Donaldowi Tuskowi. Później został przewodniczącym Komitetu Honorowego lidera PO.

Od 31 października 2005 do 14 lipca 2006 sprawował urząd ministra zdrowia w rządzie Kazimierza Marcinkiewicza, a następnie w rządzie Jarosława Kaczyńskiego (od 14 lipca 2006 do 7 września 2007 i od 10 września 2007 do 16 listopada 2007). Od 7 do 10 września 2007 był sekretarzem stanu w Ministerstwie Zdrowia i kierownikiem resortu. 4 lipca 2007 TVN24 podała, że Zbigniew Religa zagroził premierowi Jarosławowi Kaczyńskiemu dymisją, jeśli ten nie zaakceptuje jego pomysłów na reformę służby zdrowia, w tym na podwyżkę składki zdrowotnej do 13%. Pojawiały się też rozbieżności w sprawie reformy służby zdrowia między nim a wiceministrem zdrowia Bolesławem Piechą.

Jako minister zdrowia przeforsował wprowadzenie od 2008 tzw. podatku Religi, w ramach którego ubezpieczyciele wykonywali ustawowy obowiązek przekazywania Narodowemu Funduszowi Zdrowia opłaty ryczałtowej w wysokości 12% składki z każdej polisy OC. Środki te miały być przeznaczone na finansowanie kosztów leczenia ofiar wypadków drogowych. Podatek ten został zniesiony z dniem 1 stycznia 2009[10].

W sierpniu 2007 znalazł się w grupie osób, które z inicjatywy Artura Balazsa reaktywowały Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe[11], zarejestrowane w następnym miesiącu. W przedterminowych wyborach parlamentarnych w październiku tego samego roku jako przedstawiciel SKL kandydował do Sejmu w okręgu gliwickim z listy Prawa i Sprawiedliwości, zdobył mandat z wynikiem 62 228 głosów. Wyznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego jako marszałek senior 5 listopada 2007 otworzył posiedzenie Sejmu VI kadencji.

Choroba i śmierć[edytuj | edytuj kod]

Przez wiele lat był nałogowym palaczem tytoniu. Przyznał też publicznie, że w latach 70. i na początku lat 80. nadużywał alkoholu. Skończył z tym, gdy zaczął u siebie podejrzewać, że zaczyna być uzależniony[12].

30 maja 2007 potwierdził przekazaną przez media informację o swojej chorobie – guzie lewego płuca. Dzień później przeszedł operację, która zakończyła się wycięciem komórek nowotworowych; odbyła się ona 11 dni po wykryciu guza. 5 czerwca tego samego roku został wypisany ze szpitala, tydzień później po wykonaniu badań stwierdzono, że cierpi na nowotwór złośliwy płuc. W tym samym miesiącu wrócił do pracy w Ministerstwie Zdrowia. W lutym 2008 po nawrocie choroby został poddany operacji usunięcia nadnercza i chemioterapii[13]. Przeszedł cztery operacje i dwa cykle chemioterapii[2].

Zbigniew Religa podczas uroczystości nadania Orderu Orła Białego, 18 grudnia 2008 w Pałacu Prezydenckim
Pogrzeb Zbigniewa Religi na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, 13 marca 2009
Grób Zbigniewa Religi na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach
Tablica poświęcona prof. Zbigniewowi Relidze, odsłonięta 7 marca 2013 na ścianie domu przy al. 3 Maja 2 w Warszawie

W wywiadzie z października 2008, Zbigniew Religa powiedział:

- Każdy musi umrzeć. Dla mnie śmierć jest niczym, śmierć jest snem. Tłumaczę to sobie jeszcze tak: miałem ukochane miejsce w świecie – Wyspy Zielonego Przylądka. Ukochane było dawno temu, kiedy nie było tam tych wszystkich hoteli, tłumu turystów, hucznych imprez, a ja mogłem łowić ryby. Ale mnie na tych Wyspach nie ma. Nie żyję tam, nie żyję i już. To samo dotyczy innych miejsc na świecie. I naturalną koleją rzeczy kiedyś nie będzie mnie też tu[14].

Zmarł 8 marca 2009. Został pochowany 13 marca tego samego roku na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w tzw. alei profesorskiej (kwatera A-29). Był to pogrzeb świecki o charakterze państwowym z asystą kompanii honorowej Wojska Polskiego. Wzięli w nim udział m.in. prezydent Lech Kaczyński, marszałek Sejmu Bronisław Komorowski i premier Donald Tusk. Na pogrzebie odegrano melodię do "What a Wonderful World", ulubionej piosenki Zbigniewa Religi[15].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Żonaty z Anną Wajszczuk-Religa, adiunktem w Zakładzie Fizjologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Miał dwoje dzieci: córkę Małgorzatę i syna Grzegorza, który także został lekarzem kardiochirurgiem.

Był kibicem drużyny piłkarskiej Górnika Zabrze[16]. Z przekonania był ateistą[17].

Przez ostatnie 47 lat życia mieszkał w Warszawie przy al. 3 Maja 2.

Osiągnięcia[edytuj | edytuj kod]

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Programy naukowo-badawcze[edytuj | edytuj kod]

  • transplantacje serca i płuc
  • chirurgiczne leczenie niewydolności mięśnia sercowego
  • kliniczne zastosowanie sztucznego serca
  • stworzenie polskiej zastawki biologicznej i prototypu sztucznego serca
  • operacyjne leczenie zatorowości płucnej

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

Był autorem lub współautorem ponad 160 prac naukowych, ponad 100 prelekcji oraz 3 książek i 2 wywiadów-rzek:

  • Zarys kardiochirurgii, 1993 (pierwszy w Polsce podręcznik z dziedziny kardiochirurgii), ISBN 83-200-1732-7
  • Przeszczep serca, 1998, ISBN 83-906412-2-4
  • Kardiochirurgia dziecięca, 2003 (praca zbiorowa), ISBN 83-7164-338-1
  • Serce do polityki: Rozmowa ze Zbigniewem Religą, 2006 (wywiad rzeka przeprowadzony przez Huberta Swolkienia), ISBN 83-922904-0-2
  • Zbigniew Religa. Człowiek z sercem w dłoni, 2009 (wywiad rzeka przeprowadzony przez Jana Osieckiego), ISBN 978-83-7648-019-0

Członkostwo w towarzystwach naukowych[edytuj | edytuj kod]

  • International Society for Heart Transplantation[25]
  • European Association for Cardio-Thoracic Surgeons
  • European Society of Artificial Organs[26]
  • American College of Angiology
  • Polskie Towarzystwo Chirurgiczne
  • Polskie Towarzystwo Kardiologiczne
  • Polskie Towarzystwo Transplantologiczne[27]

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Zbigniew Religa wystąpił w 87. odcinku serialu Na dobre i na złe, w którym zagrał samego siebie, czyli kardiochirurga operującego Annę (Małgorzata Lewińska) chorą na serce, a zarazem dziewczynę Marcina (Maciej Kozłowski)[28].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

7 marca 2013, w przeddzień czwartej rocznicy śmierci Zbigniewa Religi, na ścianie domu przy al. 3 Maja 2 w Warszawie odsłonięto tablicę poświęconą Zbigniewowi Relidze.

Powstały filmy dokumentalne poświęcone osobie Zbigniewa Religi: Na otwartym sercu (1986), Profesor Religa (1993), Profesor od serca. Zbigniew Religa (2011).

Przypisy

  1. Profesor Zbigniew Religa nie żyje. dziennik.pl, 8 marca 2009. [dostęp 12 lipca 2010].
  2. 2,0 2,1 Jacek Zawadzki: Po dwóch latach walki z chorobą odszedł Zbigniew Religa. gazeta.pl, 8 marca 2009. [dostęp 15 września 2013].
  3. Zbigniew Religa nie żyje. mp.pl, 8 marca 2009. [dostęp 12 marca 2009].
  4. 20 lat przeszczepów serca w Polsce. niepelnosprawni.pl, 7 listopada 2005. [dostęp 12 marca 2009].
  5. Życie po przeszczepie. przeszczep.pl. [dostęp 12 marca 2009].
  6. Człowiek serca. przeglad-urologiczny.pl. [dostęp 12 marca 2009].
  7. Zdjęcie Religi z "National Geographic Magazine". wajszuk.v.pl. [dostęp 13 marca 2009].
  8. NG 100 best pictures (ang.). ngm.com. [dostęp 13 marca 2009].
  9. Religa prezesem BBWR. rp.pl, 8 stycznia 1994. [dostęp 8 marca 2009].
  10. Ubezpieczenia komunikacyjne w Polsce w latach 2006–2008. Komisja Ubezpieczeń Komunikacyjnych PIU, Warszawa, październik 2009. [dostęp 24 listopada 2011].
  11. Michał Krzymowski: Religa zapisał się do partii Balazsa. wprost.pl, 19 października 2007. [dostęp 15 września 2013].
  12. Religa o zazdrości, alkoholu i dowodach wdzięczności. tvn24.pl, 13 stycznia 2008. [dostęp 8 marca 2009].
  13. Zbigniew Religa o włos od śmierci. dziennik.pl, 2 marca 2008. [dostęp 12 lipca 2010].
  14. Profesor Zbigniew Religa o życiu i śmierci. rynekzdrowia.pl, 31 października 2008. [dostęp 8 marca 2009].
  15. Pogrzeb Religi przy muzyce Armstronga. onet.pl, 13 marca 2009. [dostęp 10 kwietnia 2011].
  16. Jacek Sarzało: Religa: Serce mi się kraje. sport.pl, 5 grudnia 2005. [dostęp 8 marca 2009].
  17. Religa: utwierdzam się w przekonaniu, że Boga nie ma. wp.pl, 31 października 2008. [dostęp 8 marca 2009].
  18. M.P. z 2009 r. Nr 27, poz. 373
  19. M.P. z 1998 r. Nr 42, poz. 596
  20. M.P. z 1996 r. Nr 15, poz. 192
  21. Doktorzy Honoris Causa UO. uni.opole.pl. [dostęp 16 lutego 2011].
  22. Nagrody, wyróżnienia. frk.pl, 21 września 2012.
  23. Szkoła Podstawowa im. Prof. Zbigniewa Religi w Miedniewicach. miedniewice.republika.pl. [dostęp 18 lutego 2010].
  24. Prof. Religa patronem Fundacji Rozwoju Kardiochirurgii. wp.pl, 17 kwietnia 2009. [dostęp 14 września 2012].
  25. Teresa Białek: Doktoraty Honoris Causa Dla Naukowców Z SUM – Zbigniew Religa. Centrum Dokumentacji Dziejów Medycyny i Farmacji Górnego Śląska. [dostęp 9 marca 2009].
  26. Teresa Białek: Prof. Zbigniew Religa – czat. wp.pl. [dostęp 9 marca 2009].
  27. Zbigniew Religa. wajszczuk.v.pl. [dostęp 8 marca 2009].
  28. Zbigniew Religa w bazie filmpolski.pl. [dostęp 18 lutego 2010].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]