Zbrodnia w Ponarach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zbrodnia w Ponarach
Zbrodnia w Ponarach
Państwo Polska (okupowana przez III Rzeszę)
Miejsce Ponary
Data 1941–1944
Liczba zabitych ~100 000
Sprawca SS Einsatzgruppen
Saugumo policija
Ypatingasis būrys
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zbrodnia w Ponarach
Zbrodnia w Ponarach
Ziemia 54°38′08″N 25°11′30″E/54,635556 25,191667Na mapach: 54°38′08″N 25°11′30″E/54,635556 25,191667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

W czasie II wojny światowej, w latach 1941-1944 las w Ponarach[1][2] był miejscem masowych mordów dokonywanych przez oddziały SS, policji niemieckiej i kolaboracyjnej policji litewskiej pod Wilnem. Ofiary przywożono pociągami lub ciężarówkami (czasem transportami pieszymi), rozstrzeliwano i grzebano w olbrzymich dołach.

Niemcy, wspomagani przez ochotnicze litewskie oddziały Ypatingasis būrys (Sonderkomando der Sicherheitsdienst und des SD), rekrutujące się głównie spośród szaulisów, wymordowały tu w latach 1941-1944 ok. 100 tys.[3] osób. Wśród nich od 56 tys.[4] do 70 tys.[3] stanowili Żydzi. Wśród pozostałych ofiar znajdowało się od kilkunastu tysięcy[4], do 20 tysięcy[5][6] Polaków (inteligencja wileńska i żołnierze Armii Krajowej), a także grupy Romów, komunistów oraz Rosjan. Świadkiem zbrodni był pisarz Józef Mackiewicz, który w 1945 opublikował tekst Ponary-Baza, a także dziennikarz Kazimierz Sakowicz, którego wieloletnie notatki z obserwowanych zbrodni w Ponarach wydano w 1998. Dziś na terenie lasu znajduje się pomnik.

W Ponarach zginęli przedstawiciele inteligencji wileńskiej, m.in.:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Piotr Niwiński: Ponary: miejsce ludzkiej rzeźni. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2011, s. 26.
  2. Na terenie nieukończonej budowy sowieckiego lotniska wojskowego.
  3. 3,0 3,1 Nowa Powszechna Encyklopedia PWN. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 2004, s. 709 (tom 6). ISBN 83-01-14179-4.
  4. 4,0 4,1 Zbrodnie na Polakach w podwileńskich Ponarach 1941–1944. Instytut Pamięci Narodowej, 2003.
  5. Encyklopedia Białych Plam. Radom: Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne, 2004, s. 243-245 (tom 14). ISBN 83-912068-0-7.
  6. Czesław Michalski: Ponary - Golgota wileńszczyzny. Kraków: „Konspekt” (nr 5/01). Pismo Akademii Pedagogicznej w Krakowie, 2001.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Mackiewicz, Ponary-Baza, Orzeł Biały, Rzym, 1945 nr 35/170, opis autora – naocznego świadka jednej z egzekucji – zamieszczony również w Nie trzeba głośno mówić oraz w Fakty, przyroda i ludzie.
  • Helena Pasierbska, Ponary – największe miejsce kaźni koło Wilna (1941-1944), Warszawa, 1993, ISBN 83-85548-23-8.
  • Kazimierz Sakowicz, Dziennik Pisany W Ponarach Od 11 Lipca 1941 R. Do 6 Listopada 1943 R., Biblioteka Wileńskich Rozmaitości i Towarzystwo Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej, 1999, ISBN 838786501X.
  • Monika Tomkiewicz, Zbrodnia w Ponarach 1941-1944, IPN 2008.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]