Stanisław Cyganiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Zbyszko Cyganiewicz)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Stanisław Cyganiewicz
Stanislaus Zbyszko 2969681420 7648a49ef5 o.jpg
Data i miejsce urodzenia 1 kwietnia 1907
Jodłowa
Data i miejsce śmierci 22 września 1967
St. Joseph
Dyscypliny zapasy
Dorobek medalowy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Stanisław Cyganiewicz, właśc. Jan Stanisław Cyganiewicz, pseud. Zbyszko Cyganiewicz, Zbyszko I (ur. 1 kwietnia 1879 w Jodłowej, zm. 22 września 1967 w St. Joseph) – polski zapaśnik o międzynarodowej sławie zarówno w walce klasycznej, jak i wolno-amerykańskiej. Trzykrotny mistrz świata w zapasach w Paryżu w 1906, Nowym Jorku w 1921 i 1922, zdobywca brylantowego pasa[1], mistrz świata w wolnej amerykance 1925. Był najbogatszym polskim sportowcem okresu międzywojennego, który zarobił jako zawodowy atleta 3. mln dolarów[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jego ojciec był leśniczym, góralem spod Limanowej. Od młodości Stanisław Cyganiewicz charakteryzował się dużą sprawnością fizyczną i siłą. Mając piętnaście lat ćwiczył posługując się sprężynami, hantlami i tzw. kulolaskami. Dużo się gimnastykował, a od wiosny do jesieni pływał. Podnosił również ciężary, aby w ten sposób wyrobić u siebie siłę i szybkość potrzebne do zapasów.

Naukę zaczął w gimnazjum w Jaśle, a po przeprowadzce rodziny do Krakowa, w tamtejszym Gimnazjum św. Jacka. Po zdaniu matury rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Przypadkowy występ w cyrku w walce zapaśniczej, w której zaprezentował swoją siłę i sprawność fizyczną, zapoczątkował karierę sportową. Rozpoczynająca się kariera zmusiła go do przerwania studiów. W 1924 wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, które stały się jego drugą ojczyzną aż do śmierci.

W 1937 roku opublikował swoje wspomnienia w książce pt. Na ringach całego świata[3] gdzie szczegółowo opisał historię swojego życia oraz kariery sportowej. W wieku 60 lat, po stoczeniu 1093 zwycięskich walk Cyganiewicz kupił farmę resztę życia poświęcając się swojej pasji jaką było studiowanie języków. Był poliglotą, który oprócz polskiego płynnie znał także 11. języków obcych[2].

Kariera sportowa[edytuj | edytuj kod]

Black-and-white photograph of two men shaking hands in front of a grey wall
Ike Robin i Stanisław Cyganiewicz przed walką w Auckland, Nowa Zelandia 1926.

Po raz pierwszy zapasy zaczął ćwiczyć w regionalnym gnieździe Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”” w Stanisławowie[4] Później w Krakowie pod kierunkiem trenera Władysława Pytlasińskiego. Pierwszy raz publicznie wystąpił w walce zapaśniczej, która odbyła się na przedstawieniu cyrkowym. Później zaczął regularnie występować na arenie cyrkowej w Wiedniu. W wieku 23 lat zyskał opinię świetnego atlety co potwierdził w 1903 roku biorąc udział w mistrzostwach świata w Paryżu, gdzie po przegranej w półfinale zdobył brązowy medal[1].

W 1905 w Petersburgu walczył z Iwanem Poddubnym, uznawanym wtedy za najsilniejszego człowieka świata, z którym uzyskał remis. Walka ta otworzyła mu areny świata i umożliwiła rywalizację z każdym przeciwnikiem. W 1906 pokonał Poddubnego w Paryżu zdobywając, po raz pierwszy w swojej karierze, tytuł mistrza świata w stylu klasycznym[2].

Występował w Berlinie, Wiedniu, Petersburgu i Budapeszcie. Po podboju Europy wyruszył do Ameryki. Do 1909 r. stoczył ponad 900 pojedynków, nie przegrywając żadnego. Jego nietypowa budowa ciała, przypominająca żółwia sprawiała wiele kłopotów w parterze jego przeciwnikom.

W 1909 Cyganiewicz wyjechał do Stanów Zjednoczonych, aby wyzwać do walki mistrza świata Franka Gotcha, niepokonanego od trzech lat. Godzinna walka Cyganiewicza z Gotchem zakończyła się remisem i ugruntowała jego pozycję w świecie zawodowych zapasów.

Rok później, w 1910 nastąpił rewanż, w którym Gotch szybko pokonał Polaka, zaskoczywszy go podczas uściśnięcia rąk przed walką. Gotch nie spotkał się już nigdy później w walce z Cyganiewiczem. W tym samym roku Cyganiewicz został wyzwany na walkę z hinduskim atletą Wielkim Gammą, która miała miejsce w trakcie John Bull World Championship w Londynie i zakończyła się po trzech godzinach remisem.

Przez kolejne kilka lat walczył w Europie. Wrócił do Ameryki w 1921 r., gdzie 6 maja pokonał Eda "Stranglera" Lewisa, zdobywając tytuł zawodowego mistrza świata. W rewanżu 3 marca 1922 Cyganiewicz przegrał z Edem Lewisem i musiał zwrócić mu tytuł.

15 kwietnia 1925 Cyganiewicz został mistrzem w wolnej amerykance, pokonując w Filadelfii Wayne’a Munna. Przestał czynnie uprawiać sport mając 54 lata. Został wówczas promotorem sportowym. Ponadto wylansował innego polskiego sportowca, Władysława Taluna.

Po przejściu na emeryturę został trenerem brazylijskiego atlety Antonio Rocca, jednej z największych gwiazd lat 50. XX w.

Największymi sukcesami sportowymi Cyganiewicza były trzykrotne tytuły zawodowego mistrza świata w zapasach klasycznych: w Paryżu (1906) i w Nowym Jorku (1921) oraz mistrzostwo świata w wolnoamerykance w Filadelfii (1925).

Kariera filmowa[edytuj | edytuj kod]

Występował również jako aktor w filmach. W 1950 wystąpił w roli Wielkiego Gregoriusa w angielskim filmie Noc i miasto (Night and the City), w reż. Julesa Dassina. W 1979 Filip Bajon przedstawił swój reżyserski debiut Aria dla atlety, w którym Krzysztof Majchrzak zagrał Góralewicza, postać zainspirowaną życiorysem Cyganiewicza.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Praca zbiorowa: Kronika sportu. Warszawa: Chronik Verlag, 1993, s. 248, 275. ISBN 8390033186.
  2. 2,0 2,1 2,2 Praca zbiorowa: Mała encyklopedia sportu t. I A-K hasło "Cyganiewicz Stanisław". Warszawa: Sport i Turystyka, 1987, s. 124. ISBN 8321725618X.
  3. Stanisław Cyganiewicz: Na ringach całego świata: księga wspomnień. Nowy Sącz: K. Piszowa, 1937.
  4. "Historia polskich zapasów 1922-2012", Polski Związek Zapaśniczy, Warszawa 2012, ISBN: 978-83-62045-13-6. (plik PDF).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]