Zdołbunów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zdołbunów
Здолбунів
Herb
Herb Zdołbunowa
Państwo  Ukraina
Obwód rówieński
Prawa miejskie 1903
Powierzchnia 12,49 km²
Populacja (2005)
• liczba ludności
• gęstość

27 000
1955,24 os./km²
Nr kierunkowy +380-36522
Kod pocztowy 35700—35706
Położenie na mapie obwodu rówieńskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu rówieńskiego
Zdołbunów
Zdołbunów
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Zdołbunów
Zdołbunów
Ziemia 50°30′34″N 26°15′35″E/50,509444 26,259722Na mapach: 50°30′34″N 26°15′35″E/50,509444 26,259722
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina
Przedwojenny herb

Zdołbunów (ukr. Здолбунів, Zdołbuniw, ros. Здолбунов, Zdołbunow) – miasto w zachodniej części Ukrainy (obwód rówieński), stolica rejonu. Ma 24,6 tys. mieszkańców (2005).

Od 1 stycznia 1925 do II wojny światowej siedziba powiatu zdołbunowskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka historyczna w 1497. W 1569 włączone do Korony. Po rozbiorze w 1793 w zaborze rosyjskim. W pierwszej połowie XIX wieku wioska należała do rodziny Dubieńskich, później książąt Lubomirskich. W latach 1919–1939 ponownie należało do Polski.

Między wrześniem 1939 a czerwcem 1941 pod okupacją sowiecką, następnie pod okupacją niemiecką. W tym czasie pod względem liczby ludności miasto było zdominowane przez Ukraińców i Polaków; Żydzi byli w mniejszości (około 1,5 tys. osób)[1]. Okupacja niemiecka przyniosła zagładę ludności żydowskiej. Pierwsza akcja eksterminacyjna odbyła się 7 sierpnia 1941, zginęło w niej według różnych źródeł 380[2]-450[3] Żydów. Według Władysława i Ewy Siemaszko zbrodnia odbyła się dzień później i pochłonęła ponad 200 ofiar, w tym 22-30 Polaków i kilkunastu Rosjan. Według nich ofiary zostały wybrane przez Ukraińców a egzekucji dokonało SS[1]. W czerwcu 1942 Niemcy utworzyli w Zdołbunowie getto, do którego dosiedlono także Żydów z okolicznych wsi. Getto zostało zlikwidowane 13 października 1942; Żydów w liczbie około 1,7 tys. doprowadzono pod wieś Staromylsk i tam rozstrzelano. Zbrodni dokonywało Sicherheitsdienst z Równego przy udziale niemieckiej żandarmerii i ukraińskiej policji[3].

Podczas rzezi wołyńskiej do Zdołbunowa ściągali polscy uchodźcy z eksterminowanych wiosek liczący na ochronę załogi niemieckiej. UPA nie dokonała ataku na miasto[1].

Miasto zostało ponownie zajęte przez Armię Czerwoną w 3 lutego 1944. W latach 1945–1991 w Ukraińskiej SRR, po 1991 należy do Ukrainy.

W 1922 r. w Zdołbunowie urodził się wybitny współczesny polski malarz i grafik związany od lat 40. z ŁodziąStanisław Fijałkowski oraz w 1943 r. polska piosenkarka Teresa Tutinas.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Przed wybuchem II wojny światowej w mieście istniał klub sportowy KPW Zdołbunów.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Władysław Siemaszko, Ewa Siemaszko, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939-1945, Warszawa 2000, ISBN 83-87689-34-3, s.996
  2. Gmina żydowska w Zdołbunowie na stronie ŻIH (pol.). [dostęp 2012-09-08].
  3. 3,0 3,1 Холокост на территории СССР: Энциклопедия, Moskwa 2009, ISBN 978-5-8243-1296-6 s.330

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Radziecka mapa topograficzna 1:100 000