Zdzisław Jachimecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zdzisław Jachimecki
Zdzisław Jachimecki

Zdzisław Jan Jachimecki (ur. 7 lipca 1882 we Lwowie, zm. 27 października 1953 w Krakowie) – polski historyk muzyki, kompozytor, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek PAU.

Był synem Wojciecha (właściciela zakładu krawieckiego) i Bronisławy z Kraśniewiczów. Uczęszczał do gimnazjum we Lwowie, od dzieciństwa grał na fortepianie i skrzypcach. Studiował teorię muzyki w Konserwatorium Galicyjskiego Towarzystwa Muzycznego we Lwowie (1899-1901), następnie muzykologię na uniwersytecie w Wiedniu (1902-1906). Na Uniwersytecie Jagiellońskim obronił w 1906 doktorat (praca Psalmy Mikołaja Gomółki), a w 1910 habilitował się (pracę Wpływy włoskie w muzyce polskiej od roku 1540 do 1640 przygotował pod kierunkiem Guido Adlera). W latach 1907-1913 prowadził wykłady z historii muzyki na Kursach im. Baranieckiego i w Konserwatorium Muzycznym w Krakowie, od 1910 był docentem w Seminarium Historii i Teorii Muzyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1918 otrzymał nominację na profesora nadzwyczajnego oraz kierownika Katedry Historii i Teorii Muzyki, od 1921 był profesorem zwyczajnym; w roku akademickim 1932/1933 pełnił funkcję dziekana Wydziału Filozoficznego. Prowadził także wykłady z muzykologii i historii muzyki na uniwersytetach w Rzymie, Florencji, Bolonii, Padwie (1924-1925), Frankfurcie nad Menem, Hamburgu, Wiedniu (1937), ponownie w Bolonii, Florencji, Rzymie i Wiedniu (1938), w Budapeszcie (1939). Działał jednocześnie jako dyrektor artystyczny Towarzystwa Muzycznego w Krakowie, współpracował z krakowskim Teatrem im. Słowackiego. Dla Polskiego Radia przygotował w latach 1926-1934 liczne audycje słowno-muzyczne, pogadanki oraz prawie 400 koncertów. W 1930 przyczynił się do nadania Karolowi Szymanowskiemu godności doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Został aresztowany przez Niemców w ramach Sonderaktion Krakau, był więziony od listopada 1939 do marca 1940 kolejno w Krakowie, Wrocławiu i obozie w Sachsenhausen. Później prowadził wykłady w ramach tajnego nauczania uniwersyteckiego. Po wojnie powrócił do obowiązków kierownika Katedry Historii i Teorii Muzyki. Współpracował z wieloma czasopismami, m.in. "Echem Muzycznym", "Czasem", "Przeglądem Polskim", "Nową Reformą", "The Slavonic and East European Review" (Londyn), "The Musical Quarterly" (Nowy Jork), "La Revue Musicale" (Paryż), "Kritika" (Praga). W 1930 został członkiem-korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności, w 1947 członkiem czynnym akademii. Od 1925 brał udział w pracach Komisji Historii Sztuki PAU, od 1926 Komisji Etnograficznej PAU, a w latach 1947-1952 przewodniczył Komisji Muzykologicznej PAU. Był jednym z założycieli Sekcji Muzykologów Związku Kompozytorów Polskich (1948), członkiem paryskiego Societe Francaise de Musicologie, rzymskiego Komitetu Honorowego Wydawnictwa Dzieł Palestriny, wiedeńskiego Towarzystwa im. Chopina.

Polskie Radio uhonorowało go nagrodą za słuchowisko o życiu Chopina. Był odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta (1936)[1], Krzyżem Komandorskim Orderu Corona d'Italia (1926), Krzyżem Komandorskim czechosłowackiego Orderu Białego Lwa (1933).

Jako kompozytor był twórcą pieśni solowych i chóralnych (m.in. Powój, Królewna); ponadto napisał komedię Wysokie C (1916) oraz opracował przekład libretta opery Wesele Figara Mozarta. W pracy naukowej zajmował się historią muzyki nowożytnej, historią polskiej muzyki renesansowej, biografistyką. Był autorem kilku syntetycznych opracowań historii muzyki i kultury muzycznej w Polsce od średniowiecza do XX wieku (Rozwój kultury muzycznej w Polsce, 1914; Historia muzyki polskiej, 1920; Muzyka polska, 1929-1932, 3 części, w: Polska, jej dzieje i kultura; Muzyka polska w rozwoju historycznym. Od czasów najdawniejszych do doby obecnej, 1948-1951, 2 części). Zajmował się twórczością operową XIX i XX wieku. Badał życie i twórczość Chopina, wydał zbiór jego korespondencji z obszernym wstępem i objaśnieniami (1949). Jako jeden z pierwszych zajmował się dorobkiem i życiem Bartłomieja Pękiela i Władysława Żeleńskiego, napisał pierwszą monografię twórczości Szymanowskiego (Karol Szymanowski. Rys dotychczasowej twórczości, 1927). Badał również pieśni Moniuszki.

Tablica pamiątkowa na gmachu przy ul. Grodzkiej 47 w Krakowie, w którym mieszkał prof. Zdzisław Jachimecki

Z innych prac naukowych Jachimeckiego można wymienić:

  • Mozart. W 150 rocznicę urodzin (1906)
  • Hugo Wolf (1908)
  • Józef Haydn (1910)
  • Ryszard Wagner (1911)
  • Wspomnienia Kurpińskiego (1911)
  • Artega i Wagner jako teoretycy dramatu muzycznego (1912)
  • Muzyka na dworze króla Władysława Jagiełły, 1424-1430 (1915)
  • Moniuszko (1921)
  • Fryderyk Chopin (1927)
  • Na marginesie pieśni studenckiej z XV-go wieku (1930)
  • Nieuwzględnione dotychczas źródło melodii Bogurodzicy (1930)
  • Średniowieczne zabytki polskiej kultury muzycznej (1930)
  • Mikołaj Gomółka i jego poprzednicy w historii muzyki polskiej (1946)
  • Muzykologia i piśmiennictwo muzyczne w Polsce (1948)
  • Chopin, rys życia i twórczości (1947)
  • Z pism (1957-1961, 3 tomy)
  • Władysław Żeleński (1959)

Przypisy

  1. 11 listopada 1936 „za wybitne zasługi na polu nauki i wychowywania młodzieży w duchu patriotycznym położone w latach 1905-1918” M.P. z 1936 r. Nr 263, poz. 464

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J, Wrocław 1983