Zegar

Ten artykuł dotyczy przyrządu do pomiaru czasu. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Zegary na ratuszu Głównego Miasta w Gdańsku

mechanizm zegara wieżowego

Zegarek kieszonkowy

Zegarek naręczny

pierwszy zegar synchronizowany falami radiowymi, JUNGHANS MEGA (analog)

Zegar ścienny wykonany techniką cięcia laserowego metalu

Zegar – przyrząd do ciągłego pomiaru czasu.

Zegary można podzielić na wykorzystujące do wskazań tarczę i wskazówki oraz np. symbole faz księżyca oraz cyfrowe – wykorzystujące do wskazań wyświetlacze ciekłokrystaliczne lub diodowe.

W zegarach powszechnego użytku wskazania obejmują najczęściej godziny, minuty i sekundy. W niektórych zegarach i zegarkach stosowany jest także system kalendarzowy do wskazywania dni tygodnia, dat, faz Księżyca itp. W zegarach specjalistycznych stosuje się bardzo precyzyjne mechanizmy wskazywania i rejestracji czasu z dokładnością do ułamków sekundy.

Rodzaje zegarów [edytuj]

Ze względu na metodę pomiaru czasu można podzielić zegary na

oparte na zjawiskach naturalnych i prostych zjawiskach fizycznych:
- zegary słoneczne
- zegary księżycowe
- zegary wodne
- zegary piaskowe (klepsydra)
- zegary ogniowe (świeca)
- zegary oliwne
oparte na bardziej skomplikowanych mechanizmach i zjawiskach fizycznych:
- zegary mechaniczne (wahadłowe, balansowe)
- zegary elektryczne i elektroniczne
- zegary kwarcowe
- zegary atomowe
- zegar synchronizowany falami radiowymi z wzorcowym zegarem (DCF77)
- zegar pulsarowy

Podział ze względu na sposób wskazywania czasu:

tarczowy
- tarcza 12-godzinowa wskazówkowa, ewentualnie z sekundnikiem, rzadziej 24-godzinowa
- wielotarczowa o zmiennym układzie różnych elementów
diodowy (wyświetlacz z diodami LED)
ciekłokrystaliczny (wyświetlacz ciekłokrystaliczny)
kartkowy (posiada zazwyczaj plastikowe kartki, stosowany jest czasem np. na dworcach)
projekcyjny (mały projektor wyświetla czas np. na ścianie lub suficie)
dźwiękowy (po naciśnięciu przycisku godzina oznajmiana jest przez system dźwięków repetiera lub wypowiadana z głośnika)
dotykowy (np. naręczny zegarek wskazówkowy dla niewidomych)

Zegar na ścianie dworca PKP
Dla zegarów na dworcach kolejowych charakterystyczne było to, że podawały czas z dokładnością do 1 minuty (ponieważ zegar sterujący wszystkimi zegarami na całym dworcu wysyłał impuls co minutę) w przeciwieństwie do typowych zegarów, które działają z dokładnością do 1 sekundy (nawet w przypadku braku sekundnika, wskazówki przesuwają się co sekundę).

Zastosowanie [edytuj]

Zegary wykorzystywane są do mierzenia i wskazywania czasu w różnych celach:

w astronomii (zegary astronomiczne i zegary atomowe)
w ogólnym użyciu codziennym (zegary domowe, budziki, minutniki, zegarki, zegary wieżowe, zegary dworcowe itp.)
w sporcie (stopery, zegary szachowe, zegary gołębiarskie)
w nawigacji i żeglarstwie (chronometry, zegary wachtowe)
w urządzeniach samoczynnych (zegary systemowe komputerów, programatory pralek itp.)
jako włączniki i wyłączniki (zamek czasowy)

Budowa [edytuj]

Podstawowa budowa zegara obejmuje cztery zasadnicze segmenty:

źródła napędu (np. bateria wraz z silnikiem, sprężyna, obciążniki) powodujące działanie zegara
regulatory chodu (np. wahadło, balans, generator kwarcowy) wywołujące okresowe impulsy
liczniki cykli (przekładnie zębate, sumator) zliczające impulsy regulatora.
wskaźniki i sygnalizatory (np. wyświetlacze, wskazówki: godzinowa, minutowa i sekundowa; gongi i pozytywki) przekazujące użytkownikowi informacje o upływie czasu.