Zespół Szkół Plastycznych im. Antoniego Kenara w Zakopanem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zespół Szkół Plastycznych im. Antoniego Kenara w Zakopanem
Zsp kenara.jpg
Typ szkoły liceum plastyczne, ogólnokształcąca szkoła sztuk pięknych
Patron szkoły Antoni Kenar
Państwo  Polska
Miejscowość Zakopane
Data założenia 1876
Dyrektor Stanisław Cukier
Wicedyrektorzy Alicja Marduła
Adres ul. Kościeliska 35,34-500 Zakopane
Położenie na mapie Zakopanego
Mapa lokalizacyjna Zakopanego
Zespół Szkół Plastycznych im. Antoniego Kenara w Zakopanem
Zespół Szkół Plastycznych im. Antoniego Kenara w Zakopanem
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zespół Szkół Plastycznych im. Antoniego Kenara w Zakopanem
Zespół Szkół Plastycznych im. Antoniego Kenara w Zakopanem
Ziemia 49°17′33,180″N 19°56′28,590″E/49,292550 19,941275
Strona internetowa szkoły
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Zespół Szkół Plastycznych im. Antoniego Kenara w Zakopanem

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki[edytuj | edytuj kod]

W roku 1876 Towarzystwo Tatrzańskie otworzyło w Zakopanem szkołę snycerską. Jej pierwszym nauczycielem został Maciej Murduła. W roku 1878 wydano zezwolenie na założenie państwowej szkoły snycerskiej, a w 1891 nadano jej nazwę C.K. Szkoła Zawodowa Przemysłu Drzewnego. Pierwszym dyrektorem został Czech Franciszek Neużil. Do Zakopanego został przeniesiony służbowo ze szkoły zawodowej w Grulich. Jego zasługą było osiągnięcie przez szkołę w krótkim czasie wysokiego poziomu nauczania. W 1896 dyrektorem został Węgier Edgar Kováts. Zarówno Neużil jak i Kovats, propagowali w budownictwie i zdobnictwie motywy tyrolskie. Było to powodem krytyki i licznych polemik ze strony Stanisława Witkiewicza. Rodzima sztuka górali podhalańskich została doceniona dopiero przez kolejnego dyrektora. Został nim w 1901 roku Stanisław Barabasz.

Dwudziestolecie międzywojenne[edytuj | edytuj kod]

W 1918 szkoła przyjęła nazwę Państwowa Szkoła Przemysłu Drzewnego. W roku 1922 dyrekcję objął Karol Stryjeński. Pomimo ogromnych trudności materialnych, nowy dyrektor rozbudował budynek szkolny i internat, a jednocześnie przeprowadził gruntowną reformę szkoły. Przeprowadzone zmiany szybko zaowocowały sukcesami. Na Wystawie Sztuk Dekoracyjnych w Paryżu w 1925 roku, szkoła otrzymała trzy nagrody za: drzeworyty, metodę nauczania i dyplom złotego medalu za rzeźbę, a także wyróżnienie honorowe dla samego Stryjeńskiego. "Kapliczka polska" autorstwa absolwenta szkoły, Jana Szczepkowskiego otrzymała Grand Prix.

Po pięcioletnim okresie pobytu w Zakopanem Karol Stryjeński przeniósł się do Warszawy, zabierając ze sobą swoich uczniów, Antoniego Kenara i Mariana Wnuka. Od roku 1928, przez trzy lata, dyrektorem był rzeźbiarz Wojciech Brzega. Do czasu wybuchu II wojny światowej placówką kierowali Adam Dobrodzicki i Marian Wimmer. Nadal organizowane były liczne wystawy wewnątrz szkolne, a także w Gdańsku, Warszawie, Bukareszcie, Strasburgu, Berlinie oraz Paryżu w 1937 roku (srebrny medal).

W tym okresie w szkole uczyli tacy pedagodzy jak Władysław Skoczylas, Wojciech Brzega, Roman Olszowski, Marian Wimmer, a od 1938 roku Antoni Kenar.

Okupacja[edytuj | edytuj kod]

Wybuch wojny przerwał rozwój szkoły. Władze okupacyjne przemianowały ją na Berufsfachschule Für Goralische Volkskunst. Kilkudziesięciu uczniów zostało wywiezionych na roboty przymusowe do Niemiec.

Po wojnie[edytuj | edytuj kod]

W 1948 roku Państwowa Szkoła Przemysłu Drzewnego rozdzieliła się na trzy resorty, z których wydział rzeźby przejęło MkiSZ jako Państwowe Liceum Technik Plastycznych. Dyrektorem tej nowej placówki zastała Halina Kenarowa, kierownikiem działu rzeźby Antoni Kenar. Staraniem Państwa Haliny i Antoniego Kenarów MkiSZ w 1953 roku przejęło zasadniczą szkołę stolarską i lutnictwa jako oddziały Liceum. W tych trudnych i pionierskich zarazem czasach Antoni Kenar samodzielnie formułuje swoje metody pedagogiczne, uwzględniające po pierwsze pełne możliwości indywidualnego rozwoju ucznia, następnie zaś całkowite utożsamianie pedagogiki z twórczością artystyczną. Antoni Kenar starał się zachować i utrzymać równowagę pomiędzy rzemiosłem a twórczością artystyczną. Był wybitnym pedagogiem. Jego praca z młodzieżą przeszła do legendy. Niestrudzenie towarzyszyła Antoniemu Kenarowi w jego pracy Halina Kenarowa jako dyrektor, nauczyciel wiedzy o sztuce, wspaniały pedagog i literat. Szkoła kontynuowała coroczne pokazy prac uczniowskich , uczestniczyła w wystawach w Warszawie, Berlinie, Szwecji, Mediolanie, Wenecji – zdobywała nagrody, dyplomy i powszechne uznanie.

Pomnik Antoniego Kenara przy "Strugu".

Śmierć Antoniego Kenara w 1959 roku przerwała dziesięcioletni okres jego twórczej działalności. Wkrótce szkole nadano jego imię, powszechnie do dziś jest nazywana "Szkołą Kenara". Szkołę prowadził przez krótki okres, malarz Tadeusz Brzozowski, następnie od 1961 roku rzeźbiarz Kazimierz Fajkosz. W szkole uczył nadal Grzegorz Pecuch, Antoni Rząsa i Władysław Hasior. Dokonano w tym czasie częściowej modernizacji warsztatów , rozbudowano pracownię ceramiczną i metalo-plastyki. Wzrosła aktywność szkoły na terenie samego Zakopanego.

Wykonano wiele pamiątkowych tablic, opracowano projekty i zrealizowano wnętrza licznych obiektów publicznych. Z inicjatywy nauczycieli rozpoczęła działalność galeria "Pegaz", gromadząca zbiory sztuki współczesnej.

W 1973 roku stanowisko dyrektora objął rzeźbiarz Michał Gąsienica Szostak. Szkoła nadal prezentowała swój dorobek na wystawach ogólnopolskich w Białymstoku, Zamościu, Poznaniu, Toruniu, a także w 100-lecie powstania w BWA w Zakopanem. Za dyrekcji Barbary Łuszczek-Adamskiej skatalogowano ostatecznie zbiory szkolnego archiwum (ponad 1000 prac). W 1980 roku szkoła ponosi bolesną stratę, umiera jeden z najwybitniejszych twórców i nauczycieli, Antoni Rząsa. W latach 80., po objęciu funkcji dyrektora przez Ireneusza Września, nastąpiła ożywiona współpraca kulturalna z Francją (Kraj Basków), Niemcami, Finlandią i Słowacją. Coroczne wystawy i plenery miały miejsce w Bayonne i Gannat we Francji, w San Sebastian w Hiszpanii, w Siegen w Niemczech, Savolinna w Finlandii i w Kremnicy na Słowacji. Liceum było także organizatorem ogólnopolskiej wystawy szkół plastycznych w Zakopanem.

W 110-lecie powstania placówki rodzice ufundowali sztandar, a Rada Państwa odznaczyła Liceum Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, przyznano mu także dyplomy honorowe Ministra Kultury i Sztuki. W tych latach przystąpiono do rozbudowy jedynego własnego budynku, jaki szkoła posiadała – "Strugu" i jego całkowitej modernizacji.

W 1989 dyrektorem została Anna Wrońska. Po trzech latach zastąpił ją Władysław Hyc, którego w roku 1994 zmienił rzeźbiarz Stanisław Cukier. W tym też roku w budynku "Marilor" rozpoczęła działalność szkolna galeria i zorganizowano I Ogólnopolskie Bienale Rzeźby w Drewnie. Od 1996 wszystkie zajęcia odbywają się w wyremontowanym budynku przy ulicy Kościeliskiej 35. Od 1 września 2002 roku szkoła nosi nazwę Zespołu Szkół Plastycznych im Antoniego Kenara w Zakopanem.

Szczególne miejsce[edytuj | edytuj kod]

Wchodząc w ulicę Kościeliską, by dojść do Szkoły Kenara przechodzimy koło Cmentarza Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku. W szczególny sposób jest on związany z historią Szkoły. Nie tylko spoczywa tu wiele osób z nią związanych, ale również znajduje tutaj wiele dzieł jej uczniów i nauczycieli. Jest tu pochowany pierwszy dyrektor szkoły Franciszek Nużil. Znajduje się tu grób Karola Stryjeńskiego, z krzyżem wykonanym przez Antoniego Kenara. Z kolei na grobie Antoniego Kenara i jego żony stanął krzyż wykonany przez jego ucznia i przyjaciela Antoniego Rząsę. W pracowni Władysława Hasiora uczniowie Szkoły wykonali rzeźby, które stanęły na wielu grobach znanych osób, takich jak Maria Witkiewiczowa, Wanda Gentil-Tippenhauer Widigierowa, Józef Fedorowicz, czy Juliusz Zborowski. Tutaj też został pochowany Władysław Hasior. Na jego grobie stanął krzyż wykonany przez Karola Gąsienicę Szostaka.

Cykliczne imprezy[edytuj | edytuj kod]

  • Ogólnopolskie Bienale Rzeźby w Drewnie
  • Międzynarodowe Triennale drzeworytu

Specjalności[edytuj | edytuj kod]

  • Snycerstwo
  • Meblarstwo
  • Lutnictwo
  • Reklama Wizualna

Znaczenie szkoły[edytuj | edytuj kod]

Podczas całego swojego istnienia, przez szkołę przeszły wszystkie prądy, jakie występowały w sztuce światowej i polskiej na przełomie XIX i XX wieku, od eklektyzmu poprzez secesję , modernizm, prymitywizm, kubizm, aż po poszukiwanie stylu opartego na tradycjach sztuki ludowej. Wśród absolwentów szkoły można spotkać nazwiska znanych i cenionych artystów, ale również rzemieślników snycerzy, meblarzy czy lutników.

Absolwenci[edytuj | edytuj kod]

Wybrani absolwenci wg daty ukończenia szkoły

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]