Zespół lęku napadowego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zaburzenie lękowe z napadami lęku (lęk paniczny)
ICD-10 F41.0
Zespół paniki bez agorafobii
DSM-IV 300.01
MeSH D016584

Zespół lęku napadowego (inaczej zaburzenia lekowe z napadami lęku albo lęk paniczny albo lęk napadowy, ang. panic disorder) – jedno z zaburzeń lękowych, charakteryzujące się nawracającymi napadami intensywnego lęku (napadami paniki, ang. panic attack). Według kryteriów klasyfikacji ICD-10, zespół lęku napadowego należy rozpoznać w przypadku[1][2]:

  • wystąpienia w ciągu około miesiąca co najmniej kilku napadów lęku z objawami autonomicznymi (wymienionymi poniżej) w sytuacjach, w których brak jest obiektywnego zagrożenia,
  • napady pojawiają się bez związku ze znaną czy przewidywalną przyczyną,
  • pomiędzy napadami lęku następuje względne uwolnienie się od objawów lęku (co nie wyklucza obecności obaw przed wystąpieniem kolejnych napadów lęku czyli tzw. lęku antycypacyjnego, inaczej lęk oczekiwania).

Napadom paniki towarzyszą nieprzyjemne doznania somatyczne, w tym autonomiczne. Objawy napadów paniki występujące u poszczególnych osób mogą się różnić. Najczęstszymi z nich są[1][3]:

  • drżenie
  • palpitacje serca
  • ból w klatce piersiowej
  • duszność
  • uczucie braku tchu
  • uczucie dławienia
  • przyśpieszony oddech
  • suchość w jamie ustnej
  • pocenie się
  • uderzenia gorąca
  • nieukładowe zawroty głowy
  • derealizacja (poczucie nierealności otoczenia, w którym znajduje się dana osoba, "jak gdyby ta sytuacja nie działa się naprawdę", "jak gdyby to, co się dzieje wokół mnie, nie było rzeczywistością")
  • depersonalizacja (poczucie nierealności, obcości wobec samego siebie, "jak gdybym nie był samym sobą", "jak gdyby nie dotyczyło mnie to, co czuję")
  • parestezje - uczucie drętwienia lub mrowienia w różnych częściach ciała
  • nudności

Napadom paniki niemal zawsze towarzyszy wtórny lęk przed śmiercią (np. zawałem, uduszeniem się) lub utratą kontroli (np. "utratą zmysłów" lub chorobą psychiczną). Jednocześnie, w trakcie ataku paniki zdolność krytycznego osądu sytuacji, zdolność do kontrolowania swojego zachowania, do werbalnego komunikowania się z innymi mogą być ograniczone[1].

Napady lęku rozpoczynają się nagle, osiągają pełną intensywność w ciągu około 2-10 minut, a następnie stopniowo ustępują. Zwykle trwają około kilku-kilkunastu minut. Mogą niekiedy trwać przez dłuższy czas, lecz nie dłużej niż 2 godziny. Częstotliwość napadów paniki w przebiegu zespołu lęku napadowego może wahać się od paru w ciągu miesiąca po kilkadziesiąt dziennie[1][3].

Obserwuje się częste współwystępowanie objawów zespołu lęku napadowego z objawami agorafobii. Przyjmuje się, że objawy zespołu lęku napadowego prowadzą zwykle do narastania lęku antycypacyjnego (lęku oczekiwania, tj obaw przed nieprzewidywalnymi napadami paniki), co wtórnie prowadzi do stopniowego rozwijania się objawów agorafobii (agorafobia z lękiem panicznymi kodowana jest jako F40.01 według klasyfikacji ICD-10)[1].

Rozpoznania tego nie stawia się wówczas, gdy napady lęku mają jasno określoną przyczynę (gdy wywołuje je określony bodziec lub sytuacja). Dla przykładu, lęk przed widokiem krwi, pomimo tego, że może osiągać intensywność napadu paniki z właściwymi mu objawami autonomicznymi, nie jest podstawą do rozpoznania zespołu lęku napadowego (właściwym rozpoznaniem w takiej sytuacji będzie fobia specyficzna)[1].

Etiologia[edytuj | edytuj kod]

Według DSM-IV wystąpienie lęku oraz 4 z powyższych objawów daje podstawę do rozpoznania zaburzeń panicznych.

Objawy te mają charakter nawrotowy. Pierwszy napad zdarza się zwykle poza domem. Następnie częstość napadów ulega zwiększeniu, pojawia się lęk przed wystąpieniem kolejnego napadu. Chorzy unikają zdarzeń lub miejsc, które w przeszłości wywołały atak, aby unikać sytuacji mogących spowodować ponowny atak paniki.

Przyczyny[edytuj | edytuj kod]

Przyczyny występowania zaburzeń panicznych nie są znane. Pod uwagę brana jest grupa czynników obejmująca predyspozycje genetyczne, zaburzenia układu autonomicznego oraz uwarunkowania społeczne. Zaobserwowano również związek napadów paniki ze wzmożoną aktywnością neuronów noradrenergicznych miejsca sinawego[6].

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

W przypadku podjęcia właściwego leczenia rokowania są pomyślne. Leczenie opiera się na łączeniu farmakoterapii z psychoterapią. Stosowana psychoterapia to przede wszystkim terapia ukierunkowana na wgląd, terapia poznawcza oraz terapia behawioralna.

Choremu podaje się przede wszystkim:

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka: Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne.. Kraków: UWM "Vesalius", 2007. ISBN 83-85688-25-0.
  2. 2,0 2,1 Antoni Kępiński: Lęk. Wyd. I. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2002, s. 19. ISBN 8386078073.
  3. 3,0 3,1 Anna Wojtas, Katarzyna Jakuszkowiak-Wojten. Terapia lęku panicznego w ujęciu poznawczo-behawioralnym. „Psychiatria”. 7 (6), s. 227-233, 2010. 
  4. 4,0 4,1 Stanisław Pużyński: Depresje i zaburzenia afektywne. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2008. ISBN 8320038286.
  5. Edmund Bourne: The Anxiety and Phobia Workbook. Wyd. 4. Oakland (USA): New Harbinger Press, 2005. ISBN 157224223X.
  6. Interna Harrisona.Zaburzenia lękowe. s.2286 - 2289 ISBN 83-88063-41-3

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.