Zespół ostrego rozpadu guza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Zespół ostrego rozpadu guza (ang. acute tumor lysis syndrome, ATLS) – poważne powikłanie terapii przeciwnowotworowej, niejednokrotnie prowadzące do niewydolności nerek, niewydolności wielonarządowej i zgonu. Dotyczy w większości przypadków chemioterapii nowotworów bardzo wrażliwych na cytostatyki (chłoniak Burkitta, ostra białaczka limfoblastyczna, hepatoblastoma, neuroblastoma). Spowodowany jest nagłym rozpadem (martwicą lub masywną apoptozą) komórek nowotworowych, które uwalniają duże ilości potasu, kwasu moczowego, fosforu.

Nadmiar kwasu moczowego, fosforu i potasu jest wydzielany przez nerki. Ilości te są jednak na tyle znaczące, że doprowadzają w bardzo szybkim tempie do hiperkaliemii, hiperurykemii, hiperfosfatemii z następczą hipokalcemią. Kwas moczowy w środowisku kwaśnym cewek nerkowych wytrąca się i może odkładać się w postaci kryształów w kanalikach zbiorczych i w moczowodach prowadząc do obstrukcji, zatrzymania wydalania moczu i w konsekwencji ostrej niewydolności nerek.

Objawy i przebieg[edytuj | edytuj kod]

  • pojawienie się objawów u pacjenta poddawanego chemioterapii (czas pojawienia się objawów jest różny od natychmiastowej manifestacji zaraz po podaniu do 5 dni po otrzymaniu cytostatyków)
  • ból brzucha
  • bezmocz, skąpomocz, krwiomocz, ból kolkowy
  • objawy hipokalcemii – wymioty, brak apetytu, tężyczka
  • objawy hiperkaliemii – osłabienie, paraliż, zatrzymanie akcji serca

Powikłania[edytuj | edytuj kod]

Badania laboratoryjne[edytuj | edytuj kod]

  • badanie ogólne krwi, oznaczenie elektrolitów, kwasu moczowego, równowaga kwasowo-zasadowa, gazometria
  • kwas moczowy, mocznik, kreatynina w celu monitorowania funkcji nerek
  • badanie ogólne moczu z osadem w celu potwierdzenia/wykluczenia krystalizacji kwasu moczowego
  • białko całkowite, albuminy w celu stwierdzenia prawdziwego poziomu wapnia w surowicy (obniżenie poziomu albumin o 10g/l obniża poziom wapnia w surowicy o 0,2 mmol/l; poziom albumin nie wpływa na poziom zjonizowanego wapnia)

Inne badania[edytuj | edytuj kod]

  • EKG – poziom potasu > 7 mEq/l oraz hipokalcemia powoduje powstanie zmian w elektrokardiogramie.

Rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

Zaproponowano (Cairo-Bishop 2004) kryteria rozpoznania zespołu lizy guza[1].

Definicja zespołu lizy guza w badaniach laboratoryjnych - przynajmniej dwa z poniższych kryteriów stwierdzone od 3 dni przed chemioterapią do 7 dni po jej wdrożeniu.

  • kwas moczowy > 8 mg/dl lub 25% wzrost
  • potas > 6 mEq/l lub 25% wzrost
  • fosforany > 4,5 mg/dl lub 25% wzrost
  • wapń < 7 mg/dl lub 25% obniżenie

Definicja klinicznego zespołu lizy guza - przynajmniej jedno z poniższych i stwierdzenie zespołu w badaniach laboratoryjnych:

  • kreatynina ≥ 1,5 górnej granicy normy
  • zaburzenia rytmu serca/nagły zgon
  • drgawki.

Postępowanie[edytuj | edytuj kod]

  • pacjenci z utratą przytomności mogą wymagać intubacji
  • cewnikowanie układu moczowego w celu dokładnego pomiaru ilości wydalanego moczu
  • założenie dostępu do żyły obwodowej
  • zapewnienie dostępu do dializy dla pacjentów z ostrą niewydolnością nerek

Zapobieganie powikłaniom[edytuj | edytuj kod]

Zapobieganie wystąpieniu ATLS[edytuj | edytuj kod]

  • podawanie inhibitora oksydazy ksantynowej w czasie chemioterapii
  • podawanie małej ilości jednego cytostatyku, przed rozpoczęciem intensywnej chemioterapii, w celu osiągnięcia fazy preindukcji remisji.

Przypisy

  1. Del Toro G, Morris E, Cairo MS. Tumor lysis syndrome: pathophysiology, definition, and alternative treatment approaches. „Clin Adv Hematol Oncol”. 3. 1, s. 54-61, 2005. PMID 16166968. 

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.