Zgaga

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy objawu chorobowego. Zobacz też: Zgaga (film).
Zgaga
Pyrosis
ICD-10 R12
Zgaga

Zgaga (łac. pyrosis) – objaw chorobowy polegający na uczuciu bolesnego pieczenia, które chory lokalizuje za mostkiem. Zwykle opisywane jako "palenie w przełyku".

Przyczyną tego objawu jest cofanie się kwaśnego soku żołądkowego (tzw. refluks żołądkowo-przełykowy) z żołądka z powrotem do przełyku, wbrew kierunkowi fal perystaltycznych. Dolegliwości odczuwane są najczęściej pośrodku klatki piersiowej oraz w nadbrzuszu, ale w skrajnej postaci ból może promieniować do szyi, gardła, krtani, kąta żuchwy, a nawet bocznych części klatki. Refluks może być niekiedy podłożem występowania napadów astmatycznych i dolegliwości laryngologicznych (np. przewlekłego kaszlu).

Etiopatogeneza[edytuj | edytuj kod]

Prawidłowo działający dolny zwieracz przełyku (LES, z ang. Lower Esophageal Sphincter) zapobiega zarzucaniu kurcząc się i odcinając drogę powrotną pokarmowi. Do zarzucania będzie dochodzić przy niewydolności tego zwieracza. Niewydolność zwieracza może wynikać ze zbyt częstej jego relaksacji. Zgaga jako objaw często występuje w chorobie refluksowej przełyku, czy też przepuklinie rozworu przełykowego przepony.

Pokarmy, napoje i inne przyczyny, które mogą wywoływać zgagę:

  • alkohol (zwiększa wydzielanie kwasu solnego)
  • kawa, herbata, cola i inne zawierające kofeinę napoje gazowane (kofeina wykazuje działanie podobne do histaminy, która zwiększa wydzielanie żołądkowe)
  • czekolada
  • owoce cytrusowe i soki (powodują zakwaszenie)
  • pomidory
  • ostre przyprawy i tłuste jedzenie (tłuste pokarmy powodują zwiększenie wydzielania cholecytokininy, która zmniejsza ciśnienie w dolnym zwieraczu przełyku)
  • mięta
  • orzeszki ziemne[potrzebne źródło]
  • ciąża; zgaga w początkowym okresie ciąży wiąże się ze zmianami hormonalnymi. Wskutek działania progesteronu, rozluźniają się mięśnie przewodu pokarmowego, w tym odgrywający kluczową rolę przy powstawaniu zgagi – dolny zwieracz przełyku. Natomiast zgaga pojawiająca się w późniejszych miesiącach ciąży to efekt powiększania się macicy. Uciska ona na żołądek, co powoduje wypychanie z niego treści pokarmowej do przełyku.

Rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

Rozpoznanie zgagi, a także choroby refluksowowej przełyku stawiane jest zwykle tylko na podstawie danych z wywiadu chorobowego. Gdy obraz kliniczny jest niejasny można wykonać odpowiednie badania, które pozwolą potwierdzić diagnozę bądź wykluczyć inne zaburzenia. Do badań potwierdzających zaliczamy:

  • 24-godzinną pH-metrię ("złoty standard")
  • badanie endoskopowe
  • manometrię przełyku
  • biopsję
  • zdjęcie RTG z kontrastem

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

W jednej z metaanaliz wykazano, że uniesienie głowy w pozycji leżącej skutecznie zapobiega zgadze, chociaż dowody na to pochodzą tylko z badań bez randomizacji[1]. Najczęściej doradza się unikania pewnych rodzajów pokarmów przed zaśnięciem, aby uniknąć wywoływania występowania napadów zgagi. W leczeniu farmakologicznym stosuje się: leki zobojętniające kwaśną treść żołądkową o szybkim, lecz krótkotrwałym działaniu (tabletki lub zawiesinę trzeba stosować kilka razy dziennie), leki z grupy antagonistów receptorów H2 (np. famotydyna i ranitydyna; działające po ok. 30 minutach, do 12 godzin) oraz leki z grupy inhibitorów pompy protonowej (m.in. pantoprazol, omeprazol). Restrykcje w diecie mają istotne ale mniejsze znaczenie. Około 90-95% osób cierpiących na zgagę lub inne zaburzenia przełykowe łączy wystąpienie dolegliwości z przyjmowaniem określonych pokarmów. Należy więc stosować taką dietę, która zapobiega występowaniu napadów zgagi.

Picie mleka, choć przynosi chwilową ulgę, stymuluje żołądek do produkcji jeszcze większej ilości kwasu[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. T. Kaltenbach, S. Crockett, LB. Gerson. Are lifestyle measures effective in patients with gastroesophageal reflux disease? An evidence-based approach.. „Arch Intern Med”. 166 (9), s. 965-71, May 2006. doi:10.1001/archinte.166.9.965. PMID 16682569. 
  2. Domowe sposoby na zgagę, czy zawsze dobre ?. [dostęp 2009-05-13].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław J. Konturek: Gastroenterologia i hepatologia kliniczna. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006. ISBN 83-200-3188-5.
  • Tadataka Yamada: Postępy w gastroenterologii. Wydawnictwo Czelej, 2010, s. 90-98. ISBN 978-83-7563-067-1.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.