Zgierz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Zgierz
Herb Flaga
Herb Zgierza Flaga Zgierza
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat zgierski
Gmina gmina miejska
Aglomeracja łódzka
Data założenia 1161
Prawa miejskie przed 1318[1]
Prezydent Iwona Wieczorek
Powierzchnia 42,33 km²
Wysokość 184 m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

57 803
1366 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 42
Kod pocztowy 95-100 do 95-110
Tablice rejestracyjne EZG
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Zgierz
Zgierz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zgierz
Zgierz
Ziemia 51°51′18,36″N 19°24′21,91″E/51,855100 19,406086Na mapach: 51°51′18,36″N 19°24′21,91″E/51,855100 19,406086
TERC
(TERYT)
1101220031
Urząd miejski
plac Jana Pawła II 16
95-100 Zgierz
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Zgierz w Wikisłowniku
Strona internetowa

Zgierzmiasto i gmina w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim, nad Bzurą, graniczące od południa z Łodzią, wchodzące w skład aglomeracji łódzkiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do ówczesnego województwa miejskiego łódzkiego. Zgierz uzyskał prawa miejskie przed rokiem 1288[2] i jest jednym z najstarszych miast w regionie[potrzebne źródło].

Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[3].

Według ostatniego corocznego zestawienia GUS-u[4] z 1 stycznia 2007 r., Zgierz jest siedemdziesiątym dziewiątym miastem w kraju pod względem liczby ludności (57 803 osób) i dziewięćdziesiątym ósmym pod względem powierzchni (42,33 km²).

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie miasta na mapie powiatu
Podział na jednostki pomocnicze gminy (osiedla)

Położenie i obszar[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2007[4] Zgierz ma obszar 42,33 km², w tym:

  • użytki rolne: 42%
  • użytki leśne: 17%

Miasto stanowi 4,95% powierzchni powiatu.

Zgierz pod względem administracyjnym jest jednolitą gminą miejską. Obecnie na obszarze Zgierza istnieje 11 osiedli administracyjnych stanowiących jednostki pomocnicze gminy, nieposiadające osobowości prawnej. W przyszłości ma wejść w skład Metropolii Łódzkiej wraz z Pabianicami jako jedna z gmin.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane o ludności z dnia 31 grudnia 2007[5]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 58 164 100 31 012 53,32 27 152 46,68
Wiek przedprodukcyjny (0–17 lat) 7764 13,35 3761 6,47 4003 6,88
Wiek produkcyjny (18–65 lat) 40 030 68,82 19 970 34,33 20 060 34,49
Wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat) 10 370 17,83 7281 12,52 3089 5,31

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miasta[edytuj | edytuj kod]

Nie wiadomo, skąd pochodzi nazwa miasta. Przypuszcza się, że nazwa Zgierz pochodzi od miejsca zgorzałego, miejsca wypalania ogni ofiarnych lub od miejsca po wypalonym lesie. W starych dokumentach miasto nazywane jest Zguyr, Sguir, Segey i Shegrz.

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

  • 1231: pierwsze pisane wzmianki o Zgierzu.
  • przed 1288 prawa miejskie.
  • 1420: potwierdzenie przez króla Władysława Jagiełłę praw miejskich.
  • 1504: nadanie praw cotygodniowych targów w poniedziałki i jarmarków w dzień św. Katarzyny, Zielone Świątki oraz Niedzielę Palmową.
  • XVII w.: utworzenie starostwa zgierskiego.
  • 1643: zostaje wzniesiony przez księdza Wawrzyńca Kowalika kościółek drewniany pod wezwaniem św. Wawrzyńca, pierwotnie usytuowany między obecnymi ulicami Aleksandrowską i 3 Maja. Odbudowany po pożarze w 1780 r., niewiele później przeniesiony na cmentarz katolicki.
  • 1659: król Jan Kazimierz obdarzył rotmistrza pancernego Stanisława Wężyka dzierżawą zgierską zwaną także starostwem niegrodowym, w skład którego wchodziły: miasto Zgierz, miasteczko Dąbie i wsie: Zegrzany, Kargolec (Krogulec), Szczawiny (Szczawin) i Szeligi oraz później część Dąbrówek.
  • 1792: przeniesienie do Zgierza sejmików poselskich powiatu brzezińsko-inowłodzkiego.
  • 1793: po II rozbiorze miasto znalazło się pod zaborem pruskim, w prowincji nazwanej Prusy Południowe.
  • 1807: przyłączenie Zgierza do Księstwa Warszawskiego utworzonego z ziem drugiego, trzeciego i części pierwszego zaboru pruskiego.
  • 1815: przyłączenie Zgierza do Królestwa Polskiego w zaborze rosyjskim.
  • 30 marca 1821: zawarcie tzw. „umowy zgierskiej” – stanowiącej prawa i obowiązki osiedlenia się na terenie miasta 300 zagranicznych sukienników (zachęcała do osiedlania się i dawała liczne przywileje imigrantom).
  • 1822: Jan Fryderyk Zachert zakłada pierwszą manufakturę tkacką w Zgierzu.
Okolice Zgierza na tzw. mapie Kwatermistrzostwa WP z lat 1822-1843
  • 1829: Zgierz otrzymał prawa i przywileje przysługujące miastom wojewódzkim, odtąd urząd municypalny składał się z prezydenta i radnych, którzy przejęli obowiązki burmistrza i ławników.
  • I połowa XIX w.: powstanie przemysłu włókienniczego – rozwój miasta.
  • 1830: w czasie powstania powstaje Straż Bezpieczeństwa w liczbie 903 obywateli, na jej czele stanął były kapitan Antoni Dąbrowski.
  • 1831: Zgierz staje sie głównym ośrodkiem produkcji sukienniczej w kraju.
Zgierz w 1889 roku
Widok na miasto z fabryki Kürzela
Widok na miasto z fabryki Kürzela
  • 19 stycznia 1901: uruchomienie połączenia tramwajowego z Łodzią.
  • 15 listopada 1902: uruchomienie połączenia kolejowego w ramach Kolei Warszawsko-Kaliskiej.
  • 9 kwietnia 1922: uruchomienie komunikacji z trakcją parową na trasie Zgierz-Ozorków (późniejsza linia tramwajowa).
  • 1926: uruchomienie połączeń kolejowych do Kutna.
  • 1926: komunikacja tramwajowa z Ozorkowem (zelektryfikowanie trakcji parowej).
  • 1931: otwarcie linii kolejowej do stacji Łódź Widzew.
  • 1933: Zgierz został wydzielony z powiatu łódzkiego i utworzył samodzielny powiat grodzki.
  • 3-5 września 1939: naloty bombowe niemieckiej Luftwaffe (m.in. doszczętnie zbombardowany został kościół ewangelicki).
  • 6 września 1939: ewakuacja polskich władz: policja, straż pożarna i urzędnicy magistratu w pośpiechu opuścili miasto.
  • 7 września 1939: wkroczenie wojsk niemieckich do miasta.
  • 10 września 1939: podpalenie synagogi przez Niemców.
  • 26 grudnia 1939: rozpoczęcie likwidacji społeczności żydowskiej Zgierza – wysiedlenie do Łodzi[6].
  • 1940: miasto zostało włączone do Kraju Warty.
  • 20 marca 1942: publiczna egzekucja 100 Polaków.
  • 1943: władze niemieckie zmieniły nazwę miasta na Görnau.
  • 17 stycznia 1945: zajęcie miasta przez Armię Czerwoną, koniec okupacji niemieckiej.
  • 15 marca 1965: otwarcie szpitala wojewódzkiego, jednego z największych w województwie łódzkim.
  • 1 czerwca 1975: w wyniku reformy administracyjnej miasto straciło status powiatu miejskiego.
  • 1988: przyłączono okoliczne wsie (Piaskowice, Aniołów, Krogulec, Kontrewers, Lućmierz i Proboszczewice) zwiększając znacznie powierzchnię miasta.
  • 1 stycznia 1999: kolejna reforma administracyjna – Zgierz staje się siedzibą powiatu zgierskiego.

Historyczne wzmianki związane ze Zgierzem[edytuj | edytuj kod]

Zgierz – miasto nad rzeką Bzurą w Guberni Piotrkowskiej, w powiecie łódzkim. Osadnictwo od czasów przedhistorycznych, prawa miejskie według Karty Magdeburskiej od roku 1420. Całkowicie zniszczone podczas pierwszej wojny szwedzkiej, następnie odbudowane. Szczególny wzrost miasta od momentu założenia pierwszych fabryk. Obecna populacja wynosi 11 tys. osób.

Zmiany nazw ulic w Zgierzu[edytuj | edytuj kod]

Uchwałą Nr VII/49/90 Rady Miejskiej w Zgierzu z dnia 13 grudnia 1990 roku zmieniono nazwy następujących ulic:

Nazwa pierwotna Nazwa obecna
Karola Świerczewskiego 3 Maja
17 Stycznia Długa
Aleja XXXV-lecia PRL Aleja Armii Krajowej
PKWN Rajmunda Rembielińskiego
Małgorzaty Fornalskiej Jana Świercza
Feliksa Dzierżyńskiego Jana Śniechowskiego
Juliana i Ethel Rossenbergów Zygmunta Lorentza
Bojowników o Wolność i Demokrację Orla
22 Lipca Gołębia
Obrońców Stalingradu Aleksandrowska
Hanki Sawickiej Szeroka
Aleksandra Kostki Napierskiego Stefana Pogonowskiego
Mariana Buczka Arkadiusza Musierowicza
Marcelego Nowotki Józefa Piłsudskiego
Wandy Wasilewskiej Ignacego Hordliczki
Juliana Marchlewskiego Stanisława Pieczyraka
Róży Luksemburg Heleny Wiewiórskiej
Pawła Findera Stanisława Fijałkowskiego
Stefana Okrzei Stefana Cezaka
Rewolucji 1905 r. Łódzka

Pod koniec XX wieku nastąpiły także zmiany nazw innych ulic i placów w wyniku uchwał Rady Miasta:

Nazwa pierwotna Nazwa obecna
Księdza Piotra Ściegiennego (do 1997)[7]
Stary Rynek (do 2005)[8]
Plac Jana Pawła II
Romualda Mielczarskiego (część do 1988)[9] Stefanii Kuropatwińskiej
Trojańska (część do 1996)[10] Jacka Malczewskiego
Ludwika Waryńskiego[11] Księdza Jerzego Popiełuszki
Komuny Paryskiej[11] Księdza Szczepana Rembowskiego
Arkadiusza Musierowicza (część do 2005)[12] Władysława Rząba
Władysława Hibnera[11] Szarych Szeregów
Janka Krasickiego[11] Wandy Węgierskiej
Gwardii Ludowej[11] Jerzego Wieczorka „Bohdana”

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Domy tkaczy
Łaźnia miejska z 1926 roku
Kolegium nauczycielskie

Na liście zabytków są:

  • unikatowy układ urbanistyczny dzielnicy Nowe Miasto z XIX w.,
  • drewniane domy tkaczy z XIX w.,
  • fabryka sukna Adolfa Gustawa Borsta przy ul. 3 Maja 6
  • fabryka bawełniana Lorentz & Krusche przy ul. Dąbrowskiego 19
  • fabryka włókiennicza Meyera przy ul. Barlickiego 1
  • neogotycki kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej,
  • neogotycki kościół Chrystusa Króla przy ul. Słowackiego 10, dawna świątynia mariawicka
  • dworzec kolejowy,
  • budynek Kolegium Nauczycielskiego przy ul. 3 Maja 46,
  • budynek dawnej szkoły ewangelickiej przy ul. Długiej 33 (wzniesiony w latach 1820–1830, piętrowy, o dachu naczółkowym, dwutraktowy z sienią na osi, wnęki okien udekorowano stylizowanymi rzeźbami głów kobiecych),
  • budynek dawnej remizy ochotniczej straży pożarnej (d. Rekwizytornia straży ogniowej ochotniczej – z II poł. XIX w.) przy ul. 1 Maja 19,
  • budynek miejskiego muzeum przy ul. Dąbrowskiego 21 z 1828 r. – klasycystyczny murowany, otynkowany budynek, parterowy z ryzalitem na osi. Ryzalit zwieńczony jest attyką ozdobioną sztukateriami i postaciami kamiennych lwów. Jego właścicielami od lat 40. XIX w. aż do stycznia 1945 była rodzina Cyplów (Zippel),
  • Łaźnia Miejska przy ul. Łęczyckiej 24 – budynek zaprojektowany w 1926 przez W. Horodeckiego i F. Michalskiego; oddany do użytku 5 lutego 1929 był obiektem na wskroś nowoczesnym i wielofunkcyjnym. Posiadał pływalnie krytą, druga z kolei w Polsce, o rozmiarach 10x17 m, która do dzisiaj jest czynna. Znajdowało się tu również 16 wanien, łaźnia parowa – rosyjska, łaźnia sucha – rzymska, gabinety do masażu, 11 kabin natryskowych, sala natryskowa dla dzieci szkolnych, urządzenia do kąpieli słonecznych oraz pralnia mechaniczna[13][14],
  • Plac Stu Straconychpomnik ku czci ofiar zbiorowej egzekucji z 1942 roku,
  • historyczne cmentarze: rzymskokatolicki, protestanckie, mariawicki i żydowski,
  • wojenne cmentarze: w Lesie Krogulec i przy ul. Parzęczewskiej.

Symbole miasta[edytuj | edytuj kod]

Jeż ze Zgierza
  • Herb – herbem miasta jest mur forteczny z trzema spiczasto zakończonymi basztami. W murze widnieje otwarta brama z koronowanym orłem pośrodku.
  • Flaga – flagą miasta jest prostokątny płat tkaniny o stosunku szerokości do długości 1:2 o następującej kolorystyce: kolor żółty rozmieszczony jest w kształcie rzymskiej cyfry VII o wymiarach: skrajny lewy pionowy pas o szerokości 1/10 całej długości flagi oraz trzy pasy ukośne o tej szerokości mierzonej wzdłuż boku flagi, przy czym pierwszy lewy ukośny pas ma skrajną krawędź przebiegającą wzdłuż linii poprowadzonej przez dolny lewy róg flagi i punkt na górnej krawędzi flagi oddalony o 32/100 długości flagi od jej lewej krawędzi. Pozostałe pasy są równoległe do pierwszego ukośnego.
  • Pieczęć – pieczęć miasta jest okrągła o średnicy 36 mm; w otoku pieczęci o szerokości 6 mm znajduje się napis: Miasto Zgierz, o wysokości liter 3 mm, rozmieszczony symetrycznie; w środku pieczęci jest umieszczony herb miasta, którego podstawa znajduje się w odległości 1 mm od wewnętrznej krawędzi otoku pieczęci. Odciski z najstarszej pieczęci miejskiej znajdują się na dokumentach z 1534 i 1535 roku.
  • Hejnał – hejnałem miasta jest motyw muzyczny – melodia piosenki „Stary młynarz ze Zgierza” autorstwa Adama Kowalskiego w opracowaniu muzycznym Ireneusza Gusta – wykonywany codziennie w południe, tuż po godzinie 12, z balkonu budynku Urzędu Miasta Zgierza bądź innego miejsca wskazanego przez Prezydenta, na trąbkach bądź odtwarzany z nagrania elektronicznego. Hejnał odtwarzany (wykonywany) jest dwukrotnie.
  • Święto – świętem miasta jest corocznie pierwsza niedziela czerwca.
  • Symbol – symbolem promocyjnym miasta jest „Jeż ze Zgierza”.

Transport i komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Tablica miejscowości od strony Łodzi

Miasto przecinają dwie drogi krajowe:

oraz ma początek droga wojewódzka nr 702 łącząca Zgierz z Kutnem.

Na północ od miasta przebiega autostrada A2, z którą Zgierz jest skomunikowany poprzez węzły drogowe

  • Emilia drogą krajową nr 91 (ok. 8 km od Zgierza)
  • Zgierz drogą wojewódzką nr 702 (ok. 6,5 km od Zgierza)
  • Stryków drogą krajową nr 71 (ok. 14 km od Zgierza).

W fazie projektów łódzkiego oddziału Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad jest budowa obwodnicy Zgierza, która będzie stanowiła fragment obwodnicy Łodzi w części drogi szybkiego ruchu nr 14. Przejmie ona niemal w całości ruch tranzytowy, co znacznie odciąży krajową „starą jedynkę” biegnącą przez miasto. Obwodnica ma rozpoczynać się w okolicach Lućmierza, później biec będzie w okolicach osiedla 650-lecia w Zgierzu, w stronę Aleksandrowa, stamtąd zaś południowo-zachodnim fragmentem Łodzi do Pabianic, gdzie łączyć się będzie z drogą ekspresową nr 8[potrzebne źródło].

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Dworzec kolejowy w Zgierzu

Przez Zgierz przechodzą dwa szlaki kolejowe:

Miasto posiada stację kolejową Zgierz oraz trzy przystanki kolejowe: Zgierz Północ, Zgierz Jaracza i Zgierz Kontrewers.

Przez miasto przebiega budowana od 2011 Łódzka Kolej Aglomeracyjna.

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Osobny artykuł: Komunikacja miejska w Zgierzu

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

W 2012 przy ul. Parzęczewskiej otworzono sanitarne lądowisko, należące do Szpitala Wojewódzkiego.

Ok. 8 km na zachód od miasta we wsi Brużyczka Mała znajduje się nieewidencjonowane lądowisko Aleksandrów Łódzki.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Panorama placu Jana Pawła II
Panorama placu Jana Pawła II

Cmentarze[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz żydowski w Zgierzu
  • Cmentarz rzymskokatolicki pod wezwaniem św. Józefa i św. Wawrzyńca – Przy ul. Piotra Skargi. Został założony w 1820 r. W 1921 r. przeniesiono tutaj modrzewiowy kościółek szpitalny pw. św. Wawrzyńca i św. Józefa z 1643 r., który w 1987 spłonął. Na jego miejscu wymurowano kaplicę, za którą w alei znajdują się mogiły legionistów Józefa Piłsudskiego z prochami przywiezionymi w 1999 r. przez harcerzy z Kostiuchnówki na Wołyniu, żołnierzy niemieckich z 1914 r., żołnierzy polskich poległych w 1920 r. W równoległej do tej, na prawo, alei znajdują się pomniki m.in. J.S.Cezaka – założyciela i wieloletniego dyrektora Państwowej Szkoły Kupieckiej, A. Pawińskiego – słynnego polskiego historyka czy Jana Pietrusińskiego. W kolejnej alei z prawej, tj. wzdłuż muru cmentarnego, znajduje się pomnik Ofiar 1939 roku – 83 żołnierzy i 72 cywilów a dalej oryginalny grób Rodziny Wieczorków. Możemy również znaleźć wiele innych ciekawych grobów, zarówno ze względów historycznych, jak i artystycznych. Teren jest zadrzewiony.
  • Cmentarz ewangelicko-augsburski – przy ul. Spacerowej został założony ok. 1820. Znajdują się na nim groby wielu zasłużonych zgierzan (m.in. ks. Henryka Bando, ks. Ernesta Bursche, ks. prof. Karola Seriniego, ks. Aleksandra Falzmanna) oraz okazałe grobowce rodzinne (Borstów, Hoffmanów, Ernstów, Moesów, Kruschów, Bredschneiderów, Zachertów).
  • Cmentarz komunalny – przy ul. Konstantynowskiej 75, założony w 1989.
  • Cmentarz żydowski – przy ul. Barona, założony w 1826 roku, rozbudowany w 1885.
  • Cmentarz mariawicki – przy ul. Cmentarnej, założony na początku XX w.
  • Cmentarz baptystów – przy ul. Spacerowej z końca XIX w.
  • Cmentarz wojenny – w Lesie Krogulec, urządzony przez władze miejskie w 1916 roku dla złożenia na nim poległych w czasie działań wojennych po 1914 roku żołnierzy polskich, niemieckich i rosyjskich – spotyka się tam młodzież.
  • Cmentarz żołnierzy Armii Czerwonej – przy ul. Parzęczewskiej.
  • Mogiły zbiorowe – ofiar niemieckiego terroru usytuowane na terenie lasu „Okręglik” – obecnie Miejsce Pamięci Narodowej.
  • Cmentarz opuszczony w polach wzdłuż końca ul .Stepowizna (okolice firmy ATLAS)

Religia[edytuj | edytuj kod]

Do wybuchu II wojny światowej ludność miasta, podobnie jak całego łódzkiego okręgu przemysłowego, była wielowyznaniowa i wieloetniczna. Najliczniejszą grupę mieszkańców stanowili katolicy, ale także była tu prężnie działająca gmina wyznaniowa żydowska. Miasto zamieszkiwali także ewangelicy. W 1938 Zgierz miał 27853 mieszkańców, ich struktura narodowościowa prezentowała się w następujący sposób:

Narodowość Liczba Odsetek
Polacy 20923 75,12%
Żydzi 4532 16,27%
Niemcy 2385 8,56%
pozostali 13 0,05%
Kościół Matki Boskiej Dobrej Rady

W wyniku wojny struktura ta się ujednoliciła i obecnie najliczniejszą grupę wyznaniową stanowią katolicy. W mieście istnieją następujące kościoły i związki wyznaniowe:

Kultura i sztuka[edytuj | edytuj kod]

W mieście działają liczne ośrodki i towarzystwa kultury:

  • Miejski Ośrodek Kultury, przy którym funkcjonuje ośrodek twórczości teatralnej,
  • Towarzystwo Ochrony Kultury Zgierza
  • Centrum Kultury Dziecka,
  • Młodzieżowy Dom Kultury,
  • Dom Kultury SEM,
  • Towarzystwo Śpiewacze Lutnia,
  • Biblioteka Miejska im. B. Prusa została założona w 1913 roku przez Zgierskie Towarzystwo Szerzenia Wiedzy im. B. Prusa,
  • Muzeum Miasta Zgierza mieści się w klasycystycznym, zabytkowym, jednopiętrowym budynku z 1828 roku, tzw. Dom Pod Lwami przy ul. Gen. J.H. Dąbrowskiego 21. Prezentowane są w nim:
    • wystawy stałe:
      • Dzieje Zgierza – wystawa dotyczy dziejów Zgierza od czasów najdawniejszych do niemal współczesnych.
      • Kruszówka – wnętrze pofabrykanckie z przełomu XIX i XX wieku – salon, jadalnia, sypialnia, kuchnia.
    • wystawy czasowe, tj.
      • Archeologia w Muzeum Miasta Zgierza
      • Między Dobrą a Dalikowem. Powstanie styczniowe 1863-1864.

Wybrane zespoły i grupy artystyczne oraz imprezy:

  • eksperymentalną grupę artystyczną Art Deja Vu, która powstała w 2003 w wyniku eksperymentu twórczego polegającego na wzbudzeniu uczucia deja vu,
  • paraprofesjonalne Stowarzyszenie MŁYN, które zajmuje się propagowaniem plastyki,
  • Ogólnopolski Festiwal Muzyki Rockowej „Zderzak” organizowany corocznie od 2002 roku na terenie Młodzieżowego Domu Kultury w Zgierzu,
  • Ogólnopolski Przegląd Filmów Amatorskich „Ogień w głowie”, organizowany corocznie od 2005 roku,
  • Dni Zgierza i Święto Ulicy Długiej – corocznie organizowane przez miasto dwie cykliczne i publiczne imprezy skupiające wszystkie środowiska kultury.

Zgierz jest miastem otwartym dla artystów. Działają tutaj liczni twórcy z takich dziedzin jak malarstwo, rzeźba, grafika, fotografia. Liczne plenery rzeźbiarskie wprowadzają wciąż nowe dzieła w rzeczywistość miasta. Tworzyli tutaj między innymi tacy artyści jak Jerzy Wieczorek, Jan Nawrot, czy Władysław Rząb. Do dzisiaj ze Zgierzem silnie związany jest postimpresjonista Józef Wasiołek.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

W skład zgierskiego szkolnictwa publicznego wchodzi 9 szkół podstawowych:

  • Szkoła Podstawowa nr 1
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Dąbrowszczaków
  • Szkoła Podstawowa nr 4 im. Jana Niepokoja
  • Szkoła Podstawowa nr 5
  • Szkoła Podstawowa nr 8
  • Szkoła Podstawowa nr 10
  • Szkoła Podstawowa nr 11
  • Szkoła Podstawowa nr 12 im. Armii Krajowej
  • Szkoła Podstawowa nr 13 specjalna

4 gimnazja:

  • Gimnazjum nr 1
  • Gimnazjum nr 2 im. Jana Kochanowskiego w Zgierzu z Oddziałami Dwujęzycznymi
  • Gimnazjum nr 3 im. Adama Mickiewicza
  • Gimnazjum nr 4 specjalne

4 szkoły średnie:

  • Samorządowe Liceum Ogólnokształcące im. Romualda Traugutta
  • Zespół Szkół nr 1 im. Jakuba Stefana Cezaka
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Stanisława Staszica
  • Zgierski Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Jana Pawła II

1 szkoła wyższa:

  • Kolegium Nauczycielskie

Od 1990 pod patronatem Towarzystwa Przyjaciół Zgierza istnieją:

7 czerwca 2008 odbyły się uroczyste obchody jubileuszu 110-lecia powstania LO im. Stanisława Staszica i 90-lecie nadania imienia Stanisława Staszica.

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Zgierza znajduje się centrum sportu Stacja Nowa Gdynia ul. Sosnowa 1, m.in. z kompleksem basenowym, krytymi kortami tenisowymi i do squasha, kręgielnią, siłownią, restauracją i centrum hotelowo-konferencyjnym.

Ponadto miasto dysponuje innymi obiektami do uprawiania sportów:

  • kompleks „Malinka” z oświetlonym stokiem narciarskim i wyciągiem,
  • baseny pływackie w Gimnazjum nr 3 im. Adama Mickiewicza (dawniej SP nr 7) ul. Leśmiana i Łaźni Miejskiej (Miejski Zakład Kąpielowy w Zgierzu) ul. Łęczycka 24,
  • dwa stadiony piłkarskie:
    • Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji (dawniej KS Boruta) wraz z halą sportową i salą gimnastyczną (ul. Wschodnia 2),
    • Zgierskiego Klubu Sportowego "Włókniarz" (ul. Musierowicza).
  • sztuczna ściana do wspinaczki,
  • Wilcze doły – trasy do freeride'u zrobione własnoręcznie przez amatorów tego sportu,
  • Park Linowy w Parku Miejskim, zarządzany przez MOSiR Zgierz.

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Władze miasta[edytuj | edytuj kod]

Budynek Urządu Miasta Zgierz

Siedzibą Prezydenta Miasta Zgierza i Rady Miasta jest budynek Urzędu Miasta (wybudowany w 1847 r.) przy pl. Jana Pawła II 16. Obecnie prezydentem miasta jest Iwona Wieczorek, pełniąca kadencję od 2010 roku.

Prezydenci i burmistrzowie[edytuj | edytuj kod]

Imię i nazwisko nazwa funkcji od do
Samuel Grzegorzewski burmistrz miasta Zgierza 1821 1829
prezydent miasta Zgierza 1829 1835
Antoni Makowski prezydent miasta Zgierza 1837 1839
Andrzej Borodzicz prezydent miasta Zgierza 1839 1841
A. Skalski prezydent miasta Zgierza 1841 1845
Michał Blumenfeld prezydent miasta Zgierza 1848 1860
Władysław Pieńkowski prezydent miasta Zgierza 1878 1882
Edward Ślusarski prezydent miasta Zgierza 1883 1890
Wincenty Łuszkiewicz prezydent miasta Zgierza 1890 1899
Edmund Fryze prezydent miasta Zgierza 1899 1906
August Sokołek prezydent miasta Zgierza 1906 1912
Józef Bortnowski prezydent miasta Zgierza 1912 1914
Jakub Stübel burmistrz miasta Zgierza 1915 1916
(?) Warnack burmistrz miasta Zgierza 1916 1916
(?) Lober burmistrz miasta Zgierza 1916 1918
(?) Rauscher burmistrz miasta Zgierza 1918 1918
Oskar Gerlicz burmistrz miasta Zgierza 1918 1918
Jan Margoński burmistrz miasta Zgierza 1918 1919
Jan Świercz burmistrz miasta Zgierza 1919 1933
prezydent miasta Zgierza 1933 1936
Henryk Jankowski prezydent miasta Zgierza 1936 1937
Jan Świercz prezydent miasta Zgierza 1937 1939
Stanisław Aleksander Metelski prezydent miasta Zgierza 1945 1950
Jan Maciej Czajkowski prezydent miasta Zgierza 1990 1998
Zbigniew Zapart prezydent miasta Zgierza 1998 2002
Karol Maśliński prezydent miasta Zgierza 2002 2006
Jerzy Sokół prezydent miasta Zgierza 26 listopada 2006 2010
Iwona Wieczorek prezydent miasta Zgierza 2010

Przewodniczącym Rady jest Jarosław Wojciech Komorowski. Miasto jest członkiem Związku Miast Polskich.

W mieście znajduje się także siedziba starostwa powiatu zgierskiego oraz wiejskiej gminy Zgierz.

Parlamentarzyści[edytuj | edytuj kod]

Zgierz wchodzi w skład sieradzkiego okręgu wyborczego.

Posłowie na Sejm RP VI kadencji posiadający podstawowe biura poselskie w mieście: Artur Dunin (PO), Agnieszka Hanajczyk (PO), Marek Matuszewski (PiS). W Zgierzu filię biura poselskiego ma poseł Stanisław Olas (PSL) oraz biura senatorskiego ma senator VII kadencji Przemysław Błaszczyk (PiS).

Miasta i rejony partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Jednostka administracyjna Państwo Data podpisania umowy
Glauchau miasto  Niemcy 23 listopada 1996
Hódmezővásárhely miasto  Węgry 15 marca 2005
Kieżmark miasto  Słowacja 20 lutego 1998
Kupiszki rejon  Litwa 5 czerwca 1998
Maniewicze rejon  Ukraina 4 czerwca 1999
Orzysz gmina i miasto  Polska 2 czerwca 2001
Supraśl gmina  Polska 5 października 2001
Zgierz gmina  Polska 27 sierpnia 2000

Garnizon Zgierz[edytuj | edytuj kod]

Garnizon Zgierz z siedzibą w Zgierzu obejmuje miasto Zgierz i gminę Zgierz[17].

Byłe i obecne jednostki wojskowe stacjonujące w Zgierzu:

W Zgierzu zlokalizowana jest Wojskowa Komenda Uzupełnień, obejmująca zasięgiem działania powiaty: łęczycki, poddębicki i zgierski[18] .

Osoby związane ze Zgierzem[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani ze Zgierzem.
Statuetka „Honorowy Obywatel Miasta Zgierza”

Honorowi obywatele[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Honorowy Obywatel Miasta Zgierza został ustanowiony w 2000, a nadany po raz pierwszy w 2002 r. Tytuł nadaje Rada Miasta osobom fizycznym, które nie są mieszkańcami miasta Zgierza za szczególny wkład wniesiony w rozwój i kształtowanie pozycji miasta Zgierza w skali kraju i na forum międzynarodowym . Nadanie tytułu wiąże się z wręczeniem okolicznościowej statuetki i dyplomu. Od 2007 r. tytuł w danym roku może być nadany tylko jednej osobie.

Poniżej w kolejności chronologicznej wymienione są osoby, które otrzymały tytuł „Honorowy Obywatel Miasta Zgierza”.

  • Zdzisława Kotulska-Hofmokl (23 maja 2002 r.)
  • Marian Glinkowski (23 maja 2002 r.)
  • Wanda Chotomska (24 kwietnia 2003 r.)
  • Dawid Krystian Ber (29 kwietnia 2004 r.)
  • Leszek Rózga (29 kwietnia 2004 r.)
  • Adam Biela (28 kwietnia 2006 r.)
  • Maciej Kozłowski (28 kwietnia 2006 r.)
  • Wiesław Olender (28 kwietnia 2006 r.)
  • Jerzy Dzik (24 kwietnia 2008 r.)
  • Henryk Leszczyński (26 marca 2009 r.)
  • Witold Świętosławski (25 marca 2010 r.)

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Zgierskie serwisy i portale internetowe[edytuj | edytuj kod]

  • wirtualnyzgierz.pl
  • gazetazgrzyt.pl
  • forum.wirtualnyzgierz.pl
  • miasto.zgierz.pl (oficjalny miejski infoserwis)
  • ezg.info.pl
  • forum.miastozgierz.pl
  • kochamzgierz.pl
  • zgierz.dbv.pl

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Wielka Encyklopedia PWN. Warszawa: PWN, 2004.
  2. Miasto Zgierz – Historia. [dostęp 2013-11-12].
  3. Magazin für die neue Historie und Geographie Angelegt, t. XVI, Halle, 1782, s. 14.
  4. 4,0 4,1 Ireneusz Budzyński: Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010-08-20. ISSN 1505-5507. (pol.)
  5. Bank Danych Regionalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  6. Dia-pozytyw: Zgierz. [dostęp 2013-11-12]. [zarchiwizowane z adresu 2009-09-27].
  7. Uchwała Nr XXXIX/314/97 Rady Miasta Zgierza z dnia 4 grudnia 1997 r.
  8. Uchwała Nr XXXIII/296/05 Rady Miasta Zgierza z dnia 28 kwietnia 2005 r.
  9. Uchwała Nr XXVII/120/88 Rady Miasta Zgierza z dnia 9 maja 1988 r.
  10. Uchwała Nr XXIII/180/96 Rady Miasta Zgierza z dnia 30 maja 1996 r.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 Uchwała Nr XXXIX/315/97 Rady Miasta Zgierza z dnia 4 grudnia 1997 r.
  12. Uchwała Nr XXX/276/05 Rady Miasta Zgierza z dnia 28 stycznia 2005 r.
  13. Łaźnie Miejska w Zgierzu. [dostęp 2013-11-12].
  14. Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Zgierz. [dostęp 2013-11-12].
  15. Kalendarz mariawicki na rok 2013 (Felicjanów).
  16. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 4 czerwca 2014.
  17. Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lipca 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie utworzenia garnizonów oraz określenia zadań, siedzib i terytorialnego zasięgu właściwości ich dowódców Dz. U. z 2005 r. Nr 142, poz. 1192
  18. Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień Dz. U. z 2004 r. Nr 66, poz. 613

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]