Zhou Li

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Zhou li (chiń. upr.: 周礼; chiń. trad.: 周禮; pinyin: Zhōulǐ; dosł. Rytuały Zhou lub Obyczaje Zhou) – jeden z klasycznych tekstów konfucjańskich, pochodzący z czasów wczesnej dynastii Han, ale antydatowany jako wcześniejszy.

Pierwotnie zwane Zhou guan. Wraz z Liji (Księgą Rytuałów) i Yili (Etykietą i rytuałami) były określane jako trzy "księgi rytualne" chińskiej literatury[1].

Tekst zawiera opis rytuałów i reguł rządzących życiem za czasów wczesnej dynastii Zhou, w tym bardzo szczegółowe wykazy urzędów, tytułów, obrzędów itp. W rzeczywistości odnosi się raczej do okresu Królestw Walczących, a część materiału została dodana prawdopodobnie za czasów dynastii Han[1]. Opis ten ma charakter wyidealizowanej utopii; miał go znaleźć sam Wang Mang, który w czasie swej uzurpacji próbował odtwarzać antyczne wzory rządów[2].

Tradycja przypisywała autorstwo Obyczajów Zhou księciu Zhou, regentowi i opiekunowi króla Wu, ok. 1000 r.p.n.e.[3]. Od czasów songowskich przypisywano redakcję tekstu Liu Xinowi, związanemu ze szkołą "starych tekstów". W XIX w. Kang Youwei usiłował udowodnić, że "stare teksty" są fałszerstwem Liu Xina, napisanym dla celów politycznych, jako ideologiczna podstawa rządów Wang Manga[4]. Obecnie uważa się, że dzieło to pochodzi z okresu pre-hanowskiego lub wczesnohanowskiego[3].

Nie został zaliczony do Pięcioksięgu konfucjańskiego, ale był uznawany za księgę klasyczną i był bardzo wpływowy[1]. M.in. powoływał się nań Wang Anshi, konstruując swój program reform[5].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Chou li. W: Rodney L. Taylor: The Illustrated Encyclopedia of Confucianism. T. 1. New York: The Rosen Publishing Group, Inc., 2005, s. 105. ISBN 0-8239-4080-2.
  2. Denis Crispin Twitchett, Michael Loewe: Cambridge History of China. The Ch'in and Han Empires, 221 B. C.-A. D. 220. Cambridge: Cambridge University Press, 1986, s. 762. ISBN 0-521-24327-0. (ang.)
  3. 3,0 3,1 Christopher Cullen: Astronomy and Mathematics in Ancient China: The 'Zhou Bi Suan Jing'. Cambridge: Cambridge University Press, 2006, s. 101 i 172. ISBN 978-0-521-03537-8.
  4. Michael. Nylan: The Five "Confucian" Classics. New Haven: Yale University Press, 2001, s. 66. ISBN 0-300-08185-5.
  5. Benjamin I. Schwartz: The world of thought in ancient China. Cambridge, Mass.: Belknap Press of Harvard University Press, 1985, s. 389. ISBN 0-674-96190-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]