Zięby Darwina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zięby Darwina
Geospizinae
Zięby z Archipelagu Galapagos
Zięby z Archipelagu Galapagos
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina tanagry
Podrodzina Geospizinae
Rodzaje
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Zięby Darwina (Geospizinae) – grupa kilkunastu niewielkich, bardzo podobnych do siebie gatunków ptaków odkrytych przez Karola Darwina podczas wyprawy HMS Beagle (zob. też John Gould). Początkowo zaliczono je jako podrodzinę Geospizinae z rodziny ziarnojadów (Fringillidae) z rzędu wróblowych. Później rodzaje uprzednio do niej zaliczane zaklasyfikowano do rodziny trznadlowatych (Emberizidae), w podrodzinie trznadli (Emberizinae)[1]. Obecnie wszystkie zięby Darwina zaliczane są do tanagr (Thraupidae)[2]. Nazwa zięby Darwina zachowała się jako potoczne określenie tej grupy gatunków ptaków śpiewających, które wywodzą się od wspólnego przodka przybyłego przed wiekami na Wyspy Galapagos i które na skutek radiacji adaptacyjnej przystosowały się do różnych nisz ekologicznych.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Obejmuje gatunki o zróżnicowanym trybie życia, zamieszkujące archipelag Galapagos (13 gatunków) i Wyspę Kokosową (1 gatunek, przynależność do podrodziny niepewna). Ptaki te charakteryzują się:

  • mało kontrastowym upierzeniem (zasadniczo brązowoszare, samce niektórych gatunków czarne).
  • gniazdo zamknięte
  • zazwyczaj 4 jaja w lęgu (białe z różowymi plamkami) wysiadywane przez okres 12 dni przez samicę
  • pisklęta pozostają w gnieździe około 14 dni.
  • odżywiają się różnorodnym pokarmem, w zależności od zajmowanej niszy ekologicznej.

Historia odkrycia[edytuj | edytuj kod]

Weszły do historii jako zięby Darwina, choć właściwie sam Darwin nie dostrzegł w nich wielu niezwykłych cech (pierwszy ich opis z roku 1798 zawdzięczamy kapitanowi Jamesowi Colnettowi).

Darwin pisał o ich zachowaniach[3]:

Quote-alpha.png
Ptaki te nie znają człowieka i uważają go za równie niewinnego jak ich współziomkowie, wielkie żółwie. (…) Małe ptaki skakały spokojnie pośród krzewów w zasięgu trzech lub czterech stóp i nie obawiały się kamieni, którymi w nie rzucano. Pan King zabił jednego swym kapeluszem…

O zróżnicowaniu ich preferencji pokarmowych i budowy napisał[4]:

Quote-alpha.png
Gdy widzi się to stopniowanie i różnorodność w budowie jednej małej i ściśle spokrewnionej grupy ptaków, można by rzeczywiście wyobrazić sobie, że przy początkowym ubóstwie ptaków na tym archipelagu jeden gatunek został wybrany i zmieniony dla różnych celów.

Frank J. Sulloway uważa, że Darwin nie uznawał tych ptaków za coś szczególnego, a nawet nie był pewien, jak należy je sklasyfikować; mimo różnorodności wyglądu i przystosowań, która dziś czyni je tak atrakcyjnymi dla ewolucjonistów, wrzucił wszystkie zebrane okazy do jednego worka, nawet nie zaznaczając, z której wyspy pochodzą – uznał je za niezbyt interesujące odmiany jednego gatunku, a nie samodzielne gatunki (zob. John Gould – praca z Darwinem przy opracowaniu eksponatów z podróży HMS Beagle). Nazwa zięby Darwina po raz pierwszy pojawiła się w roku 1936, i została spopularyzowana przez ornitologa Davida Lacka w 1947[4] D. Lack opublikował pierwszą nowoczesną pracę poświęconą ekologii i ewolucji tych ptaków. Tak więc to nie Darwin, ale inni uczeni, badający przywiezione przez niego eksponaty, odkryli klasyczny już dziś przykład radiacji adaptacyjnej.

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Do podrodziny należą następujące rodzaje i gatunki:

  • Rodzaj: Certhidea
  • Rodzaj: Pinaroloxias

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Włodzimierz Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999. ISSN 0550-0842. 
  2. Gill, F., Wright, M. & Donsker, D.: Family Thraupidae (ang.). IOC World Bird Names (wersja 2.0), 2009. [dostęp 27 maja 2009].
  3. Jonathan Weiner: Dziób zięby czyli jak dziś przebiega ewolucja. Warszawa: Książka i Wiedza, 1997, s. 27.
  4. 4,0 4,1 January Weiner: Życie i ewolucja biosfery. Podręcznik ekologii ogólnej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999, s. 349–352. ISBN 83-01-12668-X.