Zięby Darwina
Zięby Darwina (Geospizinae) – grupa kilkunastu niewielkich, bardzo podobnych do siebie gatunków ptaków odkrytych przez Karola Darwina podczas wyprawy HMS Beagle. Początkowo zaliczono je jako podrodzinę Geospizinae z rodziny ziarnojadów (Fringillidae) z rzędu wróblowych. Później rodzaje uprzednio do niej zaliczane zaklasyfikowano do rodziny trznadlowatych (Emberizidae), w podrodzinie trznadli (Emberizinae)[1]. Obecnie wszystkie zięby Darwina zaliczane są do tanagr (Thraupidae)[2]. Nazwa zięby Darwina zachowała się jako potoczne określenie tej grupy gatunków ptaków śpiewających, które wywodzą się od wspólnego przodka przybyłego przed wiekami na Wyspy Galapagos i które na skutek radiacji adaptacyjnej przystosowały się do różnych nisz ekologicznych.
Spis treści |
[edytuj] Charakterystyka
Obejmuje gatunki o zróżnicowanym trybie życia, zamieszkujące archipelag Galapagos (13 gatunków) i Wyspę Kokosową (1 gatunek, przynależność do podrodziny niepewna). Ptaki te charakteryzują się:
- mało kontrastowym upierzeniem (zasadniczo brązowoszare, samce niektórych gatunków czarne).
- gniazdo zamknięte
- zazwyczaj 4 jaja w lęgu (białe z różowymi plamkami) wysiadywane przez okres 12 dni przez samicę
- pisklęta pozostają w gnieździe około 14 dni.
- odżywiają się różnorodnym pokarmem, w zależności od zajmowanej niszy ekologicznej.
[edytuj] Historia odkrycia
Weszły do historii jako zięby Darwina, choć właściwie sam Darwin nie dostrzegł w nich nic niezwykłego ani ich nie odkrył (pierwszy ich opis z roku 1798 zawdzięczamy kapitanowi Jamesowi Colnettowi).
Darwin pisał o nich:
"Ptaki te nie znają człowieka i uważają go za równie niewinnego jak ich współziomkowie, wielkie żółwie. (...) Małe ptaki skakały spokojnie pośród krzewów w zasięgu trzech lub czterech stóp i nie obawiały się kamieni, którymi w nie rzucano. Pan King zabił jednego swym kapeluszem..."[3].
Frank J. Sulloway wykazał, że Darwin nie uważał tych ptaków za coś szczególnego. Nie był nawet pewien, czy są spokrewnione. Różnorodność wyglądu i przystosowań, która dziś czyni je tak atrakcyjnymi dla ewolucjonistów, sprawiła, że Darwin uznał je za niezbyt interesujące i wrzucił wszystkie zebrane okazy do jednego worka, nawet nie zaznaczając, z której wyspy pochodzą. Uznał je za odmiany, a nie samodzielne gatunki. Nazwa zięby Darwina po raz pierwszy pojawiła się w roku 1936, i została spopularyzowana przez ornitologa Davida Lackanda w 1947. Lackand opublikował pierwszą nowoczesną pracę poświęconą ekologii i ewolucji tych ptaków. Tak więc to nie Darwin, ale inni uczeni, badający przywiezione przez niego eksponaty, odkryli klasyczny już dziś przykład radiacji adaptacyjnej.
[edytuj] Podział systematyczny
Do podrodziny należą następujące rodzaje i gatunki:
- Rodzaj: Geospiza
- darwinka wielkodzioba (Geospiza magnirostris)
- darwinka czarna (Geospiza fortis)
- darwinka mała (Geospiza fuliginosa)
- darwinka ostrodzioba (Geospiza difficilis)
- darwinka kaktusowa (Geospiza scandens)
- darwinka grubodzioba (Geospiza conirostris)
- Rodzaj: Camarhynchus
- kłowacz wegetariański (Camarhynchus crassirostris syn. Platyspiza crassirostris)
- kłowacz papugodzioby (Camarhynchus psittacula)
- kłowacz ciemnogłowy (Camarhynchus pauper)
- kłowacz mały (Camarhynchus parvulus)
- kłowacz kaktusowy (Camarhynchus pallidus)
- kłowacz namorzynowy (Camarhynchus heliobates)
- Rodzaj: Certhidea
- owadziarka (Certhidea olivacea)
- Rodzaj: Pinaroloxias
- kokośnik (Pinaroloxias inornata)
[edytuj] Linki zewnętrzne
- (en) http://www.rit.edu/~rhrsbi/GalapagosPages/DarwinFinch.html
- (en) http://www.du.edu/~ttyler/ploughboy/darwinjrnhg.htm
Przypisy
- ↑ Nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Włodzimierz Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999. ISSN 0550-0842.
- ↑ Gill, F., Wright, M. & Donsker, D.: Family Thraupidae (ang.). IOC World Bird Names (wersja 2.0), 2009. [dostęp 27 maja 2009].
- ↑ Weiner J., 1997, Dziób zięby czyli jak dziś przebiega ewolucja. Wydawnictwo "Książka i Wiedza", Warszawa, s. 27.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
