Ziarnówka ochrowożółta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ziarnówka ochrowożółta
Cystoderma amianthinum G2.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pieczarkowate
Rodzaj ziarnówka
Gatunek ziarnówka ochrowożółta
Nazwa systematyczna
Cystoderma amianthinum (Scop.) Fayod
Annls Sci. Nat., Bot., sér. 7 9: 351 (1889)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Amiant-Körnchenschirmling Cystoderma amianthinum.jpg
Ziarnisty kapelusz

Ziarnówka ochrowożółta (Cystoderma amianthinum (Scop.) Fayod) – gatunek grzybów należący do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cystoderma, Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1772 Giovanni Antonio Scopoli nadając mu nazwę Agaricus amianthinus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1889 Fayod, przenosząc go do rodzaju Cystoderma[1]. Ma ponad 20 synonimów łacińskich[2].

Gatunkowa nazwa łacińska pochodzi od słowa amianthinus oznaczającego "niepoplamiony"[3]. Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003, wcześniej gatunek ten znany był pod polską nazwą ziarnówka mieniąca[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Wytwarza wiele form i jest zmienny pod względem zabarwienia. Spotyka się formy o kapeluszach zupełnie białych.

Kapelusz

Średnica 2-5 cm. U młodych owocników półkolisty, potem łukowaty, na koniec płaski. Z brzegów zwisają kosmki będące resztkami osłony. Jest promieniście pomarszczony, niehigrofaniczny. Powierzchnia sucha, ziarenkowata, początkowo o barwie bladożółtej, później ochrowej i złotoochrowej[5].

Blaszki

O szerokości do 4 mm, gęsto ustawione, przy trzonie nieco wykrojone. U młodych okazów białe, później ochrowożółtawe[5].

Trzon

Wysokość 4-6 cm, grubość 2-5 mm. Jest łamliwy, walcowaty, w dolnej części zgrubiały, czasami zakrzywiony, początkowo pełny, później wewnątrz pusty. Powierzchnia tej samej barwy co kapelusz. W górnej części mały, wznoszący się pierścień, białawy i gruzełkowato kosmkowaty. Powyżej pierścienia jest nagi, poniżej pokryty odstającymi łuskami[5].

Miąższ

Żółtawy. W kapeluszu miękki, w trzonie twardy. Zapach nieprzyjemny, ziemisty[3].

Wysyp zarodników

Biały, amyloidalny. Zarodniki o średnicy 4-6 × 3-4 µm[3].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Ziarnówka ochrowożółta jest szeroko rozprzestrzeniona w Ameryce Północnej i Europie. Z terenów Azji opisano jej występowanie tylko w Japonii i w obwodzie magadańskim na dalekim wschodzie Rosji. Występuje także w Australii i na niektórych wyspach[6]. W Polsce gatunek pospolity, występujący na całym obszarze kraju[4].

Grzyb naziemny. Rośnie w świetlistych lasach iglastych i mieszanych, na polanach, wśród mchów, pod sosnami, świerkami, bukami, w zaroślach, na wrzosowiskach, spotykany jest także na pastwiskach. Owocniki pojawiają się od sierpnia do listopada[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof[4]. Grzyb jadalny, jednak ze względu na niewielkie rozmiary ma znikomą wartość dla grzybiarzy. Nie zaleca się też jego zbierania ze względu na możliwość pomylenia z niektórymi trującymi czubajeczkami[5].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Ziarnówkę ochrowożółtą można pomylić z jadalną ziarnówką żółtawą (Cystoderma jasonis)[3]. Od innych ziarnówek odróżnia się ochrowym zabarwieniem, od czubajeczek pierścieniem i ziarnistym kapeluszem[5].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-14].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 116. ISBN 83-7404-513-2.
  4. 4,0 4,1 4,2 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-09-01].