Zielona chemia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Zielona chemia (wolne tłumaczenie z ang. green chemistry) to dział chemii środowiska zajmujący się optymalizacją procesów technologii chemicznej w celu zmniejszenia ryzyka związanego z zanieczyszczeniem (zmianą stanu) środowiska.

Dwanaście zasad, które są przewodnikiem „zielonej chemii”:

  1. Zapobieganie – lepiej jest zapobiegać wytwarzaniu odpadów niż prowadzić utylizację po ich wytworzeniu.
  2. Oszczędność – należy dążyć do zwiększenia wydajności procesu przy jak najmniejszym zużyciu substratów.
  3. Ograniczenie użycia substancji niebezpiecznych – w projektowaniu produktu oraz procesu jego wytwarzania należy dążyć do wyeliminowania związków toksycznych czy szkodliwie oddziałujących na otoczenie.
  4. Projektowanie produktów – istotne jest uwzględnienie wszelkiego niekorzystnego wpływu produktu na środowisko.
  5. Używanie bezpiecznych reagentów – eliminowanie rozpuszczalników i odczynników mogących stanowić źródło zagrożenia.
  6. Efektywne wykorzystanie energii – szukanie łagodniejszych warunków prowadzenia reakcji (niższa temperatura, ciśnienie).
  7. Wykorzystanie surowców pochodzących ze źródeł odnawialnych.
  8. Ograniczenie procesów derywatyzacji – stosowanie grup blokujących, ochronnych może stanowić źródło dodatkowych odpadów.
  9. Wykorzystanie katalizatorów – użycie katalizatorów zwiększa wydajność reakcji, pozwala prowadzić proces w łagodniejszych warunkach.
  10. Możliwość degradacji – produkty chemiczne po okresie ich używania nie powinny stanowić zagrożeń dla środowiska.
  11. Kontrola procesu w czasie rzeczywistym – umożliwia na bieżąco analizę przebiegu reakcji co pozwala zapobiegać awariom wskutek nieprawidłowego kierunku procesu.
  12. Właściwy poziom bezpieczeństwa – projektując proces należy dążyć do zminimalizowania niebezpieczeństwa wypadków.

Główne priorytety „zielonej chemii”:

  1. Eliminacja lub znaczne zmniejszenie ilości zużywanych odczynników, w szczególności rozpuszczalników organicznych.
  2. Redukcja emisji oparów i gazów, wytwarzanie ciekłych i stałych odpadów w laboratoriach analitycznych.
  3. Eliminacja z procedur analitycznych odczynników o wysokiej toksyczności lub ekotoksyczne (np. zastępowanie benzenu przez inne rozpuszczalniki).
  4. Redukcja zużycia pary i energii w procedurach analitycznych.

Zasady „zielonej chemii” dla laboratoriów chemicznych:

  1. Eliminacja (lub ograniczenie zużycia) odczynników chemicznych, a w szczególności rozpuszczalników organicznych.
  2. Zmniejszenie emisji par i gazów oraz ilości ścieków i odpadów stałych.
  3. Eliminacja odczynników o dużej toksyczności.
  4. Wprowadzanie instrumentalnych metod analizy (metody spektrofotochemiczne, elektrochemiczne, itp.).
  5. Zmniejszenie pracochłonności i energochłonności danego procesu.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]