Zielony Klin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Flaga Zielonego Klinu
Zielony Klin - ukraińska historyczna nazwa ziemi osiedlonej przez Ukraińców na południowym terytorium Dalekiego Wschodu

Zielony Klin (ukr. Зелений Клин) - ukraińska historyczna nazwa ziemi osiedlonej przez Ukraińców na południowym terytorium Dalekiego Wschodu Imperium Rosji (Kraj Amurski, Kraj Zabajkalski, Kraj Nadmorski, Sachalin i Kraj Chabarowski).
Istnieją również inne duże terytorium osiedlane przez ukraińców - Żółty Klin (środkowy i odcinek Wołgi), Malinowy Klin[1] (Kubań) i Szary Klin[2] (południowo-zachodnia Syberii i północny Kazachstan). Klin ziemi - tak Ukraińcy nazywali działkę ziemi którą otrzymywali w celu kolonizacji nowych terytorium, zdobytych przez carską Rosję. Inna nazwa tych ziemi "Zielona Ukraina", "Nowa Ukraina".[potrzebne źródło]

Obszar obejmuje około 1 mln. km2.

Największe miasta: Chabarowsk, Władywostok, Komsomolsk nad Amurem, Ussuryjsk. Wielkie znaczenie gospodarcze (łącznie z eksportem) mają wydobycie złota oraz metalów kolorowych, przemysł rybny i leśny, łowiectwo, stocznie i porty morskie, uprawa soi.

Do XX wieku 50% populacji obwodu nadmorskiego stanowiły ludy azjatyckie.[3] Z rozwojem kolonizacji Dalekiego Wschodu do 1912, według danych rosyjskiego badacza A. Mieńszikowa[4] [5], ukraińców wśród przesiedleńców w obwodzie nadmorskim (Kamczatka, Kraj Chabarowski i Kraj Nadmorski) było 81,26%. Według danych radzieckiego historyka W.M.Kabuzana[6] [5] udział Ukraińców wśród mieszkańców obwodu nadmorskiego przed rokiem 1917 liczył nie mniej niż 75%. Historyk kanadyjski pochodzenia ukraińskiego M.Marunczak uważa te liczby za zaniżone[7], mówiąc o tym, że W.M.Kabuzan w swoich wyliczeniach nie brał do uwagi przesiedleńców z innych ukraińskich regionów, np. takich jak Kubań czy Gubernia woroneska.

Według spisu ludności w 1926 na terytorium Zielonego Klinu było 303 tys. Ukraińców (z 315 tys. wszystkich Ukraińców Dalekiego Wschodu), lub 24,5% całej populacji Dalekiego Wschodu[potrzebne źródło]. Podczas istnienia ZSRR naród ukraiński w tym regionie był masowo rusyfikowany.[potrzebne źródło]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Zielony Klin pojawiła się na przełomie XIX i XX wieku dzięki masowej imigracji Ukraińców do południowego regionu Dalekiego Wschodu Rosyjskiego Imperium. Za inicjatywą generała P. Unterbergera od 1882 był możliwy bezpłatny przewóz osiedleńców - prawie wyłącznie wieśniaków ukraińskich - z Odessy przez morza do przydzielonych dla nich najlepszych działek ziemi na nizinach przy rzekach Amur i Ussuri oraz przy jeziorze Chanka. Początkowo terytorium Zielonego Klinu obejmował teren Przyamurza oraz kraju ussuryjskego, który pozostał głównym obiektem ukraińskiej kolonizacji Dalekiego Wschodu. Nazwą Zielony Klin zaczęto wtedy nazywać terytorium od Bajkału do Cieśniny Beringa. W połowie czerwca 1918 w Ussuryjsku odbył się Ogólnoukraiński Zjazd działaczy i obywateli Dalekiego Wschodu, na którym postanowiono organizować Dalekowschodnią Ukaińską Radę i Narodowy Fundusz dla potrzeb Ukraińców. Oprócz tego, sformułowano polityczne wymogi dotyczące stworzenia Autonomii Ukraińskiej na terytorium Zielonego Klinu.

Podobny zjazd Ukraińców Mandżurii odbył się też w Harbinie, który obrał Okręgową Radę Mandżurii. W 1918 odbył się jeszcze dwa zjazdy ukraińskie w Harbinie, na którym postawiono wymogi, aby Moskwa uznała Zielony Klin jako część Ukrainy oraz wyprowadziła swoje wojska i przekazała broń władzom ukraińskim.[potrzebne źródło]

Jeszcze wcześniej 26 marca 1917 przeprowadzono pierwsze ogólne zebranie ukraińskich osiedleńców Dalekiego Wschodu w Władywostoku, na którym stworzono Towarzystwo "Proswita".

Pod koniec października 1918 roku był powołany IV Zjazd Ukraińców, na którym zatwierdzono projekt Konstytucji Ukraińców Dalekiego Wschodu, postanowiono organizować wojsko ukraińskie i wybrano nowy skład Sekretariatu na czele z Jurijem Hłuszko-Mową. Jednak niedługo później władza na Dalekim Wschodzie zmieniła się. Kiedy przyszli "kołczakowcy", zaczęto prześladować ukraiński ruch narodowy. Z przyjściem bolszewików rozpoczęto masowe areszty liderów ukraińskich we Władywostoku oraz rozwiązanie organizacji ukraińskich.

Po wojnie domowej w 1922 Zielony Klin pozostał w całości wchodziły w skład ZSRR. Władza radziecka wysiedla z tych terenów Koreańczyków i Chińczyków jako politycznie niebezpiecznych. W 1934 na części Zielonego Klinu stworzono Żydowski Obwód Autonomiczny.

W czasach radzieckich diaspora ukraińska liczebnie powiększyła się o skazańców politycznych wysiedlonych z Ukrainy, jednak mimo tego wzrostu zmniejszyła się ogólna liczba Ukraińców poprzez asymilację przymusową lub dobrowolną.

Po rozpadzie ZSRR w miejscowościach z przewagą Ukraińców utworzono narodowe organizacje, których w 1995 roku liczebność wynosiła 74 w 26 regionach (w tym 16 religijnych). Wszystkie organizacje utworzyły Zjednoczenie Ukraińców Rosji na czele z O. Rudenko-Desniakiem. Większość tych organizacji legalnie zarejestrowano i prowadzą one kulturalną propagandę, organizują szkoły z językiem ukraińskim, chóry i grupy teatralne. W 1995 rząd Ukrainy podpisał z rządem Rosji Ugodę o współpracy w dziedzinie kultury, nauki i oswiaty.

We Władywostoku, gdzie kiedyś działało Towarzystwo "Proswita", w styczniu 1991 organizowano Towarzystwo Kultury Ukraińskiej Kraju Nadmorskiego, które organizuje koncerty i występy teatralne w języku ukraińskim.

Nazwa w rosyjskich dokumentach używana jest czasem do dzisiaj.[potrzebne źródło]

Przypisy

  1. Білий Д.Д. Малиновий клин (Нариси з історії українського населення Кубані) – К.:Україна, 1994
  2. Українці в імперії. В.Сергійчук Київ, 1992 р.
  3. Первая всеобщая перепись населения Российской Империи 1897 г. Распределение населения по родному языку и регионам
  4. Меньшиков A. A. 1912. Материалы по обследованию крестьянских хозяйств Приморской области. Саратов.
  5. 5,0 5,1 В'ячеслав Чорномаз Українці на Далекому Сході (1883-1922)
  6. Кабузан В. М. 1971. "Переселення українців у Далекосхідний край". Український історичний журнал.
  7. Марунчак М. 1974. Українці в СРСР поза кордонами УРСР. Вінніпег, 1974.

Źródła oraz literatura[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]