Zielony krzyż (broń chemiczna)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Zielony krzyż (niem. Grünkreuz, Grünkreuzkampfstoff) – oznaczenie duszących bojowych środków trujących stosowanych przez Niemcy w okresie I wojny światowej. Nazwa wzięła się od symbolu zielonego krzyża malowanego na pociskach chemicznych wypełnionych środkami działającymi na drogi oddechowe[1] i odznaczającymi się wysoką prężnością par[2]. Było to pierwsze oznaczenie, spośród czterech różnobarwnych krzyży, stworzone na potrzeby artylerzystów do szybkiego odróżniania pocisków chemicznych od konwencjonalnych, a z czasem także poszczególnych ich rodzajów[3]. W czasie wojny Niemcy wyprodukowały łącznie około 12 000 000 pocisków wszystkich kalibrów ze środkami duszącymi[4].

Zielony krzyż 1 składał się tylko z difosgenu lub też w mieszaninie z chloropikryną lub bromometyloetyloketonem. Zielony krzyż 2 zawierał 60% fosgenu, 30% difosgenu i 10% difenylochloroarsyny. Na zielony krzyż 3 składały się etylodichloroarsyna i etylodibromoarsyna[5], które początkowo znajdowały się w żółtym krzyżu, jednak nie miały wystarczającego działania parzącego[6]. Oprócz tego w zielonym krzyżu mogły znajdować się chlorek fenylokarbylaminy[5] i tiofosgen[6]. Pociski z fosgenem, które zawierały zwiększoną ilość materiału wybuchowego, oznaczane były podwójnym zielonym krzyżem[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Chemical Weapons Introduced in World War I with their Code Names (ang.). CBWInfo. [dostęp 2011-08-02].
  2. Chemical Warfare Agents. Toxicology and Treatment. Timothy C. Marrs, Robert L. Maynard, Frederick R. Sidell (redaktorzy). Wyd. 2. John Wiley & Sons, 2007, s. 685. ISBN 9780470013595.
  3. Benjamin C. Garrett, John Hart: Historical Dictionary of Nuclear, Biological, and Chemical Warfare. Lanham: Scarecrow Press, 2007, s. 93, seria: Historical Dictionaries of War, Revolution, and Civil Unrest, nr 33. ISBN 9780810854840.
  4. Gazy bojowe. W: Vademecum obrony przeciwlotniczej i przeciwgazowej ludności cywilnej. Wyd. II. Cz. I: Bronisław Sypniewski, Napady lotnicze i ich skutki. Warszawa: Zakład Ubezpieczeń na Wypadek Choroby, 1936, s. 31. OCLC 14748313.
  5. 5,0 5,1 D. Hank Ellison: Handbook of Chemical and Biological Warfare Agents. Wyd. 2. Boca Raton: CRC Press, 2008, s. 662–663. ISBN 9780849314346.
  6. 6,0 6,1 History of Chemical Warfare. W: Medical Aspects of Chemical Warfare. Shirley D. Tuorinsky (red.). Falls Church, Waszyngton: Office of the Surgeon General, U.S. Army; Borden Institute, Walter Reed Army Medical Center, 2008, s. 38, 40. ISBN 9780160815324.
  7. Edward B. Vedder, Duncan C. Walton: Wojna chemiczna na lądzie i morzu i związane z nią zagadnienia służby lekarskiej. H. Bilińska (tłum.), S. Przychocki (red.). Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, 1930, s. 96.