Ziemia lęborsko-bytowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rzeczpospolita Obojga Narodów w 1648 roku, Lębork i Bytów włączone bezpośrednio do województwa pomorskiego

Ziemia lęborsko-bytowska – terytorium historyczne na Pomorzu, złożone z dwóch okręgów ze stolicami w Bytowie i Lęborku.

Obszarem do rzeki Łeby władała dynastia Gryfitów, jednak terytoriami miast Sławno i Słupsk rządziła ich boczna linia po Raciborze I. W 1227 r. po wymarciu bocznej linii, terytorium to nie powróciło do Gryfitów, lecz przeszło pod panowanie Sobiesławiców. Od końca 1294 r. pomiędzy Askańczykami margrabiami Brandenburgii a państwem polskim (na początku Przemysł II) trwał spór o spadek po Sobiesławicach, który zakończył się przejęciem całego Pomorza Gdańskiego przez Krzyżaków. Na przełomie 1309/1310 zakon zapłacił pokaźne sumy Askańczykom za odstąpienie spadku. W 1317 r. Krzyżacy przekazali terytoria Sławna i Słupska księciu Warcisławowi IV. Książę pomorski w 1321 r. podarował obszar Bytowa swojemu marszałkowi Henningowi Behr. Jego syn w 1329 r. sprzedał "territorium Butow, dominium et castrum" Zakonowi krzyżackiemu[1].

W latach 1455–1460 i od 1466 należała do książąt pomorskich, najpierw na warunkach ogólnikowo określonej zależności od Polski, a następnie, od 1526 jako lenno. Po bezpotomnej śmierci Bogusława XIV, ostatniego księcia zachodniopomorskiego, ziemia bytowsko-lęborska została włączona do Polski i weszła w skład województwa pomorskiego, ale z zachowaniem pewnej odrębności[2][3].

W latach 1637–1657 obszar ten był włączony do województwa pomorskiego[4].

W 1657 na mocy traktatów welawsko-bydgoskich została przekazana Brandenburgii (od 1701 Królestwo Prus), formalnie jako lenno Polski (do 1772), ale w rzeczywistości utracona[5]. Następnie w pruskiej prowincji Pomorze. Pomimo germanizacji zachowała się na tych terenach ludność kaszubska (na początku XX wieku wynosiła ona około 50 tysięcy ludzi). W 1945 ziemia bytowsko-lęborska z powrotem znalazła się w granicach Polski.[potrzebne źródło]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Roderich Schmidt: Die Lande Lauenburg und Bütow in ihrer wechselnden Zugehörigheit zum Deutschen Orden, zu Pommern und Polen und zu Brandenburg-Preußen. W: Reiche und Territorien in Ostmitteleuropa. München: Oldenbourg, 2006, s. 94. ISBN 3-486-57-839-1.
  2. Zdzisław Kaczmarczyk, Bogusław Leśnodorski: Historia państwa i prawa Polski. T. II: od połowy XV wieku do r. 1795. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1966, s. 170-171.
  3. Krzysztof Mikulski: Urzędnicy Prus Królewskich XV - XVIII wieku. Wrocław, Warszawa, Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990, s. 9.
  4. Lucjan Tatomir: Geografia ogólna i statystyka ziem dawnej Polski. Kraków: Drukarnia "Czasu" W. Kirchmayera, 1868, s. 154.
  5. Zdzisław Kaczmarczyk, Bogusław Leśnodorski: Historia państwa i prawa Polski. T. II: od połowy XV wieku do r. 1795. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1966, s. 437.