Zimna Wódka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zimna Wódka
Zimnowódecki kościół pw. św. Marii Magdaleny
Zimnowódecki kościół pw. św. Marii Magdaleny
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat strzelecki
Gmina Ujazd
Liczba ludności 720
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 47-143
Tablice rejestracyjne OST
SIMC 0504479
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Zimna Wódka
Zimna Wódka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zimna Wódka
Zimna Wódka
Ziemia 50°26′04″N 18°18′57″E/50,434444 18,315833Na mapach: 50°26′04″N 18°18′57″E/50,434444 18,315833

Zimna Wódka (dodatkowa nazwa w j. niem. Kaltwasser, śl. Kaltwaser, Zimno Wůdka) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, w gminie Ujazd. W miejscowości mieszka ok. 800 osób.

W latach 1945–1954 miejscowość była siedzibą gminy Zimna Wódka. Od 1950 roku miejscowość należy administracyjnie do województwa opolskiego.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości pochodzi od wyrażenia „zimna woda”. Pierwszy raz nazwa miejscowości pojawia się w 1066 r. jako Zimnawodca. Miejscowość znajduje się na terenie określonym w bulli protekcyjnej papieża Hadriana IV z 1155 r. jako „Circuitio iuxta Cozli”, czyli „ujazd obok Koźla”. Staropolskie słowo „ujazd” oznaczało obszar wytyczony przez całodzienny konny objazd, podczas którego ustalano m.in. kto jest właścicielem poszczególnych pól i w razie potrzeby dokonywano nowych rozgraniczeń. W 1295 r. w księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) miejscowość wymieniona jest jako Zymna wodka[1].

15 marca 1947 r. nadano miejscowości polską nazwę Zimna Wódka[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy wzmianka o miejscowości Zimnawodca pojawia się w ugodzie księcia opolskiego Władysława opolskiego z biskupem wrocławskim Tomaszem I, sporządzonej w 1260 r. w Sławięcicach. Nazwa oznacza osadę leżącą nad potokiem. Zapis dotyczący miejscowości w Księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego – w rozdziale „Rejestr ujazdowski” – informuje: Podobnie w Zimnej Wódce [in Zymnawodka] jest siedemdziesiąt łanów, z których pan biskup ma sześć pod pług, sołtys siedem, pleban dwa, a do pana należy pięćdziesiąt pięć łanów wraz z serwitutami. Także tam są cztery łany nie nadające się do użytku. Wzmianka o plebanie dowodzi istnienia tu już kościoła i parafii.

W piśmie ławników strzeleckich z 8 marca 1324 r. mowa jest o Krystianie, proboszczu de frigido fonte (pol. zimna woda). W spisie parafii dekanatu ujazdowskiego z 14 stycznia 1376 roku, sporządzonym w Awinionie w notariacie kardynała Jana, biskupa Sabiny, Zimna Wódka występuje pod nazwą Caldeborn.

List z wypowiedzeniem wojny trzydziestu czterech śląskich rycerzy wystosowany 4 lipca 1410 r.[3] do Wielkiego Mistrza Zakonu Krzyżackiego podpisał m.in. Petulin z Caldim Wasser, którą to miejscowość Szymon Koszyk identyfikuje jako Zimną Wódkę[4].

W protokole z pierwszej wizytacji przeprowadzonej w 1690 r. w parafii Klucze ponownie występuje jako Zimnawodka[5].

Do głosowania podczas plebiscytu uprawnionych było w Zimnej Wódce 258 osób, z czego 245, ok. 95,0%, stanowili mieszkańcy (w tym 245, ok. 95,0% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 253 głosy (ok. 98,1% uprawnionych), w tym 251 (ok. 99,2%) ważnych; za Polską głosowało 181 osób (ok. 71,5%), a za Niemcami 70 osób (ok. 27,7%). W obszarze dworskim rozkład głosów prezentował się następująco: uprawnionych było 116 osób, z czego 107, ok. 92,2%, stanowili mieszkańcy (w tym 106, ok. 91,4% całości, mieszkańcy urodzeni w obszarze dworskim). Oddano 116 głosów (100% uprawnionych), w tym 115 (ok. 99,1%) ważnych; za Niemcami głosowało 75 osób (ok. 64,7%), a za Polską 40 osób (ok. 34,5%)[6].

15 sierpnia 2008 r. ok. godziny 17.00 w miejscowość uderzyła trąba powietrzna z prawdopodobną siłą F4 w skali Fujity i uszkodziła 15 gospodarstw[7].

Liczba mieszkańców[edytuj | edytuj kod]

  • 1845 – 454
  • 1910 – 725
  • 1925 – 696
  • 1933 – 676

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wedle rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[8]:

  • kościół filialny pw. św. Marii Magdaleny, drewniany, pierwotnie z XV wieku, barokowy z 1748 roku, o konstrukcji wieńcowej (zrębowej) po kapitalnym remoncie, znajduje się na wzgórku w centrum miejscowości, wypisany z księgi rejestru,
  • zbiorowa mogiła powstańców śląskich z 1921 roku, na cmentarzu rzymsko-katolickim.

Przypisy

  1. Registrum Wyasdense. W: H. Markgraf, J. W. Schulte: Codex Diplomaticus Silesiae. T. XIV: Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis. Breslau: 1889. [dostęp 2013-02-01]. (łac.)
  2. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1947 r. Nr 37, poz. 297).
  3. Antoni Prochasa: Codex epistolaris Vitoldi Magni Ducis Lithuaniae.
  4. Opolanie w bitwie pod Grunwaldem. Opole: 1960.
  5. Visitationsberichte der Diozese Breslau. Archidiakonat Oppeln. Teil 1 nebst Vitsitationsordnungen hrsg. Von J. Jungnitz; Breslau: G. P. Aderholz Buchhandlung, 1904; Veroffentlichungen aus dem Fürstbischoflichen Diozesan – Archive zu Breslau; 2. Band, s. 152
  6. Herbert Kunze: Landsmannschaft der Oberschlesier in Karlsruhe (niem.). [dostęp 2013-02-01].
  7. Radosław Dimitrow: Trąba powietrzna zniszczyła domy (pol.). Pro-Media Sp. z o.o., 2008-08-15. [dostęp 2009-06-15].
  8. ED: Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego (pol.). Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2012-07-09. [dostęp 2013-01-13]. s. 120.