Zimowa wyprawa na Mount Everest 1980

Leszek Cichy zimą 1980 roku prezentuje notatkę, którą w 1979 Ray Genet zostawił na wierzchołku Mount Everest

Potwierdzenie zdobycia szczytu wydane przez władze nepalskie

Zimowa wyprawa na Mount Everest 1980 – przełomowa wyprawa w dziejach światowego himalaizmu – w czasie tej wyprawy zdobyto po raz pierwszy ośmiotysięcznik w zimie, co otworzyło nowy front działań himalaistycznych – wyprawy zimowe w najwyższe góry świata.

Kalendarium

1977:

• 11 maja – zarząd Polskiego Związku Alpinizmu zatwierdza ramowy plan wyprawy narodowej na Mount Everest lub K2 i mianuje kierownikiem wyprawy Andrzeja Zawadę

1978:

• listopad-grudzień – pobyt Andrzeja Zawady w Nepalu i Pakistanie w celu uzyskania zezwolenia na wyprawę w sezonie zimowym 1979-80

1979:

• 22 listopada – oficjalna zgoda władz Nepalu na wyprawę
• 7, 15 i 19 grudnia – odlot do Nepalu kolejno: Andrzeja Zawady, pierwszej i drugiej grupy alpinistów

1980:

• 5 stycznia – ukończenie budowy bazy na lodowcu Khumbu
• 6 stycznia – założenie obozu I na wysokości 6000 m n.p.m. (Andrzej Heinrich, Krzysztof Wielicki)
• 9 stycznia – założenie obozu II na wysokości 6500 m n.p.m. (grupa ośmioosobowa)
• 15 stycznia – założenie obozu III na wysokości 7150 m n.p.m. (Ryszard Gajewski, Maciej Pawlikowski, Krzysztof Żurek)
• 26 stycznia-9 lutego – przerwa w akcji górskiej spowodowana huraganowym wiatrem
• 11 lutego – wejście na Przełęcz Południową i rozpoczęcie zakładania obozu IV na wysokości 8000 m n.p.m. (Leszek Cichy, Walenty Fiut, Krzysztof Wielicki)
• 13 lutego – założenie obozu IV na wysokości 8000 m n.p.m. (Leszek Cichy, Walenty Fiut, Krzysztof Wielicki)
• 14 lutego – Ryszard Szafirski podchodzi z Przełęczy Południowej na wysokość 8150 m n.p.m. pozostawiając depozyt tlenowy
• 15 lutego – koniec pierwotnego pozwolenia na atak szczytowy wydanego przez władze nepalskie; po kontakcie radiowym pozwolenie zostało przedłużone o dwa dni – w celu przeprowadzenia ostatniego ataku szczytowego.
• 17 lutego – zdobycie szczytu przez Krzysztofa Wielickiego i Leszka Cichego.
• 18-19 lutego – likwidowanie i porządkowanie obozów (obozy I i II pozostały na wyprawę wiosenną)

Ciekawostki

• Jeden ze zdobywców szczytu – Krzysztof Wielicki – nie uzyskał miejsca na pierwszej liście uczestników i pojechał na wyprawę z trzeciego miejsca na liście rezerwowej.
• Z powodu braku specjalistycznego sprzętu Krzysztof Wielicki korzystał na wyprawie i podczas ataku szczytowego z okularów spawalniczych. Inni uczestnicy mieli m.in. gogle narciarskie.
• Na szczycie zdobywcy znaleźli kartkę pozostawioną przez Raya Geneta – ostatniego zdobywcę Everestu w sezonie letnim 1979, który zginął w trakcie zejścia. Treść kartki to: "For a good time call Pat Rucker 274-2602 Anchorage, Alaska, USA" (Jeśli chcesz się dobrze zabawić zadzwoń do ...), co według późniejszych informacji Leszka Cichego było kontaktem do prostytutki.
• Sami zostawili różaniec od papieża i drewniany krzyżyk, upamiętniający śmierć filmowca Staszka Latałły w czasie wyprawy na Lhotse w 1974 oraz termometr rejestrujący temperatury minimalne.
• Schodząc ze szczytu himalaiści minęli ciało Hannelore Schmatz – która również zginęła w trakcie ostatniej wyprawy w sezonie letnim.
• Informacja o wniesieniu i pozostawieniu na szczycie różańca i krzyżyka nie została podana oficjalnie, ale dotarła do kraju w listach do rodzin i dotarła jako plotka do Radia Wolna Europa w międzyczasie jednak ulegając zniekształceniu. Plotka mówiła o 4 metrowym krzyżu, podczas gdy w rzeczywistości był to 4 centymetrowy krzyżyk.
• Kierownik wyprawy wysłał telegram z wiadomością o zdobyciu szczytu m.in. do papieża Jana Pawła II i otrzymał od niego list z gratulacjami, co spotkało się z dezaprobatą polskich, komunistycznych władz i razem z wiadomością o krzyżu spowodowało, że I sekretarz PZPR Edward Gierek nie podał ręki Andrzejowi Zawadzie w czasie przywitania uczestników wyprawy na lotnisku w Warszawie.
• Reinhold Messner próbował umniejszyć wyczyn ekspedycji insynuując, że zdobycie szczytu miało miejsce po zakończeniu terminu zezwolenia na atak szczytowy udzielony przez władze Nepalu (został on przedłużony drogą radiową) i nie jest to wejście zimowe. Jak się później okazało, ta opinia była spowodowana względami osobistymi – Messner przygotowywał zimową wyprawę na Czo Oju i chciał, aby to on po raz pierwszy zdobył ośmiotysięcznik zimą.

Uczestnicy

• Andrzej Zawada – kierownik
• Ryszard Dmoch – zastępca kierownika
• Andrzej Zygmunt Heinrich – zastępca kierownika ds. sportowych
• Leszek Cichy – zdobywca szczytu
• Krzysztof Cielecki
• Walenty Fiut
• Ryszard Gajewski
• Jan Holnicki-Szulc
• Aleksander Lwow
• Janusz Mączka
• Kazimierz Olech
• Maciej Pawlikowski
• Marian Piekutowski
• Ryszard Szafirski
• Krzysztof Wielicki – zdobywca szczytu
• Krzysztof Żurek

• Józef Bakalarski – filmowiec
• Bogdan Jankowski – radiooperator
• Robert Janik – lekarz
• Stanisław Jaworski – filmowiec
• Stanisław Kardasz – ksiądz
• Krzysztof i Mirek Wiśniewscy – kierowcy

Bibliografia

• Wojciech Adamiecki, Zdobyć Everest (Iskry 1984, ISBN 83-207-0732-3; seria: "Naokoło świata")
• Leszek Cichy, Krzysztof Wielicki, Jacek Żakowski, Rozmowy o Evereście (Młodzieżowa Agencja Wydawnicza 1982, ISBN 83-20316-34-0, wydanie 2 poprawione i uzupełnione: Młodzieżowa Agencja Wydawnicza 1987, ISBN 83-20321-08-5)

Linki zewnętrzne

• Wywiad z Andrzejem Zawadą (artykuł zarchiwizowany)
• Artykuł Krzysztofa Wielickiego o wyprawie
• Wspomnienia Leszka Cichego
• Wywiad z Ryszardem Szafirskim
• Artykuł o wyprawie