Zjednoczenie Włoch

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Historia Włoch
Chronologia
Państwa historyczne w Italii
Republika rzymska
Cesarstwo rzymskie
Królestwo Longobardów
Państwo środkowofrankijskie
Włochy w średniowieczu
Włochy w XVI wieku
Włochy w XVII wieku
Włochy w XVIII wieku
Włochy w XIX wieku
Zjednoczenie Włoch
Zjednoczone Królestwo Włoch
Faszyzm włoski
Włochy w czasie II wojny światowej
Włochy w XX wieku

Zjednoczenie Włoch (wł. il Risorgimento) – proces jednoczenia państw Półwyspu Apenińskiego pod władzą Królestwa Sardynii, zapoczątkowany w 1859 roku i stanowiący kilkunastoletni okres w historii Italii.

Wydarzenia poprzedzające[edytuj | edytuj kod]

Zjednoczenie Włoch

Po okresie Wiosny Ludów utrzymane zostały dążenia ludności państw włoskich do odzyskania niepodległości. Na całym Półwyspie Apenińskim władzę objęły rządy powołane po kongresie wiedeńskim, a obalone w okresie wystąpień Wiosny Ludów. Stróżem dotychczasowego układu sił była Austria, która utrzymywała wpływy w kilku księstwach oraz Państwie Kościelnym.

W większości państw włoskich rządzili konserwatyści, a społeczeństwo było pozbawione praw politycznych. Władca Królestwa Piemontu i Sardynii, Wiktor Emanuel II (ur. 1820, zm. 1878), starał się o rozszerzenie swoich wpływów w północnych Włoszech. Aby osiągnąć cel, odwołał się do poczucia świadomości narodowej Włochów. Ruch ideowy Risorgimento miał na celu pobudzenie świadomości narodowej Włochów i poczucia jedności, a także walki z obcym panowaniem i dążeń do zjednoczenia poszczególnych włoskich księstw, jak też likwidację absolutyzmu.

Znaczenie Piemontu podniosło się po objęciu posady premiera przez Camillo Cavoura, który chciał zjednoczyć Włochy, w celu zniesienia ceł między państwami włoskimi, co miało pobudzić rozwój gospodarczy. Największą przeszkodą na drodze do zjednoczenia była Austria. Cavour rozbudował armię, wiedział jednak, że Piemont nie poradzi sobie z silnym sąsiadem, toteż zbliżył się politycznie do Cesarstwa Francji Napoleona III. Było to na rękę również Napoleonowi III, który miał własne interesy polityczne w Austrii.

Królestwo Sardynii wzięło udział w wojnie krymskiej, co przyniosło mu korzyści polityczne i pozwoliło na zawarcie sojuszu obronnego z Francją w 1858 roku w Plombières. Francja gwarantowała w nim pomoc Sardynii, jednak tylko w wypadku agresji austriackiej. Sardynia, chcąc sprowokować Austrię do wypowiedzenia wojny, zaczęła się zbroić.

Zjednoczenie Włoch i zniesienie Państwa Kościelnego[edytuj | edytuj kod]

Austria w 1859 roku wypowiedziała wojnę Sardynii, której z pomocą przyszła Francja. Armia austriacka została pobita w bitwach pod Magentą i Solferino. Zwycięstwa wojsk francusko-sardyńskich wywołały entuzjazm wśród mieszkańców Włoch, którzy demonstracjami starali się nakłonić panujących do zjednoczenia. Napoleon III nie chciał zbytnio osłabiać Austrii, dlatego w lipcu 1859 roku doszło do zawarcia traktatu w Villafranca. Na mocy tego traktatu Austria utraciła jedynie Lombardię, którą Francja zgodnie z układem w Zurychu przekazała Sardynii w zamian za Niceę i Sabaudię. Za zgodą Napoleona III tereny środkowych Włoch także zostały włączone do Królestwa Sardynii.

W 1860 roku Giuseppe Garibaldi (ur. 1807, zm. 1882) rozpoczął organizację wyprawy, której celem było opanowanie Królestwa Obojga Sycylii. Choć wyprawa była organizowana za przyzwoleniem Wiktora Emanuela, król oficjalnie się od niej odciął. Nie ma też jasności, czy władca nie chciał się pozbyć Garibaldiego, znanego ze swoich republikańskich i rewolucyjnych poglądów, wysyłając go z samobójczą misją. Ostatecznie wyprawa tysiąca, nazwana od liczebności i stroju ludzi Garibaldiego, ruszyła w maju tego roku na podbój południa półwyspu. Garibaldi opanował samą Sycylię w ciągu dwóch tygodni, był to efekt poparcia miejscowej ludności oraz rozkładu armii neapolitańskiej. We wrześniu 1860 roku król Obojga Sycylii Franciszek II Burbon uciekł z Neapolu. W przeprowadzonym w międzyczasie plebiscycie na terenie opanowanego kraju ludność wyraziła wolę zjednoczenia z resztą Włoch. W październiku Garibaldi spotkał się z królem Wiktorem Emanuelem, pozdrawiając go tytułem króla Włoch. Na południe wojska sardyńskie wkroczyły przez terytorium Państwa Kościelnego, które w porozumieniu z Napoleonem III okrojono.

W marcu 1861 roku ogłoszono powstanie Zjednoczonego Królestwa Włoch i koronowano Wiktora Emanuela II na króla Włoch.

W 1866 roku w wyniku wojny prusko-austriackiej uzyskano Wenecję, zdobycie przez wojska włoskie Rzymu (stolicy Państwa Kościelnego) miało zaś miejsce 20 września 1870 roku.

Papież Pius IX sam ogłosił się "więźniem Watykanu". Wkrótce potem Rzym został obwołany przez parlament nową stolicą.

Skutki[edytuj | edytuj kod]

Skutki zjednoczenia Włoch:


Giuseppe Verdi

Viva V.E.R.D.I.! – Risorgimento w operze[1][edytuj | edytuj kod]

Ruchy narodowowyzwoleńcze oraz dążenie do zjednoczenia Włoch spowodowały także zainteresowanie publiczności operowej utworami o charakterze patriotycznym. Kompozytorem, w którego dziełach dostrzeżono odpowiedź na te potrzeby, był Giuseppe Verdi. Początek jego kariery przypadł na lata czterdzieste XIX wieku i choć dwie pierwsze opery nie przyniosły oszałamiających sukcesów, to po premierze Nabochodonozora Włosi obwołali go kompozytorem narodowym. Analogia między uciskanymi w niewoli Żydami a sytuacją w kraju była oczywista, niezależnie od kompozytora, który choć był republikaninem i z pewnością widział tę analogię, to raczej nie miał intencji skomponowania politycznej sztuki. Chór Va, pensiero już nazajutrz po premierze zaczął zyskiwać popularność i wkrótce stał się pieśnią znaną w całych Włoszech. Niektórzy dopatrywali się w nim nawet zaszyfrowanego hymnu narodowego. Także jego Lombardczycy na pierwszej wyprawie krzyżowej (I Lombardi alla prima crociata) silnie nawiązują do ruchów zjednoczeniowych, a autor libretta obu tych oper, Temistocle Solera, sam bierze czynny udział w ruchu wyzwoleńczym; ze sceny padają słowa Święty kraj będzie dziś należeć do nas. Z kolejnych oper Verdiego trzeba wymienić też Bitwę pod Legnano (La battaglia di Legnano), a także inne dzieła, np. Ernaniego i Attylę, w których padają z kolei słowa Włochy niech pozostaną moje.

Okrzyk Viva Verdi! jest odczytywany nie tylko jako aplauz dla samego kompozytora, ale również jako Niech żyje Wiktor Emanuel – Król Włoch! (Viva Vittorio Emanuele Re D'Italia!). Kompozytor w liście do swojego librecisty, Francesca Marii Piawego, pisał następująco:

Quote-alpha.png
...wybiła godzina wyzwolenia... Pan mi mówi o muzyce! Co Pan sobie myśli? Wyobraża Pan sobie, że chciałbym zajmować się teraz nutami, dźwiękami? Jest tylko jeden i winien być jeden rodzaj muzyki, który Włochom miło brzmi w uszach: muzyka karabinów i armat! ... Mój dzielny Piave i wy wszyscy dzielni Wenecjanie, przepędźcie wszelkie małostkowe prowincjonalne myśli...

Gioacchino Rossini nazywał zresztą swojego młodszego kolegę "muzykiem w hełmie" (wł. "musicista con l'elmo").

Giuseppe Verdi w roku 1861 został wybrany posłem do pierwszego włoskiego parlamentu.

Przypisy

  1. Kronika Opery. Wydawnictwo KRONIKA, 1993. ISBN 83-900331-7-8.

Galeria map[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Radziwiłł Anna, Roszkowski Wojciech, Historia dla maturzysty, wiek XIX, Zakres rozszerzony, wyd. WSzPWN

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]