Zjednoczony Instytut Badań Jądrowych
Zjednoczony Instytut Badań Jądrowych (ros. Объединённый институт ядерных исследований, ОИЯИ) – międzynarodowa organizacja naukowa zajmująca się badaniami z zakresu fizyki jądrowej, fizyki teoretycznej i matematycznej, wysokich energii, molekularnej, biofizyka i biologii molekularnej. Instytut umiejscowiony jest w Dubnej, 125 km od Moskwy.
Spis treści |
Historia [edytuj]
Instytut powstał 26 marca 1956 roku z inicjatywy Związku Radzieckiego z połączenia dwóch instytutów badawczych Akademii Nauk ZSRR: Instytutu Problemów Jądrowych i Laboratorium Elektrofizycznego. Jego celem miało być skonstruowanie bomby mezonowej[1] (co się nigdy nie udało).
Do momentu rozpadu Związku Radzieckiego ZIBJ był przede wszystkim wspólnym laboratorium dla państw RWPG przy której to organizacji był afiliowany. Obecnie do ZIBJ należy ponad 1000 naukowców z 18 państw: Armenii, Azerbejdżanu, Białorusi, Bułgarii, Kuby, Czech, Gruzji, Kazachstanu, Korei Północnej, Mołdawii, Mongolii, Polski, Rumunii, Rosji, Słowacji, Ukrainy, Uzbekistanu i Wietnamu. Okazjonalnie w badaniach prowadzonych przez ZIBJ biorą także naukowcy z UNESCO, CERN, CLAF, Francji, Niemiec, Włoch i USA.
Kierunki badań [edytuj]
Instytut dysponuje siedmioma laboratoriami poświęconym różnym dziedzinom: fizyce teoretycznej, fizyce wysokich energii, fizyce ciężkich jonów, fizyce fazy skondensowanej, reakcjom jądrowym, neutronom i technikom informatycznym. Istnieją również wydziały zajmujące się badaniami nad promieniowaniem i radiobiologią oraz zespoły badawcze poświęcone konkretnym eksperymentom.
Najważniejsze osiągnięcia [edytuj]
W Dubnej odkryto następujące pierwiastki: rutherford (1964), seaborg (1974), bohr (1976), flerovium (1999) i livermorium (2001). Na niezależne potwierdzenie oczekują dalsze odkrycia, ununtrium (2004), ununpentium (2004), ununoctium (2006) i ununseptium (2009). Odkryto tam również hiperon antysigma minus i sformułowano wiele hipotez fizycznych, np. o oscylacji neutrin czy kwarkowym modelu hadronów.
Najważniejsze urządzenia badawcze [edytuj]
- Nadprzewodzący synchrotron (nuklotron), rozpędzający cząstki do energii 7 GeV
- Trzy cyklotrony izosynchroniczne (120, 145, 650 MeV)
- Fazotron (680 MeV)
- Synchrofazotron (4 GeV)
- Impulsowy reaktor na prędkie neutrony
Dyrektorzy [edytuj]
- Dmitrij Błochincew (1956-1965)
- Nikołaj Bogolubow (1966-1988)
- Dezső Kiss (1989-1991)
- Władimir Kadyszewski (1992-2005)
- Aleksiej Sissakian (2005-2010)
- Wiktor Matwiejew (2011-)
Polska składka [edytuj]
Koszty polskiego uczestnictwa w organizacji rosną corocznie. W 2010 r. składka wynosiła 12 mln zł. W 2011 r. ok. 14,8 mln zł (wzrost ponad 23 procent, przy inflacji za 2010 r. 2,6%[2])[3].
Przypisy
- ↑ Andrzej Kobos: Wspomnienie o Henryku Niewodniczańskim. [dostęp 2010-01-07].
- ↑ Główny Urząd Statystyczny: Roczne mierniki gospodarcze (pol.). 04-2011.
- ↑ http://finanse.wp.pl/gid,14097268,galeria.html?T[page]=6
