Zmrocznik przytuliak
| Zmrocznik przytuliak | |
 Zmrocznik przytuliak (fotografia ze zbiorów entomologicznych) |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | stawonogi |
| Gromada | owady |
| Podgromada | uskrzydlone |
| Rząd | motyle |
| Rodzina | zawisakowate |
| Rodzaj | Hyles |
| Gatunek | zmrocznik przytuliak |
| Nazwa systematyczna | |
| Hyles gallii[1] | |
| (Rottemburg, 1775) | |
| Synonimy | |
|
|
| Podgatunki[2] | |
|
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Zmrocznik przytuliak (Hyles gallii) – gatunek motyla z rodziny zawisakowatych (Sphingidae).
Spis treści |
[edytuj] Rozmieszczenie geograficzne
Jest to gatunek o zasięgu holarktycznym[6]. Zajmuje Eurazję od północno-zachodniej Francji, Wyspy Brytyjskie, kraje Europy Zachodniej, Środkowej i Wschodniej, Półwysep Iberyjski i Bałkański, północną Turcję, północną Fennoskandię, dalej Rosję, Afganistan, Kazachstan, Tybet, Nepal po Chiny, Koreę i Japonię[7].
Zasięg występowania tego gatunku w Ameryce Północnej obejmuje północną Kalifornię, Kolorado, Pensylwanię i stan Nowy Jork[7].
W Polsce podawany jest już z końca XIX wieku[5]. Znany z całej Polski[6], choć po 1960 roku nie wykazywany z województwa zachodniopomorskiego[8][9]. Zmrocznik przytuliak uważany jest za motyla raczej rzadko spotykanego w naszym kraju[6][10].
[edytuj] Cechy
Motyl o rozpiętości skrzydeł 64–72 mm[6]. Przednie skrzydła są brunatne z ciągnącą się od nasady do wierzchołka skrzydła białożółtą smugą[6]. Cechą rozpoznawczą tego gatunku jest smuga kostalna, która jest jednolita[10]. Przy nasadzie skrzydła sterczące białe i czarno-błękitne włoski[2]. Tylne skrzydła przy nasadzie czarne, środkowa część skrzydeł przy wierzchołku żółtawa, w środku ceglastoczerwona, przy kącie tylnym skrzydeł biała[6][2]. Zewnętrzna część skrzydeł czarna z wąskim szarobrunatnym brzegiem zewnętrznym, natomiast strzępina jest biała[6][2]. Odwłok oliwkowo-brunatny, dwa pierwsze segmenty z szerokimi, białymi i czarnymi paskami po bokach[6][2]. Po bokach 5 i 6 segmentu znajdują się niewielkie, poprzeczne białe paski. Na grzbietowej stronie odwłoka czasem zaznaczona wąska jasna linia i rząd białych kropek[6][2].
[edytuj] Środowisko
Habitat tego zawisaka to łąki[11], śródleśne łąki, zręby, nasłonecznione stoki, parki i ogrody[6].
[edytuj] Pojaw stadiów i rośliny żywicielskie
Dorosłe osobniki (imagines) spotykane są od maja do lipca, czasem występuje druga generacja w sierpniu i wrześniu[6][10]. Larwy (gąsienice), przeważnie na roślinach żywicielskich, obserwuje się w maju i czerwcu, później jeszcze w sierpniu do października[12].
Gąsienica żeruje na różnych gatunkach przytulii tj. na przytulii pospolitej (Galium mollugo)[3], przytulii właściwej (Galium verum)[6][12] i na przytulii czepnej (Galium aparine)[13]. Za roślinę żywicielską podaje się też wierzbówkę kiprzycę (Chamaenerion angustifolium)[6][12][13], babkę zwyczajną (Plantago major), a także gatunki wierzbownicy (Epilobium sp.)[5], fuksji (Fuchsia sp.), i czartawy (Circaea sp.)[13].
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Hyles gallii w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Grzegorz Banasiak: Hyles gallii (Rottemburg, 1775) w: Zawisaki (Lepidoptera, Sphingidae) Polski (pol.). [dostęp 2011-11-05].
- ↑ 3,0 3,1 Manfred Koch: Schmetterlinge. Leipzig: Neumann Verlag, 1998, s. 242-243. ISBN -3-7402-0052-9.
- ↑ Arno Bergmann: Die Großschmeterlinge Mitteldeutschlands. Band 3. Tagfalter. Jena: Urania – Verlag GMBH, 1953, s. 355-360.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Jan Romaniszyn, Fryderyk Schille: Fauna Motyli Polski I. Prace monograficzne Komisyi Fizyograficznej. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1929, s. 197-198.
- ↑ 6,00 6,01 6,02 6,03 6,04 6,05 6,06 6,07 6,08 6,09 6,10 6,11 6,12 Jarosław Buszko: Atlas motyli Polski. Część II. Prządki, zawisaki, niedźwiedziówki. Warszawa: Image, 1997, s. 116-117. ISBN 83-85461-43-4.
- ↑ 7,0 7,1 A.R. Pittaway, I.J. Kitching: HYLES GALLII (von Rottemburg, 1775) in: Sphingidae of the Eastern Palaearctic species list (ang.). [dostęp 2011-11-05].
- ↑ Jarosław Buszko, Janusz Nowacki: The Lepidoptera of Poland – A distributional checklist. Polish Entomological Monographs Vol. I. Poznań – Toruń: Polskie Twowarzystwo Entomologiczne, 2000, s. 86. ISBN 83-88518-03-8.
- ↑ Zawisaki Polski. Baza Danych. Zmrocznik przytuliak Hyles gallii (Rott.) (pol.). [dostęp 2011-11-05].
- ↑ 10,0 10,1 10,2 Jarosław Buszko: Motyle – Lepidoptera, Zawisaki – Sphingidae z serii "Klucze do oznaczania owadów Polski", Część XXVII, Nr 59. Wrocław: Polskie Twowarzystwo Entomologiczne Biologia Silesiae, 1992, s. 20.
- ↑ Marcin Kutera: 13.17 Bezkręgowce w: Paulina Dzierża (red.)Program współpracy na szczeblu lokalnym na rzecz ochrony przyrody obszaru Natura 2000 – Bagno Całowanie. Warszawa, MŚ,NFOŚiGW,UE nr PL2004/IB/EN-03: 2008, s. 93-98.
- ↑ 12,0 12,1 12,2 Vladimír Bělín: Nočni Motýli České a Slovenské republiky / Nachtfalter der Tschechischen und Slowakischen Republik. Zlín: Kabourek, 2003, s. 102, tablica 15. ISBN 80-86447-02-2.
- ↑ 13,0 13,1 13,2 Krzysztof Jonko: Hyles gallii (Rottemburg, 1775) w: Motyle Europy (pol.). [dostęp 2011-11-05].
